Linda werd zeven jaar uitgebuit als ‘huisslaaf’. De verdachte moeder en dochter ontkennen: ‘Ik heb niet het idee dat ik iets strafbaars heb gedaan’

„Dit verhaal gaat over Linda”, begint de officier van justitie in de rechtbank in Amsterdam haar requisitoir. Het is de tweede zittingsdag in een zaak die draait om mensenhandel en arbeidsuitbuiting. De twee verdachten, moeder D. (60) en dochter S. (36), zouden de verstandelijk beperkte Linda zeven jaar lang hebben „vernederd, mishandeld en gebruikt als huisslaaf”.

Linda (34) heeft een hersenbeschadiging als gevolg van cerebrale parese. Ze heeft een IQ van 59 en de ontwikkelingsleeftijd van een kind tussen de 7 en 11 jaar. „Een jong kind”, zegt de officier. Ze had een ingewikkelde relatie met haar ouders en zou in 2014 onder de invloedssfeer van moeder D. zijn gekomen. „Ik had medelijden met haar”, zegt D., „daarom mocht ze bij mij.”

De eerste zittingsdag had de voorzitter van de rechtbank in Amsterdam geopend met het optillen van een ruim tien centimeter dik pak papier. Ruim 2.000 pagina’s aan bewijs, verhoren en getuigenverklaringen. „In het dossier staat dat u haar een halvegare vond, dat u haar mongooltje noemde. Dat u ‘Downie’ riep als ze moest komen?” Dat was normaal bij ons thuis, reageert D. „Zo werd het niet bedoeld.”

‘Ze is niet geplukt’

Jarenlang wordt Linda door het tweetal ingezet voor talloze taken, zoals het zorgen voor de kinderen van S. Volgens de lerares brengt Linda de kinderen bijna dagelijks naar school. „Dat wilde ze zélf”, blijft S. herhalen. Linda moet pakketjes bezorgen en het huishouden doen. „Dat is normaal toch, als je ergens woont.”

Linda zou op een krukje naast het bed van D. moeten zitten, klaar om taken uit te voeren. Als ze mocht slapen, lag er een matras op de grond. Er zou een rooster voor haar zijn, stelt een getuige. Ze mocht geen contact hebben met haar familie.

De Wajong-uitkering van Linda wordt gebruikt voor boodschappen en andere aankopen. „Kostgeld.” Het tegoed op haar bankrekening, ruim 12.000 euro, verdwijnt vanaf 2014 binnen een jaar als sneeuw voor de zon. „Ze is niet geplukt hoor, ze wilde zélf graag dingen kopen.” Uit afschriften wordt duidelijk dat ze een bank kocht voor D. en een nieuwe televisie voor S. „Dat hebben we verrekend.” Hoe dan, vraagt de voorzitter, als u maar vijftig euro leefgeld per week had? „Kleine beetjes.”

Daarbij wordt Linda, blijkt uit passages uit getuigenverklaringen, door D. geslagen en vernederd. Op filmpjes zou te zien zijn hoe ze boter moet eten, eieren en meel over haar hoofd krijgt uitgestort en met een bijtgrage hond in een bench wordt gezet. „Dat was gewoon dollen. Het waren TikTok-challenges. Als wij verloren moesten wij dat doen.” Maar, reageert de voorzitter: „Een challenge doe je met iemand die gelijkwaardig is.” Dat lijkt hem niet het geval.

De officier haalt een tapgesprek aan, waarin S. in een telefoongesprek zegt: „Als je tegen Linda zegt dat een giraffe een slurf heeft, dan gelooft ze dat.”

Uit psychisch onderzoek komt naar voren dat moeder en dochter zwart-witdenken en mogelijk een borderline-stoornis hebben, naast een laag IQ.

Moeder D. vertelt dat ze uiteenlopende fysieke klachten heeft en veel pijn. Dochter S. heeft een depressie. Ze kon een periode, net uit een vechtscheiding en zwanger van haar nieuwe vriend, „geen moeder zijn” voor haar kinderen. Ze was bang dat haar kinderen onder toezicht (OTS) zouden komen te staan. „Net als ik vroeger”, zegt ze. Dat wil ze koste wat kost voorkomen. „Linda hielp me.”

De kern van de zaak is of Linda dat écht uit vrije wil deed of dat ze is gedwongen. „En of daar geweld of manipulatie aan te pas is gekomen.” Dochter S. omschrijft dat ze een verregaande vriendschapsband had met Linda. „Ze was mijn zusje.” Of ze zich achteraf weleens heeft afgevraagd of het oké was wat er gebeurde? „Ik heb niet het idee dat ik iets strafbaars heb gedaan.”

Lees ook

‘Verbeter psychische zorg bij laag IQ’

‘Het heeft me kapot gemaakt’

In 2015 en 2017 zijn al meldingen gedaan van geweld door D. tegen Linda. Op 18 november 2021 wordt het Linda te veel. Ze ‘loopt weg’ van huis. Een paar weken daarvoor heeft ze een suïcidepoging gedaan. „Ik weet niet waarom”, zegt S. „Misschien demonen uit het verleden.”

De slachtofferadvocaat leest de verklaring van Linda voor. De verschrikkelijke periode zorgt nog steeds voor „psychische belemmeringen”. Ze heeft PTSS. „Meerdere keren ben ik in het ziekenhuis beland omdat ik mijzelf van het leven wilde beroven. Ik ben voor de dood weggehaald.” Ze kan niet omgaan met de onzekerheid en gevoelens. „Het heeft mij kapot gemaakt. Ik ben elke dag bang dat een van jullie me komt opzoeken.”

Het is een „zeer schokkende zaak”, zegt de officier, die „diepe wonden” heeft achtergelaten bij het slachtoffer. Kans op recidive wordt groot geacht. „Er past daarom geen andere straf dan gevangenis.” Tegen moeder D. is de eis 45 maanden, tegen dochter S. gaat het om 29 maanden, waarvan 6 voorwaardelijk. Daarbij eist het OM een ontneming van „wederrechtelijk verkregen voordeel”, de ‘loonkosten’ die normaal hadden moeten worden betaald aan Linda en het haar ontnomen geld. Voor D. komt dat neer op 137.465 euro, voor S. gaat het om 81.880 euro.

De rechtbank neemt langer de tijd voor een uitspraak, die staat gepland op 12 november.

Lees ook

Mensen met een beperking kunnen niet goed meedraaien in de samenleving omdat van alles voor ze wordt bepaald