Amsterdam wil af van de bierfiets, tuk-tuk en fietstaxi. Mag de paardenkoets straks wel weer rondrijden?

Dertig jaar lang reed directeur Dikran Migdesyan van Karos Citytours toeristen rond in paardenkoetsen, vanaf de Dam dwars door de binnenstad van Amsterdam. Tot 2020, toen was het over en uit.

De gemeente ging namelijk ander beleid voeren. Om het toeristisch alternatief vervoer in de binnenstad te verminderen en zo meer ruimte vrij te maken, verleent de gemeente sinds 2020 geen vergunningen meer aan bijvoorbeeld tuk-tuks, fietstaxi’s en paardenkoetsen. Migdesyan moest door het nieuwe beleid zijn paarden verkopen, en runt sindsdien een Italiaans restaurant in Amsterdam.

Toch leggen hij en zijn Karos Citytours zich niet neer bij het nieuwe beleid. De paardenkoetsenhouderij kreeg al decennia vergunningen en ontheffingen voor een standplaats op de Dam, en tekende daarom bezwaar en beroep aan tegen het nieuwe besluit. Omdat de Amsterdamse rechtbank de gemeente gelijk gaf, staat Migdesyan woensdag in Den Haag bij de hoogste bestuursrechter van Nederland: de afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State.

Daar hoopt de nu 65-jarige Migdesyan dat hij zijn bedrijf zes jaar later alsnog kan voortzetten. Volgens zijn advocaat zijn de paarden weliswaar verkocht, maar het koetshuis is aangehouden en ook de koetsen en rijtuigen zijn er nog. De gemeente blijft erbij: het moet klaar zijn met toeristisch alternatief vervoer in de binnenstad.

Ook in andere steden worden de paardenkoetsen aan banden gelegd. Zo werden ze in Rome in 2020 verboden en in New York willen ze uiterlijk in 2028 met paardenkoetsen stoppen.

Lees ook

De paarden op de Dam moeten weg

Tuk-tuks, bierfietsen en fietstaxi’s

Amsterdam is al langer bezig om alternatieve (toeristische) vervoermiddelen een halt toe te roepen. De stad verleent sinds eind 2017 geen vergunningen meer voor bierfietsen, in 2019 gebeurde hetzelfde voor fietstaxi’s en tuk-tuks.

Een jaar daarvoor nam de Amsterdamse gemeenteraad een voorstel aan van de Partij voor de Dieren (PvdD), dat voorschreef dat paardenkoetsvergunningen niet meer mochten worden verleend en dat bestaande vergunningen voor het centrum niet meer zouden worden verlengd. Volgens de PvdD-fractie zouden de koetsen gepaard gaan met dierenleed: zo moesten paarden bij hete temperaturen in de volle zon op straat staan. Ook zouden de paardenkoetsen te veel ruimte innemen op straat, aldus het initiatiefvoorstel.

Het college nam het voorstel over, in de strijd tegen de toenemende drukte in de stad. Vanaf 1 april 2020 werden vergunningen definitief niet meer verlengd of verleend. De maatregel hoorde bij het programma ‘Stad in balans’, waarbij een „nieuw evenwicht tussen bezoekers enerzijds en bewoners anderzijds” werd gezocht.

Het betekende nog niet helemaal het einde van deze vervoermiddelen. Volgens de Algemene Plaatselijke Verordening (APV) van Amsterdam is het weliswaar verboden om op straat spontaan vervoer aan te bieden in de vorm van fietstaxi’s, tuk-tuks en paardenkoetsen; wel blijft het toegestaan om in deze voertuigen rond te rijden of ze online of telefonisch aan te bieden in plaats van op straat, zo vertellen de woordvoerders van de gemeente tijdens de zitting.

Lees ook

Door de grote stroom toeristen ‘slibben de aderen van Amsterdam dicht’. Wat valt daaraan te doen?

Het gaat om het ’totaalplaatje’

Daar heeft Migdesyan alleen niets aan. Volgens zijn advocaat liep de ondernemer jaarlijks 25.000 euro aan inkomsten mis, en is het bedrijf met alleen online of telefonisch reserveren „niet in leven te houden”. Omdat Migdesyan jarenlang een eigen standplaats had op de Dam, was hij verzekerd van genoeg (spontane) klandizie.

Al snapt de advocaat ook wel dat Amsterdam „in balans” moet worden gehouden. „Maar hoe kun je de stad in balans houden als je kleine ondernemers de nek omdraait?”

Het stopzetten van de vergunningen en ontheffingen die al decennia werden verleend is volgens de advocaat in strijd met de Europese Dienstenrichtlijn. Zulke keuzes moeten volgens haar goed worden gemotiveerd door de gemeente. Maar daar schort het aan: zo worden paardenkoetsen in rapporten, onderzoeken en besluitvorming van de gemeente volgens haar vaak vergeleken met andere vormen van alternatief vervoer zoals fietstaxi’s. Terwijl die volgens de advocaat aanzienlijk meer overlast veroorzaakten dan de „drie koetsjes” die dagelijks op de Dam stonden.

Ook vanuit de Afdeling bestuursrechtspraak worden ter zitting meermaals vraagtekens gezet bij de daadwerkelijke impact van paardenkoetsen op de druk en overlast in de stad.

Het is de gemeente niet te doen om enkel de paardenkoetsen, maar om „het totaalplaatje”. Door geen vergunningen meer te verlenen voor álle vormen van toeristisch alternatief vervoer moet meer ruimte in de binnenstad worden vrijgemaakt. Voor die vormgeving van de openbare ruimte hebben gemeentes wettelijk gezien veel beleidsvrijheid.

De uitspraak van de zaak volgt op 25 november.

Lees ook

Museum Nienoord laat zien: voor een koets had je niet eens wielen nodig