De oorlog in Saoedi-Arabië is het gevolg van Trumps rampzalige politiek in het Midden-Oosten

Nog geen drie weken voor de Amerikaanse tussentijdse verkiezingen dreigt de Amerikaanse president steeds verder in de problemen te komen dankzij zijn fatale bemoeienis in het Midden-Oosten.

Eerst dacht hij met een paar bombardementen het Iraanse ayatollah-regime omver te werpen – iets dat geen enkele president in de vier decennia daarvoor in zijn hoofd had gehaald. Vervolgens dacht hij de Iraanse regering op de knieën te dwingen met een blokkade van de Straat van Hormuz, nadat Iran deze eerst had afgesloten, met alle gevolgen van dien voor de wereldeconomie.

Nu wordt hij geconfronteerd met de druk van de door iedereen onderschatte Jemenitische Houthi’s. De grote vraag is of Trump gaat bezwijken voor de druk uit Saoedi-Arabië om de oliestaat te hulp te schieten in de opgelaaide oorlog met de Houthi’s. Een angstwekkend scenario dat alleen maar kan leiden tot meer escalatie in de regio.

In Saoedi-Arabië is de schrik groot nu de Houthi’s er niet voor blijken terug te deinzen om civiele doelen aan te vallen. De aanval dit weekend op de luchthaven van Riyad, waarbij 13 doden en honderden gewonden vielen, was een eyeopener. Tot nog toe richtten de Houthi’s zich vooral op de Saoedische olie-industrie, die al hevig te lijden heeft onder de sluiting van de Straat van Hormuz.

Nu de luchthavens doelwit zijn, komen ook de ambities van de Saoedische kroonprins Mohammed bin Salman om de economie te diversifiëren en juist minder afhankelijk te maken van olie in gevaar. Buitenlandse investeerders blijven doorgaans liever ver weg van landen in oorlog.

Die kwetsbaarheid is precies waar de Houthi’s op mikken om gedaan te krijgen wat ze willen. Dat is in de eerste plaats het stopzetten van de steun aan de internationaal erkende Jemenitische regering die de Houthi’s probeert terug te dringen, en een einde aan de luchtblokkade die Jemen al tien jaar economisch afknelt. Daarnaast hopen de Houthi’s, die gesteund worden door Iran, een doorbraak te forceren in de vastgelopen onderhandelingen tussen de VS en Iran.

Onder druk van Saoedi-Arabië en een dreigende regionale oorlog zou bondgenoot VS bereid kunnen zijn om een – slechte – deal met Iran te sluiten. In dat scenario zouden beide cruciale zeestraten, de Straat van Hormuz en Bab el-Mandeb, mogelijk weer open gaan waardoor de brandstofprijzen eindelijk weer zouden kunnen dalen. Met die boodschap zou de impopulaire Trump het tij nog net op tijd voor de midterms kunnen keren.

Het is een onwaarschijnlijk scenario en voor de Saoediërs zou het een aftocht zijn met behoorlijk gezichtsverlies, maar nog altijd beter dan een nieuwe oorlog met de Houthi’s die overduidelijk veel sterker zijn dan tijdens de oorlog van 2015 tot 2022. De kaarten in de regio zijn nu bovendien anders geschud: de vraag is of Saoedi-Arabië opnieuw een brede coalitie achter zich kan krijgen om de Jemenitische regering en zijn zwakke leger te blijven steunen tegen de Houthi’s.

Verdere escalatie, kortom, is niet onwaarschijnlijk en geen enkele oplossing is bevredigend. Ondertussen is de Jemenitische bevolking de dupe van het grotere machtsspel. Nu al zijn 800 duizend inwoners verstoken van voedsel en andere noodzakelijke levensmiddelen vanwege de belegering van de stad Taiz. Zo’n 80 procent van de bevolking leeft al in extreme armoede, een nieuwe humanitaire catastrofe is nabij.