Trumps ‘Russisch roulette’ leidt in de VS tot kritiek, lof en vooral veel verwarring

De vraag of het mag, moet nog worden beantwoord, maar president Donald Trump heeft de rest van de Amerikaanse politiek voorlopig weer voor een voldongen feit geplaatst. Het Amerikaanse ministerie van Financiën vaardigde vrijdag op Trumps bevel ‘Algemene vergunning no. 135’ uit. Inhoud: tot 7 april mag er weer Russische diesel de Verenigde Staten binnenkomen.

Volgens een groep senatoren – onder wie vier Republikeinen – is Trumps General License no. 135 volledig in strijd met een wet die in 2022 werd aangenomen. Die schrijft voor dat er geen Russisch gas of Russische olie het land mag binnenkomen zolang de agressieoorlog van Vladimir Poetin tegen Oekraïne voortduurt. ‘De regering heeft niets afgestemd met het Congres’, klaagden de zeven senatoren in hun schriftelijke verklaring. ‘Er is geen enkele verklaring gegeven om de beslissing te rechtvaardigen.’

De senatoren zijn niet de enigen die eisen dat Trump op zijn schreden terugkeert. In het Huis van Afgevaardigden kondigde een verontwaardigde Republikein ook al een voorstel aan dat Trumps dieseldeal moet blokkeren. Toch zal dat voorlopig weinig uithalen. Voor de Congresverkiezingen van 3 november wordt er überhaupt niet meer gestemd in Washington. Daarna kan het nog maanden duren voordat een voorstel in stemming wordt gebracht.

Tegenstand

Hoe groot de tegenstand is, moet ook nog blijken. Het vooraanstaande Republikeinse Congreslid Tom Emmer complimenteerde de president na de aankondiging van de dieseldeal juist voor zijn ‘out of the box denken’. ‘De president loopt altijd twee stappen voor’, aldus Emmer, die tot voor kort zelf nog voor strengere sancties tegen Rusland was.

Dat geldt overigens voor het hele Congres. Eind vorige maand werd met een overweldigende meerderheid een wet aangenomen die de ruimte bood om juist méér sancties aan Rusland op te leggen. Nu doet Trump het tegenovergestelde.

Voor- en tegenstanders breken zich er het hoofd over wat de dieseldeal – door de Amerikaanse zakenzender CNBC omschreven als ‘Trumps Russische roulette’ – precies betekent. Zo weet niemand of Rusland daadwerkelijk in staat is om de komende maanden de overeengekomen 4,8 miljoen ton diesel te leveren, ook omdat de raffinaderijcapaciteit ernstig is ingeperkt door Oekraïense aanvallen.

In een uiterst summier bericht kondigde Trump zondag aan dat die aanvallen voortaan voorbij zijn: Rusland en Oekraïne zouden een energie-staakt-het-vuren overeengekomen zijn waardoor energiedoelwitten voortaan buiten schot blijven. Het leidde alleen maar tot extra verwarring. Oekraïne wist van niks en de Russische aanvallen op energiecentrales gingen gewoon door.

Het Witte Huis greep het energie-staakt-het-vuren desondanks wel aan om de kritiek vanuit de Senaat te pareren. Media die navraag deden waarom het wettelijke verbod uit 2022 op Russische energie-import nu mag worden genegeerd, werden gewezen op Trumps aankondiging van een ‘wapenstilstand’. Mede door die veranderde omstandigheid zou de dieseldeal ‘volledig binnen de wet’ plaatsvinden.

Zelfs als Rusland er – al dan niet dankzij een energie-staakt-het-vuren – in slaagt om de 4,8 miljoen ton diesel aan de VS te leveren voor 7 april, dan blijft een serieuze impact op de dieselprijzen twijfelachtig. Het gaat omgerekend om 36 miljoen vaten, terwijl de dagelijkse wereldconsumptie 38 miljoen vaten bedraagt, zo berekende The Wall Street Journal, die niet verwacht dat de afspraak veel verschil zal maken. ‘De strategische koerswijziging is moeilijk te volgen’, luidt het oordeel van de krant over het pact met het Kremlin. ‘Wat de dieseldeal wel zal doen, is het direct financieren van Poetins bloedige oorlog in Oekraïne.’

Afleidingsmanoeuvre

Democraten zien in het akkoord met Rusland bovenal een afleidingsmanoeuvre van Trump. De president zou zijn eigen rol bij de hoge brandstofprijzen, die een cruciaal thema zijn in de huidige verkiezingscampagne, proberen te verdoezelen. Hoewel volgens nagenoeg alle analisten de door Trump in februari begonnen oorlog in Iran en de daaropvolgende onrust in de Golfregio veruit de grootste impact hebben op de prijzen aan de pomp, wijst de president zelf nu vooral de beschuldigende vinger naar Oekraïne.

Dat land zou met zijn aanvallen op Russische raffinaderijen problemen veroorzaken voor Amerika. Als de Russische diesel weer gaat stromen, zullen de prijzen ‘in recordtempo’ dalen, verzekerde Trump afgelopen vrijdag ook weer.

Trumps minister van Financiën Scott Bessent verdedigde die aanname bij het conservatieve Fox News. Hij hekelde daarbij de kritiek vanuit Europa, omdat EU-landen ook nog steeds gas afnemen van Rusland. ‘Het is totaal hypocriet om ons dan te verwijten dat wij wat verlichting willen van de dieselprijzen’, aldus Bessent, die er niet bij vertelde dat de EU de energieafhankelijkheid van Rusland de afgelopen jaren drastisch heeft afgebouwd.

Zelfs sommige Republikeinse politici zijn er nog niet van overtuigd dat de omstreden overeenkomst met het Kremlin daadwerkelijk enige verlichting zal brengen voor Amerikaanse truckers en boeren aan de pomp. ‘Poetin zal nooit onze vriend zijn’, oordeelde bijvoorbeeld het Republikeinse Congreslid John Kennedy uit Louisiana in The Washington Post. ‘Wat wel de prijs van diesel omlaag brengt: een einde aan de oorlog met Iran.’