Streekvervoerders leggen werk neer: 'Ik kom op voor tijd met gezin'

"Ik vind dit werk geweldig", zegt Udo Schuurmans, die bijna een jaar buschauffeur is in de regio Voorne-Putten en Rozenburg, net onder Rotterdam. Vorige week hoorde hij dat zijn jaarcontract wordt verlengd. "Een mijlpaal waar ik zeer trots op ben." Graag zou hij dit tot aan zijn pensioen in 2048 blijven doen. "Het is mijn toekomst. Ik vind het dan wel belangrijk om voor mijn rechten op te komen."

Schuurmans heeft vooral moeite met de aanpassing van het werkrooster die de werkgever wil doorvoeren. Nu is het rooster namelijk zo'n acht dagen van tevoren bekend, maar de werkgever wil dat verkorten tot vier dagen van tevoren of nog minder, zegt FNV. Daarnaast wil de werkgever sommige diensten van acht uur verlengen naar tien uur, met onbetaalde werkpauzes tussendoor.

"Je moet door de dag heen al heel flexibel zijn met je werk", zegt Schuurmans. Bijvoorbeeld door op het laatste moment de route te wijzigen als een omleiding niet is aangegeven. "Dat maakt het werk ongelofelijk leuk, je wil alle reizigers op een veilige en snelle manier van A naar B brengen." Maar zulke flexibiliteit heeft een grens: de werkgever verwacht nu dat streekvervoerders wel heel flexibel zijn met hun privétijd. "Met zulke werktijden lijkt het meer alsof je vrachtwagenchauffeur bent. Omdat ik dat niet wilde, ben ik juist buschauffeur geworden."

Niet iedereen staakt mee. Zo heeft Stefan Specken, buschauffeur in de Zaanstreek, er gemengde gevoelens bij. Na wat vervelende ervaringen met vakbonden bij eerder werk is hij geen vakbondslid meer. Woensdag is hij toevallig vrij, waardoor hij sowieso niet hoeft te rijden. Maar anders zou Specken niet meestaken, en ook bij komende acties zal hij het werk niet neerleggen. "Ik ben nu zeven jaar buschauffeur, en er zijn in die tijd wel tien oproepen tot staken geweest. Steeds als er een nieuwe cao komt, begint het spelletje tussen vakbonden en de werkgever opnieuw."

Volgens Specken is staken "een heel nare manier van afpersen". Met staken zet je de werkgever met de rug tegen de muur, vindt hij. Al gaat de werkgever zelf ook niet vrijuit: die wil met de nieuwe afspraken "allerlei regelingen afpakken". Specken staat dus wel achter de reden voor de staking, maar is principieel tegen staken zelf.

"Je dupeert reizigers die er niets mee te maken hebben", zegt hij. "We werken bij een openbare voorziening, niet bij een lampenwinkel. Je zou maar naar een begrafenis moeten of door een andere reden afhankelijk zijn van het ov." Veel reizigers vragen daarom om een publieksvriendelijke staking, waarbij het personeel bijvoorbeeld een dag stopt met het controleren van kaartjes.

Maar dat kan niet zomaar: een werkgever mag van de rechter geen disproportionele economische schade aan een staking overhouden. De kosten van zo'n actie zijn te groot in verhouding met de reden om te staken, schreven we eerder in dit artikel.

Voor Wim van den Hoek, die al 36 jaar in het vak zit en buschauffeur is in en rond Zwolle, is het niet de eerste keer dat hij "opkomt voor arbeidsvoorwaarden". Maar nu gaat het verder dan dat, vindt hij. "Je komt ook op voor je sociale leven en je gezin." De veranderingen die de werkgever wil doorvoeren, hebben te veel invloed op zijn privéleven. "Als ik pas een paar dagen van tevoren hoor of ik bij een schoolmoment van mijn kinderen kan zijn… We zijn allemaal mensen met een sociaal leven. Dat wil ik graag zo houden."

Net als Schuurmans valt Van den Hoek over de tien uur durende werkdagen. "Zwolle is een hectische stad met onwaarschijnlijk veel fietsers, waar ik goed op de veiligheid moet letten. Stel dat ik een werkdag van tien uur heb met af en toe pauzes tussendoor, dan moet ik alsnog tien uur in opperste concentratie zijn. Ik kan je op een briefje meegeven dat ik dat niet volhou."