Duitsland start rechtszaak tegen mogelijk brein achter Nord Stream-explosie

De man die terechtstaat, Serhii K., werd vorig jaar in Italië aangehouden. Er werd op dat moment internationaal naar hem gezocht. Hij wordt ervan verdacht aan het hoofd te hebben gestaan van een groep Oekraïners die de Nord Stream-pijpleiding heeft opgeblazen. Dat incident geldt als een van de grootste moderne sabotageacties.

De aanklagers stellen dat K. verantwoordelijk is voor het vernietigen van civiele infrastructuur en publieke goederen, wat wordt gezien als een oorlogsmisdaad.

K. en zijn team zouden in september 2022 in Rostock, in het noorden van Duitsland, een boot hebben gehuurd om richting het Deense eiland Bornholm te varen. Vervolgens zouden duikers explosieven met timers hebben bevestigd aan de gaspijpleiding. Tijdens de zitting zal bewijsmateriaal dat de voorbije jaren werd verzameld voor het eerst openbaar worden gemaakt.

De Oekraïner ontkent zijn betrokkenheid bij de explosies. Ook de Oekraïense overheid zegt niet betrokken te zijn geweest bij de sabotageactie. Toch zijn er volgens de aanklagers ook aanwijzingen dat Kyiv ermee te maken heeft. Dat maakt het een gevoelige zaak in Duitsland. Dat land is een belangrijke bondgenoot en de grootste donor van militaire steun aan Oekraïne.

In de maanden na de explosie gold Rusland als hoofdverdachte, maar die verdenking nam gaandeweg af. Moskou reageerde snel dat het nogal absurd zou zijn als het zijn eigen infrastructuur zou opblazen. Rusland rekent op een "eerlijk vonnis" in Hamburg.

Via Nord Stream 1 stroomde sinds 2011 gas rechtstreeks van Rusland naar Duitsland. De leiding werd geopend door toenmalig bondskanselier Angela Merkel en de Russische president Dmitry Medvedev.

Omdat de pijpleiding over de zeebodem liep, kon die landen als Estland, Letland, Litouwen en Polen omzeilen. De Baltische staten waren al lang voor de Russische invasie van Oekraïne tegenstanders van de leiding. Ze vreesden voor een te grote afhankelijkheid van Rusland. Duitsland was voor de helft van zijn gasbehoefte afhankelijk van Rusland.

Een tweede pijpleiding, Nord Stream 2, moest de capaciteit nog eens verdubbelen. Hoewel de infrastructuur er al lag, zette Duitsland enkele dagen voor de Russische invasie van Oekraïne een streep door het project.

Tijdens de explosies, die zich gedurende een periode van zeventien uur voordeden, raakten drie van de vier met beton omhulde leidingen zwaar beschadigd. Zowel Nord Stream 1 als 2 werd onbruikbaar.

Als gevolg van het vernielen van de leidingen kwamen grote hoeveelheden methaan vrij in de atmosfeer, een krachtig broeikasgas. Hoewel de gastoevoer na het uitbreken van de oorlog in Oekraïne al was stopgezet, bevond zich op het moment van de explosie nog wel gas in de leidingen.

Behalve K. is in de nasleep van de explosie nog een andere man gearresteerd. Het gaat om Vladimir Z., die afgelopen zomer werd aangehouden in Kroatië. Hij zou een van de duikers in het team van K. zijn geweest. Z. maakt geen deel uit van de zitting in Hamburg.