Twintigduizend bezoekers in een paar dagen voor Gaza-documentaire: ‘Het is nog veel erger dan op tv’

Twintigduizend bezoekers in de eerste week. De Israëlische documentaire Naza beleefde een ongekend succesvolle start, zegt Huub Roelvink, directeur van distributiemaatschappij Cherry Pickers. En dan telde de eerste week nog niet eens de volle zeven dagen. Op verzoek van de makers werd de documentaire niet vertoond op de dagen rond 7 oktober, de datum waarop Hamas in 2023 Israël aanviel en de Gaza-oorlog, onderwerp van de documentaire, begon. Dat verzoek van de twee Israëlische regisseurs, gedaan via hun sales agent MK2, was niet alleen aan de Nederlandse filmtheaters gericht, maar aan bioscopen wereldwijd.

In de filmzalen waar de film wordt vertoond, kun je 80 minuten lang een speld horen vallen. De bezoekers kijken en luisteren doodstil naar het relaas van de 24 technici van het Israëlische leger die de bombardementen op Gaza voorbereiden. Bij die bombardementen wordt ‘naza’, nevenschade in de vorm van burgerslachtoffers onder de Palestijnse bevolking voor lief genomen – volgens sommige van de anonieme zegslieden zelfs bewust veroorzaakt.

Naza is de tweede film over de verhouding tussen Israël en de Palestijnen die regisseurs Rachel Szor en Yuval Abraham maakten, na No Other Land – die vorig jaar de Oscar voor beste documentaire won. En net als na No Other Land werd door Israëlische autoriteiten en activisten ook furieus op Naza gereageerd. Premier Netanyahu suggereerde dat hij de burgerrechten van de Israëlische makers wil afnemen. De minister van Cultuur noemde de film een vorm van „verraad”. Enkele tientallen boze Israëliërs demonstreerden voor het huis van de ouders van Rachel Szor.

In Nederland bleef de onrust beperkt tot twee kleine protesten, in Amsterdam en Delft, door een pro-Israëlische organisatie. Verder heeft distributeur Cherry Pickers in Nederland noch België, waar zij de film ook uitbrengen, iets van verstoringen gehoord.

Lees ook

Een Israëlische beïnvloedingsoperatie in Delft voedt de polarisatie en lijkt ‘verdomd’ veel op ongewenste inmenging

Sinds vrijdag 9 oktober draait de documentaire in 84 bioscopen, waaronder die van Pathé, de grootste bioscoopketen van Nederland, die zelden of nooit art-housefilms of documentaires vertonen. „Doorgaans brengen we onze films in 40 of 50 kopieën uit”, zegt Roelvink. Aanvankelijk was ook Naza in 54 kopieën uitgebracht in Nederland. En dan te bedenken dat The Guardian, een van de producenten oorspronkelijk van plan was de film alleen online te zetten, omdat de krant dacht dat hij zo het meeste impact zou hebben.

BezoekersreactiesHoe reageren bezoekers op de film?

Als in zaal 1 van de Leidse bioscoop Lido de aftiteling van Naza begint, blijven vrijwel alle bezoekers een minuut verstijfd en in stilte zitten. De eerste mensen die naar buiten komen hebben grote ogen. Niemand spreekt. Wat vonden bezoekers van de film?

Barbara Chalghaf en Simon van Lith

Van Lith: „Zo’n doodse stilte heb ik in een bioscoopzaal niet eerder meegemaakt. Mensen zijn echt aangedaan. Voor mij was de film een bevestiging van wat ik al wist. Maar het is ook interessant dat soldaten nu zo over de oorlog durven te praten. Ik denk dat dit laat zien dat het tijdperk van Netanyahu ten einde aan het komen is.”

Chalghaf: „Meer mensen zijn geïnteresseerd geraakt in de genocide. Je zag het ook bij de Rode Lijn-demonstraties. Ik zelf ben er al veel langer mee bezig en weet dat dit alles al speelde vóór 7 oktober. Ik heb internationaal recht gestudeerd. Voor mij had de film wat dat betreft weinig nieuws: ik wíst al dat dit gebeurde. Maar de interviews met Israëlische soldaten waren heel goed.”

Peter Devilee

„De film deed me denken aan die over de Endlösung, waarin hoge nazi-officieren uitgebreid bespreken hoe ze Joden gaan uitroeien. Alleen zijn dit geen acteurs maar echte soldaten, die kil en gelaten spreken over wat ze gedaan hebben. Ze zeggen: je moet geloven in het systeem. Maar dat systeem heeft wel heel veel mensen uitgeroeid. Wat voor mij overblijft is het angstige idee dat er een systeem gebouwd is waarin mensen niet inzien dat ze mensen vermoorden, want ze kunnen verwijzen naar de AI-technologieën die het uitvoeren. Deze film was voor mij de bevestiging dat er iets verschrikkelijks gedaan wordt tegen de Palestijnen. Alleen wordt het nu verteld door de soldaten zelf. Dat maakt het krachtiger.”

Zijn vrouw Heleen: „Op tv zie je wel over de ziekenauto’s die gebombardeerd zijn of over hoe er bij de voedselpunten mensen werden doodgeschoten. Dat blijkt niet alleen te kloppen, het is allemaal nog veel erger dan wat er op tv te zien is.”

Pom Steijn

„Ik vond het heftig, maar ben niet verbaasd. Het is allemaal zo verschrikkelijk en verdrietig. De film is heel goed vormgegeven, doordat ze de verhalen van soldaten over hoe ze Palestijnen doodden mengen met beelden van Israëliërs die gewoon hun leven leiden in Tel Aviv. Ondertussen wordt zestig kilometer verderop, in Gaza, alles platgegooid. De film geeft een goed beeld van een situatie waar nog steeds veel mensen liever hun kop over in het zand steken. Op sociale media heb ik al veel filmpjes daarover gezien. Maar nu hoor je het ook van de andere kant. Dat maakt het verhaal compleet. Dat Israëlische soldaten het zelf zeggen, is sterk. Het valt nu niet meer te ontkennen.”

Lees ook

De docu ‘NAZA’ maakt Israël razend. ‘Veel mensen weigerden gewoon te kijken of te luisteren. Voor hen is deze film gemaakt’, zeggen de makers

Kies NRC als voorkeursbron