Aan de Mannenmars om vrouwen te ‘beschermen’ mogen vrouwen niet deelnemen

Honderden schreeuwende mannenstemmen klinken zaterdagochtend over de Dam in Amsterdam. Na de tweede meditatieoefening van de ochtend hebben de in een kring opgestelde mannen de opdracht gekregen om bij het uitademen „alles los te laten”. De mannen schudden daarbij heftig met hun hele lijf. Ze zijn veelal blootsvoets, dragen hoeden met veren, gehaakte truien, houten wandelstokken en wijde broeken.

„Ik wil je vragen om je hand op je hart te leggen en echt te voelen waarom je hier bent”, zegt Oskar Kroes. Onder het geluid van een boel djembés en een aantal ondefinieerbare andere instrumenten geven enkele mannen elkaar lange, intense knuffels.

Hoewel het lijkt op een bijeenkomst van de neohippiebeweging, zijn de mannen verzameld voor de ‘Mannenmars’ om vrouwen te „beschermen”. Vrouwen mogen niet meelopen in de tocht van zes kilometer door Amsterdam omdat de mannen vinden dat het „echt een keertje aan hen” is om op te komen voor de veiligheid van vrouwen. „Het wordt tijd dat wij ook weer beschermers worden, bieders van veiligheid, in plaats van bedreiging”, staat op de website, voorzien van een foto van een gespierde mannenarm met gebalde vuist.

Wat vrouwen zaterdag wel mogen: de mannen aan het einde van de mars op het Museumplein onthalen. Om „getuige” te zijn en te „voelen” wat het met hen doet als mannen „hun verantwoordelijkheid nemen”. Althans, dat stond donderdag nog op de website. Zaterdag was de tekst weer verwijderd. De oproep werd vergezeld van een foto van vrouwen die hun hand op hun hart leggen en ontroerd voor zich uitstaren.

Ook aan het begin van de mars is er een rol voor vrouwen. Op een platte kar die dienst doet als podium, vertelt regeringscommissaris seksueel grensoverschrijdend gedrag Mariëtte Hamer dat één op de twee vrouwen te maken krijgt met heftig fysiek geweld. De mannelijke organisatoren staan het hele praatje van zo’n tien minuten met hun hand op hun hart knikkend achter haar. Na afloop zegt Hamer tegen NRC de mars een „mooi” initiatief te vinden, maar hoopt wel dat ze volgende keer „met mannen en vrouwen” staan.

Vrouwen mochten niet meelopen in de tocht van zes kilometer door Amsterdam, van de Dam naar het Museumplein, omdat de organisatoren van de Mannenmars vinden dat het „echt een keertje aan hen” is om op te komen voor de veiligheid van vrouwen.

foto’s Bram Petraeus

‘De energie naar beneden’

Na Hamer mogen enkele vrouwen persoonlijke verhalen vertellen over seksueel geweld. Tijdens een aangrijpend verhaal van een vrouw loopt een man naar de organisatie met de vraag of er niet te veel „slachtofferverhalen” zijn. „Dat brengt de energie naar beneden.”

Oskar Kroes, docent levensbeschouwing op een middelbare school, bedacht de mars. Om zijn nek hangt een kamelenbot. Hij organiseert „empowering” mannencirkels via zijn bedrijf Wild and Sacred Men. Veel van de zaterdag aanwezige mannen kennen elkaar van dat soort cirkels.

Zo ook Mark van Treuren, met lang rossig haar, een rode step en blote voeten („beter voor z’n knie”). Hij zegt dat het soms goed is als mannen onder elkaar zijn, bijvoorbeeld bij mannencirkels, omdat vrouwen niet altijd goed reageren als een man gaat huilen. „Als ze dat ongemakkelijk vinden, weglopen of een opmerking maken van: ‘Doe niet zo raar.’” Toch heeft hij er ook „moeite” mee dat vrouwen niet mee mogen lopen. „Het is juist belangrijk dat we dit samen doen.”

Vanuit extreemrechtse hoek kreeg Kroes het te verduren omdat hij „het echte probleem” niet zou „durven benoemen”. „Je kunt mannen gaan aanspreken, maar zolang onze grenzen wagenwijd openstaan, zijn wij en onze vrouwen en kinderen niet veilig,” kreeg hij te horen. Op de website wordt daar al repliek op gegeven bij de ‘veelgestelde vragen’: „De belangrijkste factor in geweld tegen vrouwen en kinderen is geslacht, niet afkomst. Deze mars is tegen bepaald gedrag en niet tegen bepaalde mensen. We wijzen seksisme af, maar racisme net zo hard.”

Vanuit de ‘manosfeer’ kreeg hij te horen een „simp” of „cuck” – wat zoiets betekent al te dienstbaar of te onderdanig aan vrouwen – te zijn. „Dat moest ik even opzoeken in de Urban Dictionary.”

Geen steun Dolle Mina’s

De mars wordt ook niet gesteund door de feministische organisaties Emancipator en Dolle Mina. Wel deelt Emancipator folders uit over geweld tegen vrouwen en zegt Dolle Mina Nynke van Zwol vooraf telefonisch het initiatief van de „marsmannen” „dapper” te vinden. Ze „juicht het toe” dat mannen zich willen uitspreken.

Dat de feministische groepen het toch niet steunen, komt omdat zij wilden dat het woord ‘beschermer’ van de website zou worden geweerd. „Beschermen tegen wie dan? Tegen mannen. Dus we moeten niet willen beschermen. We moeten willen uitroeien. En niet mannen, maar geweld”.

Ook het wachten op het Museumplein staat de Dolle Mina’s tegen, zegt Van Zwol. „Het is toch een beetje de twee groepen: mannen, vrouwen. En wij vinden dat mannen en vrouwen met elkaar moeten optrekken. Wij zeggen zij aan zij. Of zij aan hij, misschien. Dit blijft een beetje die tegenstelling man en vrouw benadrukken. Wat eigenlijk de basis is van het geweld.”

Na de kritiek werd op één plek op de website ‘beschermen’ veranderd in ‘verantwoordelijkheid nemen’. Maar Kroes wilde het woord niet helemaal weghalen. „Want dat zien we wel vaak in het mannenwerk. Dat als je mannen vraagt: wat wil je echt graag in de wereld inbrengen? Dan komen ze heel vaak aan met: ik wil graag beschermen.”

Dat beschermen is zaterdag nog niet echt zichtbaar. Tijdens de mars roept een verkeersregelaar op een scooter die voor de mars het verkeer tegenhoudt, twee vrouwen na. Niemand in de mannenmars hoort het.

Correctie (11-10, 15:00u) In een eerdere versie van dit artikel stond dat Oskar Kroes een haaientand om zijn nek had. Dat is onjuist. Het is een kamelenbot. Dit is hierboven aangepast.

Aan het einde van de mars op het Museumplein werden de mannen van de mars onthaald door een groep vrouwen.

foto Bram Petraeus