‘Krijg de investering!’ Na vijf jaar is er weer een woonprotest

„Zijn we er klaar voor? Zijn we er klaar mee?”, schalt het vanaf het podium op de Dam in Amsterdam. De verzamelde actievoerders moeten van de dagvoorzitter nog wat opwarmen, maar na de derde keer klinkt de leus „huizen voor mensen, niet voor winst” voor haar hard genoeg.

De dag van dit Landelijk Woonprotest, 10 oktober, is niet zomaar gekozen. Op deze dag staan belangengroepen wereldwijd stil bij het thema dakloosheid. „Want dat is het ergste gevolg van dit woonbeleid.” Naast het hoofdthema wordt ook gedemonstreerd tegen hoge huren. Vóór kraken. Tegen ‘huisjesmelkers’, en tegen het inperken van de positie van huurders.

Tussen de toehoorders wapperen vlaggen van studentenorganisaties, vakbonden, krakers en andere activistische groeperingen. Een enkele landelijke politieke partij is aanwezig. Op de kartonnen protestbordjes prijkt de beroemde slogan ‘In gelul kun je niet wonen’, van de Amsterdamse woonwethouder Jan Schaefer.

‘Krijg de investering’, staat op het protestbord van Zomer Zeijlemaker (28). Volgens haar is de wooncrisis helemaal geen crisis, „het is gewoon veertig jaar lang falend beleid”, zegt ze. „De overheid zegt wel dat het ligt aan ‘scheefwoners’” – iemand die in een sociale huurwoning woont maar daar eigenlijk te veel voor verdient – „maar dat is niet zo. Doordat zij geen koophuis kunnen krijgen, blijven ze in een sociale huurwoning zitten.”

Ook Zeijlemaker, een geboren Amsterdamse, kan geen huis kopen in ‘haar’ stad. Ze verhuisde negen keer in de afgelopen negen jaar. „Ik heb antikraak gewoond, weleens een tijdelijk contract of onveilige huisbaas gehad, of dat het huis gesloopt werd.” Nu ervaart ze, voor het eerst in tien jaar, door haar woonsituatie iets van rust. „Ik ben vorige maand begonnen aan een PhD – waarbij ik woningongelijkheid onderzoek. Door die aanstelling kwam ik in aanmerking voor een studentenwoning. Voor de komende vier jaar zit ik gebakken.”

‘Volkshuisvesting’, niet ‘woningmarkt’

De organisatie van het landelijke woonprotest had qua nieuwsdynamiek geen beter moment kunnen kiezen. Door de massale woonprotesten in Madrid van de afgelopen weken, na de huisuitzetting en dood van een 87-jarige vrouw, is het thema woonzekerheid volop in het nieuws. Toch doet het protest in weinig denken aan de massale opkomst van de grote woondemonstratie van 2021.

Toen werd er in Amsterdam ook gedemonstreerd voor betere volkshuisvesting. Het was de eerste landelijk gedragen woondemonstratie sinds de jaren tachtig. Aangejaagd door sociale media was er een grote opkomst. Naar schatting zo’n 18.000 deelnemers liepen mee met de protestmars. De boodschap aan politiek Den Haag luidde toen: zorg voor volkshuisvesting in plaats van een woningmarkt, geef kwetsbare huurders betere bescherming.

Foto Bram Petraeus

Een half jaar later werd met Hugo de Jonge (CDA) in het kabinet Rutte IV weer een minister voor volkshuisvesting benoemd. De Jonge introduceerde wetgeving om hoge huurprijzen aan banden te leggen. Er kwam een huurplafond voor middenhuurwoningen en vaste huurcontracten werden weer de norm. In meerdere gemeenten werd een zelfbewoningsplicht ingesteld, waardoor woningen opkopen voor de verhuur werd ingeperkt.

Druk van de vastgoedlobby

Maar vijf jaar later is er volgens medeorganisator Melissa Koutouzis reden genoeg om ook nu weer de Dam op te gaan. „De huurwetgeving die sinds 2021 is ingevoerd, wordt onder druk van de vastgoedlobby stukje bij beetje teruggedraaid”, zegt Koutouzis aan de telefoon. De versoepelingen die minister Elanor Boekholt-O’Sullivan (Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening, D66) inderdaad aankondigde, volgen op de massale verkoopgolf van huurwoningen door beleggers, omdat die door de nieuwe regels niet meer genoeg zouden opleveren.

Koutouzis: „We zijn nu vijf jaar verder. De enige echte verbetering die we sindsdien zagen is dat de verhuurdersheffing [een belastingheffing op sociale huurwoningen voor woningcorporaties] niet langer bestaat. Verder is er nog altijd grote ongelijkheid tussen kopers en huurders; de hypotheekrenteaftrek is onder dit kabinet zelfs weer verruimd.” Ze vindt het „heel vreemd” dat de oplossing voor het woningtekort aan de markt wordt overgelaten. „Dat doen we bij onderwijs en de zorg toch ook niet?”

Lees ook

Aanbod studentenkamers keldert met een derde: ‘Als ik maar niet elke dag tweeënhalf uur in de trein hoef te zitten’

Deze zaterdag klinken op de Woonopstand dezelfde eisen als in 2021. Dakloosheid moet worden aangepakt, gedwongen huisuitzettingen verboden. Tot slot eisen de enkele honderden demonstranten die er aanwezig zijn, dat bewoners nadrukkelijk worden betrokken bij plannen voor hun buurt of wijk.

Een doorsnee huurwoning in de vrije sector kost intussen ruim 1.900 euro per maand, kwam vorige week in het nieuws. „Alleen als je een salaris van ruim 5.000 euro per maand hebt, verdien je genoeg om uitgeknepen te worden”, roept Woonbond-voorzitter Zeno Winkels het publiek vanaf het podium. „Wie hier verdient er zó veel?”

Foto’s Bram Petraeus

Toto Frima (73) ging nooit eerder demonstreren. Nu is ze er wel, omdat er iets moet veranderen in „de ongelooflijk zieke woningmarkt”. Frima zegt dat ze er niet voor zichzelf staat, maar voor „jonge mensen”. Haar volwassen zoon wilde graag een huis in Amsterdam kopen, maar kon het niet betalen en vertrok naar Arnhem. „Ik heb ook vriendinnen wier volwassen zonen noodgedwongen nog steeds bij hen in huis wonen. Dat vind ik raar: iedereen zou toch een huis moeten kunnen kopen.” Zelf woont ze al 44 jaar in een „piepklein” koophuis in Amsterdam, en merkt dat haar buren vooral jonge, rijke expats zijn geworden.

Kies NRC als voorkeursbron