Fotograaf Myriam Boulos tipt haar lievelingsboekwinkel, favoriete meditatie en de beste bioscoop van Beiroet, waar ze woont

Het is half september, zes uur ’s avonds en nog altijd verschrikkelijk warm in Beiroet. ‘Zó heet’, zegt fotograaf Myriam Boulos (34), ze steekt haar tong uit naar de camera. ‘Ik heb mijn airconditioner op 17 graden staan en het is gewoon niet te doen.’ Ze is wel bereid om, laptop in de hand, even het balkon van haar hooggelegen appartement op te lopen – felgroene luiken, citroengele buitenmuur, cactussen – en haar uitzicht te tonen. ‘Kijk’, wijst ze over de woontorens en gebouwen van de Libanese hoofdstad heen, ‘daar in de verte, in het noorden, kan ik de bergen zien.’ Dan snel weer naar binnen, waar de brandende zon niet kan komen.

De Libanese fotograaf, die Engels spreekt met een charmant Frans accent en af en toe een Arabisch woord gebruikt, is sowieso graag thuis. ‘Hier heb ik mijn eigen bubbel’, zegt ze. De buitenwereld kan voor haar overweldigend zijn. Fotograferen is een manier om een brug te slaan tussen haar binnenwereld en, ze zegt het grijnzend, de wereld ‘waarvan ze zeggen dat het de échte is’. En als je het haar vraagt, is fotograferen nog veel meer dan dat. Het is haar taal, ze legt er contact mee met anderen én met zichzelf. Het is haar manier om zowel geweld als tederheid vast te leggen, evenals een vorm van protest tegen ‘onderdrukking en het normaal maken van dingen die niet normaal zijn’.

Op dit moment legt Boulos vanuit Beiroet de laatste hand aan de inrichting van haar tentoonstelling in Foam, het fotografiemuseum in Amsterdam. Vorig jaar won ze de 19de editie van de Foam Paul Huf Award, een belangrijke Nederlandse prijs voor gevorderde fotografen. De bijbehorende expositie opent 23 oktober.

Boulos, die in 2021 werd genomineerd als aspirant-lid van het gerenommeerde fotoagentschap Magnum, zal er een dwarsdoorsnede tonen van haar oeuvre tot nu toe: autonome series en foto’s die ze maakte voor onder meer Vanity Fair, Vogue en Time, zoals die van de wijdverspreide jongerenprotesten tegen de Libanese regering in 2019, en van de tijd na de verwoestende explosie in de haven van Beiroet in 2020. Maar ook foto’s uit haar intieme zwart-witserie Looking for Tenderness (2018-2021), beelden van innig zoenende mensen in Beiroet, foto’s die ze maakte voor de wereldtournee van superster Harry Styles (‘That was a lot of fun’) en haar nieuwste, nog lopende serie waarin ze de seksuele fantasieën van haar modellen verbeeldt.

Want het zindert ook altijd in het werk van Boulos, dat vaak een niets verhullend, dagboekachtig karakter heeft, zoals dat van de Amerikaanse documentairefotograaf Nan Goldin. Dat zie je terug in de zelfportretten die ze speciaal voor deze productie maakte en die zelfverzekerd en kwetsbaar tegelijk ogen. Ze weet te verleiden met zinnelijke, soms bijna erotische taferelen in brutale, levendige kleuren die, wanneer je dóórkijkt, ook de zachte krachten van het leven tonen. Dat maakt haar foto’s fascinerend. En heel dapper.

Het persoonlijke en het politieke zijn in haar werk nauw met elkaar verweven. Er zijn vrouwen die vrouwen kussen, mannen die kwetsbaar bloot op bed liggen. Er is alledaagse intimiteit, er is tederheid, maar ook, zoemend op de achtergrond, steeds een bepaalde dreiging, die je niet zozeer ziet als wel vóélt. Twee blote mensen in een omhelzing tegen een omineus paarse hemel. Een leeggelopen bioscoopzaal nadat de film is afgelopen; de mensen die net nog in de rode stoelen zaten hebben sporen nagelaten, popcorn, nattigheid, geschreven boodschappen in het zachte fluweel van de bekleding, en nu kruipt de duisternis steeds verder de zaal in. Vogels hoog in de bewolkte lucht, die op een andere foto ineens ontploffen als raketten – wáren het eigenlijk wel vogels, of hing het onheil gewoon al die tijd boven de hoofden, wachtend op het juiste moment om toe te slaan?

Voortdurend trekt de fotograaf parallellen tussen het menselijk lichaam, gedomineerd door het overheersende patriarchaat, en haar stad Beiroet, gedomineerd door een corrupte regering. Door degenen vast te leggen die doorgaans over het hoofd worden gezien en worden gemarginaliseerd – mensen uit de lhbti-gemeenschap, migranten, jonge demonstranten – onderzoekt ze de werking van macht en genderpolitiek in Libanon.

‘Voor mij hebben alle vormen van ongelijkheid met elkaar te maken’, zegt ze. ‘Ik kan de ene vorm niet los zien van de andere. En wanneer je geweld op het ene niveau accepteert, laten we zeggen het huidige geweld van Israël in Palestina en inmiddels ook in het zuiden van mijn eigen land, dan vind je lichamelijk geweld jegens minderheden ook eerder normaal. Geweld raakt aan alles en uiteindelijk ook aan de intimiteit tussen mensen.’

Ze voelt de noodzaak om ‘onze lichamen en onze stad terug toe te eigenen’. En hoewel ze de afgelopen tijd vaak heeft getwijfeld aan de fotografie als instrument om verandering af te dwingen, is het medium nog altijd haar lievelingstaal. ‘Ik denk dat mijn generatie van fotografen’ – zoals de Marokkaanse Fatima Zohra Serri en de Bahreinse Ali Al Shehabi – ‘collectief even de moed verloor toen we zagen welke vreselijke foto’s er uit Gaza kwamen en hoe weinig effectief die eigenlijk waren. Het voelde alsof de fotografie ons liet vallen. Maar toch denk ik dat deze beelden, zij het langzaam, uiteindelijk invloed zullen hebben. Net als de intieme, hoopvolle foto’s die wijzelf maken; ook díe zullen blijven en een tegenwicht vormen voor de ellende. Misschien’, ze glimlacht even, ‘is dat een utopische manier van denken, maar ja.’

Ze wil beelden blijven maken vanuit haar onderbuik, zegt ze, en ze slaat met een platte hand onder haar navel, het resoneert tussen Libanon en Nederland. ‘Ik wil dat de lichamen die ik fotografeer ruimte innemen. Elke keer dat we, en dan heb ik het over iedereen behalve hetero cis-mannen, ons uiten via onze lichamen, wordt dat door de maatschappij gezien als een overtreding. Precies dáár kunnen we nog wat harder duwen.’

Restaurant: Koukh El Sabaya, Zaarour, Libanongebergte

‘Hier kwam ik voor het eerst toen ik nog een kind was, tijdens een skivakantie met mijn ouders, jongere broer en oudere zus. Als je het hebt over visueel stimulerende omgevingen, dan ben je hier aan het juiste adres. Destijds was het een hut in de bergen, inmiddels hebben ze een grotere plek in de buurt, maar het is nog steeds een klein restaurant dat helemaal wordt gerund door de vrouwen uit één familie. Ze schilderden de binnenmuren van onder tot boven vol met levendige kleuren, en overal staan dieren- en vrouwensculpturen.

‘Ze koken ook zelf: de plek staat bekend om de traditionele Libanese gerechten, zoals man’ousheh, een soort gevulde deegpasteitjes met veel za’atar erop. Het is zó lekker, en helemaal niet duur. Steeds wanneer ik er ben geweest, neem ik me voor om een documentaire over dit restaurant en de vrouwen te maken. Het is er nog steeds niet van gekomen.’

Bioscoop: Metropolis Art Cinema, Beiroet

‘Hier ga ik heen met de mensen bij wie ik me veilig voel: mijn familie, mijn partner, mijn beste vrienden. Naar de film gaan is een van mijn lievelingsactiviteiten en bij Metropolis draaien ze precies wat ik fijn vind: geen blockbusters, maar écht goede arthousefilms. Deze bioscoop zat eerst in een ander deel van de stad. Na de havenexplosie in 2020 sloten ze en verhuisden naar een nieuw gebouw in het noorden, een gigantische hangar. Het was een belangrijk moment voor Beiroet toen ze heropenden. Eigenlijk is het mijn doel om alleen naar de film te gaan, maar uiteindelijk gebeurt dat nooit.’

Meditatie: op je rug liggen en naar boven staren

‘Het is natuurlijk het fijnst om dit buiten te doen: om in het gras te liggen en naar de wolken te staren. Maar het kan ook gewoon binnen, op het tapijt. Ik heb het gisteren nog aangeraden aan een vriendin. Ik zei: ‘Doe dit wanneer je een moment voor jezelf nodig hebt.’ Ik adviseerde haar ook om naar een muziekstuk te luisteren, maar dat hoeft niet per se. Voor mijzelf is het een van de weinige momenten dat het me lukt om even helemaal te ontspannen en me geworteld te voelen.

‘Vandaag heb ik het nog niet gedaan, maar dat zou wel moeten. Mijn leven is vol en ik vind het moeilijk om te plannen. Ik werk nu aan een voorstel voor een Italiaanse fotografieprijs, waarvoor ik ben genomineerd. Zoals altijd ben ik te laat begonnen en de deadline is morgen. Door af en toe op mijn rug te gaan liggen, voelt het alsof ik níet overal en nergens tegelijk ben.’

Boekwinkel: Les mots à la bouche, Parijs

‘Dit is een geweldige winkel in het 11^de arrondissement met een blauwe pui en een mooie naam. Les mots à la bouche betekent letterlijk ‘de woorden in je mond’, maar het is ook een woordspeling op de uitdrukking l’eau à la bouche, wat betekent dat het water je in de mond loopt omdat je iets zo graag wil – in dit geval dus boeken.

‘Het is een queer boekhandel. De begane grond bestaat uit boeken die je kunt lezen, beneden hebben ze nog een afdeling met publicaties die vooral visueel zijn, onder andere fotoboeken. Ik probeer eens per jaar naar Parijs te gaan – Parijs is mijn go-to destination – en dan ga ik er altijd heen om mezelf te voeden en inspiratie op te doen. In Beiroet hebben we geen fotoboekenwinkels. Het zou hier niet werken, fotoboeken zijn te veel een niche.’

Taal: beelden en seks

‘Ja, dit moet ik even uitleggen, dat snap ik. Ik bedoel daarmee dat ik het liefst communiceer via mijn foto’s én via seks. Voor mij zijn dit verbindingen tussen de innerlijke en de uiterlijke wereld, uitingen die beide geen woorden nodig hebben. Praten is niet mijn favoriete manier van communiceren, woorden zijn niet mijn ding. Door te fotograferen en door seks te hebben, kan ik gewoon zíj́n en contact leggen met anderen, zonder al te veel te hoeven zeggen.

‘Nu je het zegt: een combinatie van die twee kan natuurlijk ook. De laatste tijd gaat mijn werk over seksuele verlangens en de dingen die we voor anderen verborgen houden. Vroeger vond ik het eng om mensen te vragen of ik ze mocht fotograferen. Ik deed het stiekem. Dat doe ik niet meer; ik vraag nu altijd toestemming, ook al ben ik nog altijd verlegen. Voor mijn serie over seksuele fantasieën plaatste ik een open call op sociale media. De foto’s die ik vervolgens maak zijn een samenwerking tussen mij en mijn modellen. Ik vraag hoe ze gerepresenteerd willen worden en dan werken we daar samen naartoe.’

Muziek: Allemande van Partita in A minor voor fluit, Johan Sebastiaan Bach

‘Toen ik heel jong was, nam mijn moeder me mee naar een concert van de Libanees-Britse dwarsfluitist Wissam Boustany. Hij speelde dit stuk in de Geitta Grotto, een gigantische kalksteengrot zo’n 20 kilometer ten noorden van Beiroet. Ik speelde zelf blokfluit en kende het stuk, maar toen ik het daar hoorde – fantastisch! Daarna ben ik er obsessief naar gaan luisteren, want zo werkt mijn monotropische brein: als ik iets mooi vind, stort ik me er volledig op (monotropisme is een alternatief verklaringsmodel om te begrijpen hoe de aandachtsverdeling bij mensen op het autismespectrum werkt, red.). Ik luisterde het wel tien keer per dag, een jaar lang.

‘Blokfluit spelen ging me makkelijk af, het was alsof het instrument een verlengstuk was van mijn eigen lichaam. Als tiener maakte ik de overstap naar de dwarsfluit, maar tussen mij en de dwarsfluit heeft het nooit geboterd. Ik denk dat het kwam omdat ik me destijds ongemakkelijk en verlegen begon te voelen. Ik keek mensen het liefst niet aan en ik had moeite met ademhalen, terwijl: bij de dwarsfluit draait alles om je ademhaling. En je kunt je niet verschuilen, zoals wanneer je piano speelt. Dus nee. Ik zou dit stuk nooit kunnen spelen op de dwarsfluit, maar ik luister er wel graag naar.’

Activiteit: Karaoke

‘Dat had je niet verwacht, hè. Het is niet zo dat ik in elke stad per se een karaokebar moet bezoeken hoor, maar het is wel iets waar ik van houd. Het is, alweer, een manier om contact te maken met anderen zonder dat ik hoef te praten. Je kunt het gewoon leuk hebben samen en de ervaring delen. Wat ik dan zing? Ja eh, van alles, maar je kunt het eigenlijk geen zingen noemen. Mijn vrienden en ik schrééuwen. Karaoke is voor mij een soort blootstellingstherapie, ook al kijk ik tijdens het zingen nog altijd niemand aan.’

Kleur: Roze

‘Vroeger was geel mijn lievelingskleur, maar toen ik ouder werd veranderde dat. Roze heeft iets geruststellends. Ik word er als het ware door omgeven en visueel geprikkeld tegelijkertijd. Het gekke is: roze staat me niet, ik draag altijd zwarte kleren. Maar in mijn werk komt de kleur vaak terug. De vloer van mijn tentoonstelling in Foam wordt roze. Mijn boek What’s Ours (gepubliceerd door Aperture in 2023 – red.) heeft een roze omslag. In april stond ik op de cover van Dazed Mena (de Midden-Oosterse editie van het Britse modetijdschrift Dazed – red.), liggend op mijn roze fluwelen bedsprei. Beetje gênant wel: ik had die sprei meegenomen naar de studio. Roze maakt gewoon dat ik me goed voel.’