Geen akkoord over Europese begroting, Nederland stuurt het voorstel ‘per ommegaande retour’

‘We sturen het voorstel per ommegaande retour’, zei minister Eelco Heinen (Financiën) enkele uren nadat de Ierse minister Thomas Byrne (Europese Zaken) het gepresenteerd had. Iets later kwam de reactie van de Duitse bondskanselier Friedrich Merz: ‘De omvang van het nieuwe voorstel is geen basis voor overeenstemming. De EU-begroting moet betaalbaar zijn voor degenen die de grootste last van de financiering dragen.’ Voor de zomer torpedeerden beide landen al een eerste onderhandelingsplan van Cyprus, dat toen de EU-voorzittershamer in handen had.

Het Ierse voorstel komt niettemin meer tegemoet aan de eis van Berlijn en Den Haag om de omvang van de meerjarenbegroting binnen de perken te houden. De Europese Commissie acht een budget van 1.763 miljard euro nodig, Cyprus sneed daar 2 procent van af. Ierland stelde zaterdag een korting met 8 procent voor, ofwel 141 miljard euro minder dan wat de Commissie noodzakelijk acht.

Volgens Byrne is het Ierse plan ‘evenwichtig’ en het resultaat van maandenlang intensief overleg achter gesloten deuren. Volgens hem is het een goede basis voor de verdere onderhandelingen ‘omdat er voor iedereen wat in zit’.

Illusie

Heinen en Merz maakten snel een einde aan die illusie. ‘Met de voorgestelde stappen komt er voor het einde van het jaar geen akkoord’, aldus Heinen. Ook de Zweedse minister voor Europese Zaken Jessica Rosencrantz was ronduit negatief. Ze sprak over een 'onredelijk voorstel’ dat uitgaat van een ‘onbetaalbaar’ budget. ‘We zijn niet in de buurt van een akkoord. Zweden vecht verder voor een beter budget, niet een groter.’

De Europese regeringsleiders bespreken het Ierse voorstel eind volgende week tijdens hun najaarstop in Brussel. Daarna is het aan EU-president António Costa om een akkoord te vinden. Hij hoopt dit eind december te bereiken. Alle lidstaten moeten akkoord gaan met de nieuwe meerjarenbegroting.

EU-ambtenaren

In het Ierse voorstel wordt vooral bespaard op de geplande uitgaven voor versterking van de Europese economie en onderzoek: 13 procent minder dan de Commissie voorstelde. Ook de subsidies voor het buitenlands beleid moeten eraan geloven (17 procent eraf), net als de kosten voor EU-ambtenaren (bijna 9 procent minder). De EU-gelden voor landbouw en armere regio’s gaan met 3 procent omlaag in het Ierse plan.

Byrne benadrukte dat de nieuwe meerjarenbegroting toch 30 procent hoger ligt dan de huidige. Dat komt doordat de economie groeit, net als de inflatie. Als percentage van het Europese bruto nationaal product is de nieuwe Europese begroting in het Ierse voorstel kleiner dan de huidige.

Volgens Byrne is er ‘vrijwel unanieme’ steun onder de lidstaten om niet te morrelen aan de landbouw- en regiogelden. Als EU-voorzitter luisterde hij ook naar de zeventien landen (waaronder Italië, Polen en Spanje) die het Commissieplan het minimum vinden. Deze landen zoeken extra inkomsten voor de EU bij nieuwe belastingen, de uitgifte van nieuwe gezamenlijke leningen en uitstel van de aflossing van bestaande leningen.

Hiertegenover staan de ‘zuinige zes’, zoals ze in de Brusselse wandelgangen genoemd worden: Nederland, Duitsland, Denemarken, Zweden, Finland en Oostenrijk. Zij dringen al maanden aan op een budget dat ‘enkele honderden miljarden euro’s’ onder het Commissievoorstel ligt. Berlijn hint op een korting met 400 miljard euro.

Deze club van zes, die zichzelf als de ‘redelijke hervormers’ afficheren, wil dat er geld wordt weggehaald bij de traditionele EU-uitgavenposten voor landbouw en armere regio’s. Een deel van deze EU-gelden zou besteed moeten worden aan het versterken van de concurrentiekracht, aan onderzoek, defensie en migratiebeheer.

Winstbelasting

Ierland presenteerde zaterdag verschillende mogelijke extra inkomstenbronnen, waaronder een winstbelasting voor grote bedrijven, een belasting op gokken en op elektronisch afval. Al met al kunnen deze belastingen 55 miljard euro per jaar opleveren. Ook hier geldt dat unanimiteit onder lidstaten is vereist voor de introductie van de belastingen. De kans daarop is beperkt.

Het Europees Parlement, dat ook moet instemmen met de meerjarenbegroting, is evenmin te spreken over hetgeen de Ieren op tafel legden. De parlementariërs bepleiten een meerjarenbegroting van meer dan 2000 miljard euro. Anders is de EU niet in staat haar ambities waar te maken en de belangen van burgers en bedrijven te verdedigen, aldus het parlement.