Trumps brandstofdeal laat zien: hij wil weer zakendoen met Poetin

De Amerikaanse president maakte zijn akkoord met Vladimir Poetin om weer meer Russische diesel op de wereldmarkt toe te laten op zijn vertrouwde manier bekend. Op sociale media werd in kapitalen aangekondigd dat de brandstofprijzen nu ‘in recordtempo’ zullen zakken. ‘Miljoenen en miljoenen extra vaten diesel, dat is wat we nodig hebben’, zei president Trump daarna tegen uitgerukte journalisten. ‘Ik wil president Poetin bedanken.’

In het Kremlin is de tevredenheid minstens zo groot nu Amerika de sancties op Russische dieselexporten voor een half jaar opheft. De Russische onderhandelaar en Poetin-vertrouweling Kiril Dmitriev noemde de deal op X ‘historisch’. ‘Samenwerking zal zegevieren’, aldus de gezant van het Kremlin, met daarbij een emoticon van een Amerikaans-Russische handdruk.

Of de deal inderdaad effect zal hebben op de hoge dieselprijzen die Trump parten spelen bij de naderende Congresverkiezingen in november, is nog maar de vraag. De Russische leveranties waarover Trump spreekt – nu 300 duizend ton extra diesel, in november nog eens 500 duizend ton en ‘meteen daarna’ nog eens een miljoen ton – zijn op de totale vraag nog steeds relatief beperkt, aldus analisten.

Diplomatiek effect

Bovendien staat allerminst vast dat Rusland de afgesproken leveringen kan waarmaken. Door Oekraïense aanvallen kampt het land met een enorme uitval van raffinaderijen, waardoor het zélf diesel moest importeren. ‘Waar gaat de diesel vandaan komen?’, vraagt een analist zich dan ook af in de Financial Times. ‘Rusland heeft geen exportprobleem, maar een raffinaderijprobleem.’ Een andere deskundige vergeleek de deal met ‘het verschuiven van de stoelen op de Titanic’.

Het economische effect mag dan nog twijfelachtig zijn, de diplomatieke invloed van het pact tussen Trump en Poetin is er niet minder om, zo bleek uit de geschokte reactie van president Volodymyr Zelensky. De Oekraïense leider noemde de deal ‘verschrikkelijk’ en ‘niet rechtvaardig en niet eerlijk’. ‘Het lijkt een verjaardagscadeau voor Poetin (de Russische leider was afgelopen woensdag jarig, red.). Dit helpt ons op geen enkele manier. Het laat zwakte zien aan de wereld.’

Eerder op de dag had een Oekraïense delegatie in Miami nog urenlang gesproken met de Amerikaanse onderhandelaars Steve Witkoff en Jared Kushner over manieren om de oorlog te beëindigen. De Oekraïners zouden daarbij volgens Amerikaanse media opnieuw onder druk zijn gezet om de succesvolle aanvallen op Russische raffinaderijen te staken. De VS zeggen last te hebben van de daardoor oplopende brandstofprijzen, hoewel de oorlog met Iran daarbij minstens zo’n grote rol speelt. De Amerikanen zouden onder andere hebben gedreigd met het niet meer verstrekken van cruciale inlichtingen aan Kyiv.

Niet gezwicht

Oekraïne weigerde opnieuw toe te geven aan de druk. Zelensky is alleen bereid de aanvallen op Russische raffinaderijen te stoppen als Poetin toezegt te stoppen met het vernietigen van de Oekraïense energievoorzieningen. Aan het einde van de onderhandelingsdag kregen de Oekraïners daarop te horen dat Trump zelf een akkoord zou sluiten met Poetin over het opheffen van de sancties op diesel – zonder enig uitzicht op het door Oekraïne nagestreefde ‘energie-staakt-het-vuren’.

De deal ondermijnt de positie van Oekraïne, zo liet Zelensky weten in een bericht op X. ‘Dit voedt de Russische agressie alleen maar en geeft Poetin de middelen om verder te vechten.’

Zakendoen

Het akkoord over de dieselexport staat ook niet op zich. Trump heeft al meer signalen afgegeven dat hij weer zaken wil doen met Poetin, hoewel Oekraïne en de EU Rusland juist willen isoleren. Zo hintte de Amerikaanse president er afgelopen zomer op dat hij de Russische leider weer wil uitnodigen bij de G7, het overlegorgaan van de grote economieën. Tot ontsteltenis van Europese landen schoof afgelopen augustus al de Russische minister van Financiën aan bij een bijeenkomst van de G20 in de VS.

Er lopen op de achtergrond ook meer zakelijke onderhandelingen tussen de regering-Trump en het Kremlin. Zo staat er een mogelijke miljardendeal op stapel over de overname van bedrijfsonderdelen van het gesanctioneerde Russische olieconcern Lukoil. Het gaat om olie- en gasvelden in Centraal-Azië en Mexico, raffinaderijen en benzinestations.

De overname zou gedaan moeten worden door de Amerikaanse investeerder Todd Boehly, ex-eigenaar van de voetbalclub Chelsea. Boehly krijgt daarbij volgens de Financial Times steun van de Amerikaanse overheid, die zelf ook een belang nastreeft van meer dan 10 procent in de deal. Dat moet gebeuren via een door Trump opgericht investeringsfonds, de U.S. International Development Finance Corporation (DFC). Verder zijn er grote investeerders uit de Golfregio bij de onderhandelingen betrokken die weer banden hebben met Jared Kushner, Trumps schoonzoon en onderhandelaar tussen Rusland en Oekraïne.

Als de overname doorgaat, zullen de Amerikaanse sancties tegen de aangekochte onderdelen van Lukoil worden opgeheven. Dat kan ook lucratief uitpakken: de waarde van de portefeuille stijgt dan meteen fors.

Frustraties

De onderhandelingen over Lukoil, waarbij ook het Kremlin betrokken is, lopen nog, maar een akkoord zal de positie van Rusland mogelijk verder versterken. President Zelensky uitte daar eerder deze week al zijn frustraties over toen de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio had opgemerkt dat de onderhandelingen over de oorlog in Oekraïne zijn vastgelopen. ‘Je kunt niet enerzijds met Rusland onderhandelen over toekomstige economische projecten en anderzijds zeggen dat we diplomatiek zijn vastgelopen’, zei Zelensky donderdag. ‘Stop met Poetin te voeden, sluit zijn economie af.’

Een dag later maakte Trump met zijn dieseldeal duidelijk dat hij voorlopig eerder in tegenovergestelde richting beweegt. De Amerikaanse president sloeg ook terug naar de kritische Zelensky, die volgens hem de oorlog allang had kunnen beëindigen. ‘Ik denk dat het tijd is dat Oekraïne een nieuwe president krijgt.’