Bauke Mollema kon demarreren als niemand anders er nog de benen voor had. Nu stopt hij als profrenner

Zeven jaar geleden spreidde Bauke Mollema aan de oevers van het Comomeer zijn armen breeduit, stak hij het puntje van zijn tong uit zijn mond en blikte hij omhoog. Het besef dat hij winnaar was van de Ronde van Lombardije, een van de vijf wielermonumenten. ‘Ik kan altijd blijven gaan’, verklaarde hij even later zijn zege. Nu houdt het toch op, zaterdag besluit Mollema (39) in de Italiaanse eendagsklassieker zijn wielercarrière.

De Belgische wielercommentator Michel Wuyts noemde hem ooit ‘een pijnverdrijver’, iemand die diep in het rood kan tasten. ‘En als het zwart eraan komt, gaat hij daar ook nog wel doorheen.’ Voor die najaarsdag in 2019, een van de hoogtepunten van Mollema’s carrière, gold dat ook. Zoals hij wegsloop op de beklimming van de Civiglio, uit een groep met onder anderen Alejandro Valverde, Primoz Roglic, Jakob Fuglsang en Egan Bernal. Zijn hoofd een tikje schuin, ellebogen en knieën naar buiten gestoken, zagen ze hem schokschouderend wegrijden. Uit het zicht, naar de zege.

Mollema kwam relatief laat in het wielrennen terecht, in een peloton vol renners die elkaar vaak al kennen uit de tijd dat ze nog junioren waren. Hij maakte vrij onopvallend zijn debuut in de buik van het amateurpeloton in 2005. Maar toen hij in de zomer van 2006 als 19-jarige de snelste was in de tijdrit van de finale van de nationale clubcompetitie, waar de beste amateurs het tegen elkaar opnamen, begon zijn oorsprongsmythe vorm te krijgen.

Hoe hij jarenlang met een ligstuur op zijn stadsfiets 12 kilometer tussen zijn huis in Zuidhorn en school in Groningen had afgeraffeld. Hoe hij zich later voor een training bij de lokale wielerclub meldde met een onderbroek onder zijn fietsbroek. Hoe het gegniffel daarover verstomde toen bleek hoe hard deze buitenstaander, die de zeden van de wielersport niet kende, kon trappen.

Beter op bergachtig terrein

Een paar weken na die vroege tijdritzege in het Drentse Dalen toonde Mollema dat hij het niet van het winderige, vlakke land moest hebben, maar van bergachtiger terrein. Als stagiair van een kleine profploeg won hij een etappe in de Spaanse rittenkoers Vuelta Ciclista a León. Daarna ging het snel: na één jaar bij de opleidingsploeg van de Rabobank-ploeg, waarin hij de prestigieuze Tour de l’Avenir won, stapte hij in 2009 de World Tour binnen.

Negentien jaar was Mollema beroepswielrenner, een jaar langer dan Joop Zoetemelk het volhield. Op papier kende van alle Nederlandse coureurs alleen Adrie van der Poel een langere profcarrière, al bestond diens twintigste seizoen uit enkele veldritten in de eerste maanden van het jaar. Mollema liet zich in zijn slotjaar bepaald niet uitbollen: de Ronde van Lombardije is zijn vijftigste koersdag van dit seizoen.

In die kleine twee decennia in het profpeloton bleven de clichés aan hem kleven. Dat hij lak had aan de conventies van het peloton. Dat hij, de nuchtere Groninger, boeken las. Zich niet beter voordeed dan hij was. Zo gewoon gebleven.

Dat was zeker de ondertoon tijdens de Ronde van Frankrijk van 2013, de Tour van ‘Bau en Lau’, toen hij met ploeggenoot Laurens ten Dam plots meedraaide in de top van het klassement. Mollema bezette tot de 17de etappe zelfs de tweede plaats in de algemene rangschikking, achter de latere winnaar Chris Froome. Dat Mollema in de slotdagen wegzakte naar de zesde plaats mocht de pret in Nederland nauwelijks drukken. Er had zich naast Robert Gesink weer een klassementsrenner gemeld. Wat een weelde!

Een aanlopend achterwiel

De belofte van 2013 maakte hij nooit helemaal waar. In 2014 verspeelde hij zijn zevende plaats in het klassement. De Belkin-ploegleiding had besloten hem in de lange beslissende tijdrit een nieuwe, nog niet door de renner geteste fiets onder de kont te schuiven. De belangen van de fietssponsor wogen zwaar. Later bleek dat Mollema met een aanlopend achterwiel had gereden.

Dit debacle zorgde voor een professionaliseringsslag bij de ploeg die tegenwoordig als Visma-Lease a Bike door het leven gaat. Mollema zelf maakte die niet meer mee. Hij verkaste na 2014 naar de ploeg waar hij tot 31 december op de loonlijst staat en die nu Lidl-Trek heet.

In zijn eerste jaar bij zijn nieuwe werkgever bracht een sterke slotweek hem naar de zevende plaats in de Ronde van Frankrijk. Maar in 2016 ging het weer mis, duikelde hij na een val in de 19de rit van de tweede plaats in het klassement naar de tiende stek. ‘Dit is klote, ik heb het verneukt’, was zijn bondige reactie bij de NOS.

Die eerlijke reactie tekent Mollema. Al laat hij zich moeilijk in de ziel kijken, hij zegt wat hij vindt. Hij klaagt weinig en draagt een soort sluimerende vrolijkheid met zich mee, is op een door relativering gedempte manier toch altijd positief. Wat wil je ook met iemand wiens stopwoord ‘ja’ is?

Ingebakken optimisme

Hoe groot zijn veerkracht en ingebakken optimisme waren, bewees Mollema een week na de val en teleurstelling in de Tour van 2016. Hij won de Clásica San Sebastián en toonde daar – voor wie die nog niet kende – zijn ware kracht.

Wie zijn grootste overwinningen erbij pakt, ziet het patroon. Ondanks zijn tweede plaats in de bergrit van de Tour van 2011 naar Pinerolo was Mollema nooit een rasklimmer. En ondanks het binnenhalen van de puntentrui in de Vuelta van datzelfde jaar ook zeker geen sprinter. Zijn goede uitslagen in de Tour ten spijt gold hij evenmin als een klassieke klassementsrenner. En de nationale titel in het tijdrijden van 2022 maakte van Mollema geen tijdritspecialist. Wat hij wel als geen ander kon, was al die eigenschappen combineren. En, het belangrijkste: demarreren als niemand anders er nog de benen voor had. Of zin.

De omstandigheden moesten precies goed samenvallen om dit talent te benutten: een zwaar parcours, een pittige beklimming niet te ver van de finish en het liefst een niet al te steile afdaling na de top van die klim of een plateau. Daar, net na de top en soms wat verderop, kon Mollema het verschil maken. Daar waar de mindere klimmers nog naar adem hapten, blij waren niet gelost te zijn, en de berggeiten uit chagrijn dat hun aanvallen bergop nergens toe hadden geleid zich tegen beter weten in probeerden te sparen voor de sprint.

Exact die ingrediënten had Mollema in de 15de rit van de Tour van 2017 tot zijn beschikking. Hij sprong weg net na de Col de Peyra Taillade, de zwaarste klim van die dag, en reed zijn eigen tijdrit van 30 kilometer naar de meet. Dit was de dag dat AD-journalist Thijs Zonneveld het woord ‘mollemalen’ muntte, dat meer over Mollema’s ongepolijste rijstijl ging dan over zijn neusje voor het juiste moment en zijn vermogen om zijn inspanning heel precies tot aan de finish te timen.

Dat hij die capaciteit bezit, dat hij het juiste moment kan herkennen en de benen en het hoofd heeft om ervan te profiteren, had Mollema al vaker laten zien. In de Vuelta van 2013, bijvoorbeeld. Toen profiteerde hij van twijfel in het pelotonnetje dat na een bergachtige rit op een groepssprint afkoerste. Als een moderne Jelle Nijdam sprong Mollema met nog 700 meter te gaan weg en bleef hij de spurtende meute voor. En in de Tour van 2021 zag hij zijn kans opnieuw, demarreerde op een licht aflopende weg, en stak na een solo van dik 40 kilometer de handen in de lucht.

Buitengewoon professioneel

Mollema mag negentien seizoenen lang het imago hebben gehad van een atypische coureur, terecht is dat niet. Zijn licht laconieke houding mag niet met desinteresse worden verward. Als het om de koers ging, was hij buitengewoon professioneel. Hij schikte zich naar de nieuwste trainingsinzichten en voedingsleer, had oog voor de kleinste details. En hij verhuisde, zoals zo veel van zijn collega’s, vanwege het fiets- en belastingklimaat naar Monaco. Wie bijna twintig jaar lang meedoet, kan geen buitenstaander blijven.

Toen hij vorig jaar bij het WK in Rwanda als enige Nederlander de finish haalde – hij werd 21ste in wat hij een van de zwaarste wedstrijden uit zijn loopbaan vond – vertelde hij hoe hij dat had geflikt. Tegelijkertijd vatte hij die middag in drie woorden samen waar het in zijn loopbaan altijd om heeft gedraaid: ‘Op inhoud doorduwen.’