Onbevoegde docenten stutten het Franse lerarentekort, terwijl het niveau achteruitholt

Het is lastig om precies in cijfers te vatten hoe fundamenteel de problemen in het Franse openbaar onderwijs zijn. Volgens de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OECD) was in schooljaar 2024-2025 maar 0,4 procent van de lerarenposities onvervuld, flink minder dan in Nederland. Toch viel in dat schooljaar bijna een op de tien lesuren uit.

Vaststaat dat Franse scholieren de afgelopen jaren steeds vaker les kregen van een invaller. Voor een vaste aanstelling moeten Franse docenten een nationaal examen afleggen, het concours genoemd. Als docenten uitvallen, zetten scholen vaak tijdelijke invalkrachten voor de klas zetten. In 2025 vervulden deze leraren bijna een op de tien lerarenposities in het voortgezet onderwijs in Frankrijk.

Voor de meeste docentenvacatures vinden scholen nog altijd een geschikte kandidaat, maar niet meer zo gemakkelijk als begin deze eeuw. Het aantal onvervulde vacatures schommelt de laatste vijftien jaar iets boven de 10 procent, blijkt uit cijfers van het Franse ministerie van Onderwijs. In de periode daarvoor werden vrijwel alle vacatures vervuld.

Ondertussen hollen de vaardigheden van leerlingen in Frankrijk achteruit, net als in veel andere westerse landen. In het internationale Pisa-onderzoek van vorig jaar zakte het leesniveau van 15-jarige Franse scholieren tot het laagste niveau van deze eeuw. Franse leerlingen scoren slechter dan het gemiddelde van andere landen, al lag in Nederland het leesvaardigheidsniveau nog lager.

In een eerdere versie van dit artikel stond dat Franse scholieren vaker les kregen van docenten zonder officiële bevoegdheid. Dat is een te stellige benaming. Het gaat om docenten die het officiële staatsexamen niet hebben afgelegd. Dit is aangepast.