Openbaar Ministerie in Brazilië klaagt Shell aan na dodelijke overstromingen in 2024

Het OM stelt dat Shell Brasil aansprakelijk is doordat het bedrijf heeft bijgedragen aan de opwarming van de aarde. De extreme regenval die in de zuidelijke deelstaat Rio Grande do Sul in april en mei 2024 viel, werd volgens onderzoekers mede veroorzaakt door klimaatverandering. Bijna tweehonderd mensen kwamen om het leven. Meer dan een half miljoen Brazilianen raakten ontheemd.

‘Dit is de eerste keer dat een nationale aanklager een grote oliemaatschappij aanklaagt wegens een klimaatramp’, zegt de Braziliaanse klimaatrechtexpert Maria Antonia Tigre, verbonden aan Columbia University in New York, tegen persbureau AFP.

Volgens de aanklagers zou de aansprakelijkheid van Shell in verhouding moeten staan tot haar bijdrage aan de opwarming van de aarde, die geschat wordt op 2 procent van de historische wereldwijde uitstoot van broeikasgassen. Dat schrijft AFP, dat inzage in de zaak kreeg.

Aansprakelijk

‘De civiele rechtszaak moet de beklaagde aansprakelijk stellen voor milieu- en klimaatschade, wegens de collectieve materiële en immateriële schade die voortvloeit uit de extreme weersomstandigheden’, aldus het OM.

Het OM diende de zaak samen met de Braziliaanse ngo Instituto Preservar in. Thales Miola, advocaat bij de ngo, stelt dat ‘de kosten van klimaatschade niet uitsluitend voor rekening mogen komen van de samenleving en van degenen die alles hebben verloren bij de ramp’.

Klimaatonderzoekers stelden eerder dit jaar in het wetenschappelijk tijdschrift npj Natural Hazards dat de extreme neerslag in Rio Grande do Sul werd veroorzaakt door een combinatie van klimaatverandering en El Niño.

Tyfoon

Hoewel het de eerste keer is dat een nationaal aanklager een rechtszaak aanspant tegen een energiebedrijf wegens klimaatverandering, is Shell al eerder door individuele slachtoffers voor de rechter gesleept. Het oliebedrijf wordt op dit moment in het Verenigd Koninkrijk aangeklaagd door meer dan honderd Filipijnse slachtoffers van tyfoon Odette in 2021.

In meerdere landen zijn de afgelopen jaren juridische pogingen gedaan om grote vervuilers aansprakelijk te stellen voor de gevolgen van klimaatverandering. In een volgens klimaatjuristen historische uitspraak stelde een Duitse rechter vorig jaar dat grote uitstoters wel degelijk verantwoordelijk kunnen worden gehouden voor klimaatschade.

Die uitspraak volgde na een tien jaar durende zaak die een Peruaanse berggids aanspande tegen het Duitse energiebedrijf RWE. De berggids ontving geen schadevergoeding van het bedrijf. De rechter achtte het risico op klimaatschade aan zijn huis te klein, maar ging wel grotendeels mee in het principiële argument van de klager.