Livestream executie en mogelijke nazisymboliek: Hegseth wil radicaler legerimago

De executie van Hasan, een voormalige legermajoor die in 2009 dertien mensen doodschoot op legerbasis Fort Hood, wordt op 3 december uitgezonden via een livestream. Het is nog niet bevestigd waar de beelden te zien zijn, maar in Nederland zal het lastig worden om de uitzending te blokkeren.

De Amerikaanse schutter van Palestijnse afkomst wordt door middel van een vuurpeloton van het leger geëxecuteerd. Een groep militairen zal hem doodschieten. Hasan bekende na zijn daad direct schuld, nadat hij had verklaard de Taliban in Afghanistan te willen beschermen.

Hegseths plan voor de livestream past in een breder beeld van zijn wens voor meer spierballenvertoon. Sinds zijn aantreden als minister van Defensie (inmiddels door hem omgedoopt tot minister van Oorlog) is hij vooral bezig geweest met het veranderen van het imago van de Amerikaanse strijdkrachten. De afgelopen weken kwamen zijn plannen daarvoor nog nadrukkelijker naar voren.

Zo zei hij eind september tijdens een toespraak bij het jaarlijkse State of the Force-evenement dat hij klaar was met de "woke shit" in het leger. Hij zou 20 procent van het leger willen ontslaan en pleitte voor een krijgsmacht zonder "weirdos en trannies" (een denigrerende term voor trans personen, red.). "Pete Hegseth is al decennia geobsedeerd door het imago van het leger, nog meer dan door de daadwerkelijke slagkracht", vertelt Amerikadeskundige Jelte Olthof.

Volgens Olthof gelooft Hegseth er heilig in dat het leger is afgegleden naar "een soort woke padvinderij". Maar binnen het leger is niet iedereen even geïnteresseerd in zijn gewenste imago-opschoning. "Veel mensen denken dat er veel te veel aandacht uitgaat naar de cosmetische kant van het leger."

Zo zet Hegseth zich actief in voor een grotere rol van het christendom. Op dezelfde dag als de State of the Force richtte hij het Office of Religious Affairs (ORA) op. "Ons departement zal het gehele pantser van God dragen", zo beargumenteerde hij. "Terwijl wij oorlog voeren, weten we dat het daadwerkelijke gevecht een spirituele strijd is."

Rachel Laser, de baas van de Amerikaanse steungroep Americans United - die pleit voor een scheiding van kerk en staat - uitte felle kritiek op het initiatief. "Het schendt de vrijheid van godsdienst", stelt ze in een verklaring aan Amerikaanse media. "Het bezorgt het christendom een belangrijkere rol bij het bepalen van het Amerikaanse legerbeleid." Overigens zijn de plannen van het ORA vooralsnog vaag gebleven.

Het ontslaan van generaals om plaats te maken voor anderen die beter passen bij Hegseths christelijke en macho-ideaalbeeld van het leger, kan er volgens Eelco van der Maat, historicus en onderzoeker van autoritaire politiek, toe leiden dat de minister het leger geleidelijk omvormt tot een autoritairdere omgeving. "Hij gaat namelijk actief op zoek naar mensen die zijn beleid steunen en loyaal aan hem zijn."

Over het algemeen hebben zijn recente controversiële acties vooral te maken met het neerzetten van een autoritair schijnbeeld. "Hegseth wil uitstralen: wij zijn sterke krijgers", vervolgt Van der Maat. "Als hij daadkracht uitstraalt, maakt hij Trump ook blij. Hegseth zoekt niet alleen aandacht bij zijn achterban, maar doet er ook alles aan om relevant te blijven voor de president. De regering bestaat uit mensen die er alles aan doen om aan de macht te blijven."

Een andere opvallende gebeurtenis vond plaats in het eerste weekend van oktober, toen Hegseth een toespraak hield voor cadetten van de Amerikaanse luchtmacht. Achter hem was een vernieuwd logo van het ministerie van Oorlog te zien, dat opvallende gelijkenissen vertoont met het adelaarslogo van nazi-Duitsland. Van der Maat: "Het zou een hondenfluitje kunnen zijn voor bepaalde groepen die hem in zijn beleid steunen."

Hegseths aankondiging van donderdag om de executie van Hasan te livestreamen is zijn zoveelste controversiële actie binnen enkele weken tijd. In de weinige democratieën die de doodstraf nog handhaven, worden executies doorgaans in een zeer gesloten omgeving uitgevoerd. Openbare executies vinden nog vooral plaats in schrikbewinden als Iran en Afghanistan.

"Een online uitgezonden executie is ongehoord in de geschiedenis van de VS", stelt Olthof. "Het heeft de smaak van soortgelijke openbare terechtstellingen uit de zeventiende eeuw, toen het uitvoeren van straffen en plein public gebruikelijker was en grote groepen toeschouwers trok."

"Met de livestream wil Hegseth uitdrukken dat ze keihard optreden tegen mensen die Amerikaanse militairen neerschieten", vervolgt de Amerikadeskundige. "Daarmee wil hij meteen korte metten maken met het idee dat ze slappelingen zijn. Mensen over de hele wereld kunnen straks zien hoe 'stoer' het Amerikaanse leger optreedt."

Ondanks de lugubere parallellen met andere schrikbewinden benoemt Van der Maat ook een belangrijk verschil. "In Iran worden openbare ophangingen uitgevoerd om de oppositie en interne vijanden af te schrikken. Hier gaat het vooral om beeldvorming. Trump is een wannabe-autocraat; Hegseth wil daarbij aansluiten door kracht uit te stralen", denkt hij.

Je moet het zien als een zeer gewelddadige manier om op te komen voor het leger, zegt Van der Maat. De massadeportaties door de Amerikaanse immigratiedienst ICE komen volgens hem meer in de buurt van de manier waarop autoritaire regimes te werk gaan. Toch passen de openbare executie en Hegseths drang om die publiek te maken volgens hem in "een bredere vergelijking met het geweld waar de MAGA-beweging voor staat".