Sylvana Simons en Bob Scholte hadden elkaar beter aan de keukentafel kunnen spreken

„Heb jij dat gesprek tussen Sylvana Simons en Bob Scholte gehoord?”, vroeg ik aan een vriend. Dat had hij niet: „Daar zou je me echt voor moeten betalen”. Achteraf begrijp ik hem wel, maar zelf was ik nieuwsgierig genoeg om geheel onbezoldigd naar de podcast te luisteren. 

Het gesprek werd gevoerd op het podium van de AFAS Live, tijdens de jubileumviering van het programma Boos (BNNVARA) van Tim Hofman. De aanleiding was dat Scholte, bekend van het communistische mediaplatform Left Laser, in een eerder gesprek met Hofman had beweerd dat intersectioneel activisme niets heeft opgeleverd. Het BIJ1 van Simons heeft in de Tweede Kamer geen zetels meer, wat volgens Scholte betekent dat het intersectionele verhaal niet overtuigt. Volgens Scholte moet links, geheel in de stijl van Marx, de klassenstrijd voeren en de economische belangen van de arbeider centraal stellen.

Simons had al wel kunnen reageren in een opiniestuk voor OneWorld, maar nu zouden ze dan echt de degens kruisen. Hofman deed nog een poging het geheel een mild karakter te geven – „vanavond is een gesprek, geen debat!” – maar daarvoor was vooraf al te veel gebeurd. New kid on the block Scholte had het levenswerk van veteraan Simons ‘mislukt’ genoemd en dat is geen lekkere premisse voor een vruchtbare uitwisseling van ideeën. Simons vraagt zich dan ook meteen hardop af of ze het „überhaupt een goed idee vindt om dit soort gesprekken vanuit die plek te voeren”.

Wat volgt is een gesprek waarin vooral langs elkaar heen wordt gepraat. Dat begint al met de verschillende definities van succes. Voor Scholte betekent succes dat je genoeg mensen weet te mobiliseren om macht te vergaren, voor Simons gaat het meer om een cultuurverandering en vertegenwoordiging van gemarginaliseerde groepen. Er is ook een clash van stijlen. Simons weet dat ze als zwarte vrouw al snel het verwijt krijgt boos of hysterisch te doen en blijft dus kalm, Scholte heeft zijn succes juist te danken aan het gestrekte been: de enige reden dat hij niet vaker uit de bocht vliegt, is dat hij de gewoonte heeft kort door de bocht te gaan. 

Je kunt dan nog steeds een interessant gesprek hebben over de voor- en nadelen van intersectionele politiek en de klassenstrijd, maar ook daar komt het niet van. Simons stelt namelijk dat de klassenstrijd een vanzelfsprekend onderdeel is van intersectionele politiek, en Scholte stelt dat er in de klassenstrijd juist ook oog is voor de problemen die door het intersectionalisme worden aangekaart. Beiden beweren dus dat je niet hoeft te kiezen, als je je maar gewoon bij hen aansluit. 

Een bekend cliché over links is dat ze elkaar de tent uitvechten over details, terwijl de fascisten – die wel weten hoe ze de rijen gesloten moeten houden – aan de poorten rammelen. Tijdens de Spaanse Burgeroorlog vochten de marxisten tegen de communisten, wat het leger van Franco de gelegenheid gaf steeds verder op te rukken. In dat licht was het wellicht beter geweest als het gesprek tussen Scholte en Simons ergens aan een keukentafel had plaatsgevonden in plaats van op een podium met drieduizend toeschouwers.

Toch is het goed dat dit soort discussies ook worden gevoerd tussen mensen die ideologisch dicht bij elkaar staan. Dat Scholte en Simons uitstekend VVD’ers kunnen fileren aan een talkshowtafel is hartstikke leuk, maar het levert doorgaans weinig nieuwe inzichten op.

„Finale vraag, kapitalisme goed of slecht?”, grapt Hofman dan ook ter afsluiting. Slecht natuurlijk, vinden beiden; de vijand is duidelijk. Het is de vraag of de verschillen tussen de ideeën van Scholte en Simons zo groot zijn dat de strijd daartegen niet gezamenlijk kan worden gevoerd.