Nobelprijs voor Scheikunde voor gerichte chemische reacties met ‘spiegelmoleculen’
De Nobelprijs voor Scheikunde 2026 gaat naar de Fransman Henri Kagan en de Japanner Kenso Soai voor hun werk aan spiegelmoleculen en asymmetrische katalyse.
Heiner Linke, voorzitter van het Nobelcomité voor Scheikunde, laat het publiek woensdag tijdens de bekendmaking van de scheikundeprijs naar zijn handen kijken. Want twee handen lijken op elkaar, maar ze zijn elkaars spiegelbeeld. Een analogie waarmee snel is uitgelegd waar de scheikundeprijs dit jaar naartoe gaat: ook aminozuren hebben twee varianten, maar slechts een van de twee komt doorgaans voor in de natuur.
De twee varianten van een molecuul kunnen in medicijnen heel andere effecten hebben. De ‘linker’ variant kan fungeren als een hoestmedicijn, terwijl de ‘rechter’ een pijnstiller is. Onder meer voor het maken van medicijnen is het dus van belang te kunnen sturen welke variant van een molecuul ontstaat in een chemische reactie.
Dat leek lange tijd onmogelijk, in het lab ontstond altijd de helft van de een en de helft van de andere variant. Dankzij het werk van de twee laureaten is het mogelijk geworden wel gerichte reacties tot stand te brengen.
Henri Kagan zette in 1986 de eerste stap, en wist met een specifieke katalysator in een reactie een meerderheid van één van de twee varianten te produceren. Kenso Soai maakte in 1995 de ontwikkeling af en kreeg het voor elkaar om nog slechts één variant te produceren. Hun ontdekkingen zijn doorslaggevend geweest voor de manier waarop op dit moment geneesmiddelen worden geproduceerd.
Maak NRC jouw voorkeursbron op Google
Bij Google kan je nu zelf aangeven welke nieuwsbronnen jij vaker wil zien in je zoekresultaten. Meer informatie
Mail de redactie
Ziet u een taalfout of een feitelijke onjuistheid?
U kunt ons met dit formulier daarover informeren, dat stellen wij zeer op prijs. Berichten over andere zaken dan taalfouten of feitelijke onjuistheden worden niet gelezen.