‘Winnie de Poeh is misschien niet de slimste beer, maar dat geeft helemaal niks’

,,Mijn onderwijzeres in de zesde klas van de lagere school zag al vroeg dat ik goed was in taal en van verhalen hield. Ze gaf me Winnie the Pooh, een Engelse uitgave uit 1972 van A.A. Milne, met de prachtige tekeningen van E.H. Shepard. Ik was ongeveer twaalf toen ik het las en ik herinner me het als een van de eerste verhalen waar ik helemaal in kon verdwijnen. Ik heb het boek altijd gehouden.

Milne schreef het boek voor zijn zoon Christopher Robin, geïnspireerd op de speelgoeddieren die ze thuis hadden. Je volgt in het verhaal zijn zoon die zijn knuffels treft in het Honderd Bunderbos. Winnie de Poeh woont daar met al zijn vrienden: Teigetje, Iejoor, Knorretje, Uil, Konijn, Kanga en Roe. Ze hebben ieder één sterke, eigen karaktertrek, maar leven in een fijne gemeenschap samen.

Als kind vond ik het boek enorm grappig, op een heel liefdevolle manier. Ik herinner me een scène waarin Winnie de Poeh thuiskomt en Knorretje voor de deur ziet staan. Knorretje kan niet bij de deurklopper, dus Poeh zegt tevreden dat hij dat wel kan en klopt aan. Nadat ze een tijdje voor de deur hebben staan wachten, zegt Pooh: „Het duurt wel lang voordat er opengedaan wordt.” Knorretje zegt: „Ja, maar dit is toch jouw huis?”. En Pooh antwoordt: „Oja”, waarna ze naar binnen gaan. Ik vond dat toen al geweldig. Poeh is niet de slimste beer, maar daar maakt hij zich nooit druk om.

Een scène die me ook zo goed is bijgebleven is wanneer Knorretje een ballon cadeau wil doen aan Iejoor die jarig is. Maar onderweg knapt de ballon. Wanneer hij bij Iejoor aankomt, vraagt die: „Wat voor kleur had de ballon?” en Knorretje zegt: „Rood”, waarop Iejoor reageert: „Dat is mijn lievelingskleur.” Ja, dat is zó zielig dat het ook wel weer grappig is.

Nu, vijftig jaar later, heb ik ontzettend genoten van de herlezing. Ik moest veel lachen, juist om de scènes die ik me uit mijn jeugd herinnerde. Milne schrijft met een slapstickachtige humor, maar onder die lichtheid zit ook veel psychologie. Alle personages hebben hun eigenaardigheden en gebreken: Poeh is snel afgeleid, Teigetje maniakaal vrolijk, Knorretje angstig en Iejoor somber. In elk personage herkende je wel iets, terwijl je tegelijkertijd van iedereen ook wel iets zou willen hebben.

Nu plaats ik het verhaal meer in zijn tijd. Milne schreef het kort na de Eerste Wereldoorlog, waarin hij zelf had gevochten. Hij probeerde voor zijn zoon een zo fijn mogelijke wereld te schetsen. Daar zie ik een parallel met het heden. De dreiging van oorlog voel je nu ook en de wereld van Winnie de Poeh is een goed middel om je daar niet in te verliezen. De wereld is zo slecht nog niet, dat is wat ik voel nadat ik dit boek uit heb.

Ik zie ook hoe Winnie de Poeh een klassieke structuur heeft opgeleverd voor veel verhalen die daarna kwamen. Toy Story is bijvoorbeeld ook zo’n bekende serie waarin speelgoed tot leven komt. Hier in Nederland zou je dat De Fabeltjeskrant kunnen noemen. Je kan bij al die verhalen bijna een-op-een aanwijzen wie in die verhalen Poeh, Teigetje of Knorretje is. Ik bleef me tijdens de herlezing verbazen over hoeveel gelijkenis ik zag met verhalen die daarna zijn gekomen. Winnie de Poeh is inspiratie geweest voor veel tv-series en films.

Velen zullen met nostalgie naar Poeh kijken. Hij is er in die honderd jaar voor zoveel generaties geweest, in verschillende vormen. Poeh heeft een levensfilosofie die inspirerend is; hij is een soort boeddhist. Hij accepteert tegenslag en maakt zich niet druk om wat hij niet kan veranderen. De karakters zijn tijdloos, de taal voelt helemaal niet verouderd. Het Honderd Bunderbos is nog steeds een plek waar ik graag kom.”

Kies NRC als voorkeursbron