Voor PSV is de verbouwing van het Philips Stadion een‘alles-of-niets-project’

Het wordt de hoogste uitgave in de clubgeschiedenis. Een slordige 400 miljoen euro, is de laatste verwachting – meer dan PSV in de laatste vijftien seizoenen opgeteld naar schatting aan transfers uitgaf. Een alternatief voor een grootschalige verbouwing van het Philips Stadion is er eigenlijk niet, zegt financieel directeur Jaap van Baar. Dat maakt het in zijn ogen „een alles-of-nietsproject”.

‘Alles’ is in dit geval: een compleet nieuwe, derde ring bovenop het Eindhovense stadion. Met een gemoderniseerd dak dat een stukje boven de tribunes zweeft, en een doorzichtige façade die bij wedstrijden in het duister straalt als een gloeilamp. Het moet plek bieden aan zo’n 20.000 nieuwe stoeltjes: een deel voor bedrijven, maar de grote meerderheid voor fans, die vaak al jaren wachten op een seizoenkaart.

‘Niets’ betekent dat het stadion blijft zoals het nu is, aldus Van Baar, in een telefonische toelichting op de dinsdag gepresenteerde jaarcijfers. Ook in dat geval zijn er „nog wel opties” om de capaciteit te vergroten, maar „dan ga je dingen in de marge doen”, zegt hij. Zo kan PSV bijvoorbeeld de onderste rijen van de tribunes op de korte zijdes nog wat minder steil maken. „Dan creëer je misschien 1.500 nieuwe plekken.”

In maart van dit jaar deelde PSV al de eerste schetsen van het ontwerp dat de voorkeur heeft. Maar in de voorbereiding zijn meer opties gepasseerd, zegt Van Baar. Een alternatief was om slechts aan twee zijdes de tribunes te verhogen, zoals Newcastle United deed bij de verbouwing van St. James’ Park.

„Dat leek heel logisch”, aldus Van Baar. „Maar toen we het onderzochten bleek dat je van je stadion een soort klankkast maakt, waardoor het geluid zo de woonwijk in knalt. Dat is natuurlijk niet wat we willen en waarvoor je ook nooit een vergunning krijgt.”

En een compleet nieuw stadion bouwen op een plek buiten het centrum, zoals meerdere clubs in de Eredivisie hebben gedaan, was evenmin aantrekkelijk. „Onze hele geschiedenis is hier geschreven”, zegt Van Baar. „Wij zíjn deze plek. De keuze om naar een locatie buiten het centrum te gaan heeft voornamelijk praktische redenen.”

Opvolgers van opvolgers

Onzekerheden zijn er nog volop, benadrukt PSV. Pas onlangs is bij de gemeente een vergunningsaanvraag ingediend voor de plannen. Daarin gaat het onder meer over het aangezicht van het stadion in de stad, en mobiliteit, zegt Van Baar. Want parkeren in het centrum ís al lastig, rond de verbouwing komen er geen nieuwe parkeerplekken bij. „Dus we moeten fans aanmoedigen om op een andere manier naar het stadion te komen.”

Toestemming van het college is niet de enige hindernis. De financiering van het project is misschien wel net zo complex, vertelt Van Baar. „Dat zit wat mij betreft niet zozeer in het regelen zelf, maar in de betaalbaarheid ervan: kunnen we met de extra inkomsten door de uitbreiding de extra financieringslasten dragen?”

In de rekensommen is het cruciaal om niet alleen vanuit de huidige financiële situatie te redeneren, zegt hij. Want de inkomsten van PSV ontwikkelen zich al een aantal jaren gunstig, mede door de recente sportieve successen. „Als het in de toekomst een paar jaar wat minder gaat, moet dit plan óók nog succesvol blijven.” De directie denkt daarom ook vanuit de „opvolgers van onze opvolgers”, zegt Van Baar. „Die moeten dit nog steeds een goede keuze vinden.”

De volledige financiering regelen via gebruikelijke geldverstrekkers, zoals banken, is wat PSV betreft onhaalbaar. „De huidige marktrente ligt op pakweg 6 procent. Dus in je eerste jaar heb je dan 24 miljoen euro aan rentelasten, en daar bovenop moet je nog je lening aflossen”. Dat is volgens Van Baar „niet terug te verdienen” met de verkoop van extra seizoenkaarten, business en skyboxen – een van de redenen waarom Feyenoord in 2022 van de bouw van een compleet nieuw stadion afzag.

Het streven is daarom de helft van het benodigde bedrag „uit de markt te halen” en op zoek te gaan naar 150 miljoen euro aan „goedkoop geld”, zegt Van Baar. Het kan dan gaan om bestaande sponsoren, of grote bedrijven in de regio. „Alle opties staan open, zolang ze maar weinig kapitaalslasten met zich meebrengen.”

De resterende 50 miljoen komt uit eigen middelen. De laatste seizoenen reserveerde de club in de begroting ook al steevast ruimte voor investeringen, voor de modernisering van het trainingscomplex bijvoorbeeld. Dat budget wordt de komende jaren aangewend voor de verbouwing van het Philips Stadion.

Wachtlijsten

Zonder het bedrijfsleven geen nieuw stadion dus. Maar hoe reëel is het, dat beursgenoteerde multinationals van het kaliber ASML en Philips en hun toeleveranciers tegen gereduceerd tarief geld uitlenen aan een voetbalclub – en daarmee in feite meebetalen aan de rekening?

PSV is daar hoopvol over. In het verleden haalde de club al twee keer geld op in de regio via partnerfondsen – 45 miljoen euro in totaal. In ruil voor een – ook destijds – heel bescheiden rente van 1,5 procent. „En je kaartje moet je dan ook nog eens zelf betalen”, zegt Van Baar. „Dus je doet niet aan zoiets mee omdat je er geld aan wil verdienen.”

De werkelijke reden dat het bedrijfsleven dit soort initiatieven overweegt, is volgens Van Baar omdat iedereen te maken heeft met „dezelfde uitdagingen”. Met name in de technologische sector en de chipindustrie kent de regio snelgroeiende bedrijven, die veel nieuw personeel aantrekken. Dus het inwoneraantal groeit explosief, maar de faciliteiten – van scholen en zorg, tot sportclubs en entertainment – hebben moeite dat tempo bij te benen.

„Een bedrijf als ASML heeft minder moeite met het binnenhalen van nieuwe mensen”, weet Van Baar, „maar meer met het behoud ervan. Want Eindhoven heeft bijvoorbeeld geen grote poptempel, dus er zijn weinig concerten.” PSV probeert zich daarom te presenteren als een voorziening voor de regio: het stadion is een plek waar inwoners samenkomen en hun vrije tijd kunnen doorbrengen, bij voetbalwedstrijden maar ook muziekoptredens.

In de huidige situatie is dat nauwelijks nog mogelijk: het Philips Stadion loopt al jaren tegen zijn grenzen aan. Er staan inmiddels zo’n 20.000 fans op een wachtlijst voor een seizoenkaart, en de doorstroom is minimaal: vorig seizoen waren er twaalf opzeggingen, aldus Van Baar. Voor de zakelijke plekken geldt hetzelfde. „Als er nu een bedrijf aanklopt, is het antwoord in principe: sorry, er is niks meer.”

De verbouwing draait in de eerste plaats ook niet om geld, bezweert de directeur. Natuurlijk hoopt de club dat de extra inkomsten hoger uitvallen dan de financieringslasten – zeker naarmate PSV de leningen aflost – zodat er meer geld overblijft om te investeren in de sportieve prestaties.

Maar als geld de enige drijfveer was, dan had de club de prijzen voor stoeltjes wel met de helft verhoogd, zegt hij. „Dan had het stadion nog steeds vol gezeten, maar ben je niet meer de voetbalclub van iedereen. Dat wilden we niet.” De voornaamste motivatie is eerder: een plek bieden aan de jongere fans en nieuwe inwoners van de regio, voor wie een eigen stoeltje nu vaak onbereikbaar lijkt.

Voor het zover is, zijn er nog legio hordes te nemen, zegt Van Baar. Het is wachten op de vergunning, aan de financiering wordt nog volop gewerkt. De ambitie is dat de eerste werkzaamheden aan het eind van dit voetbalseizoen beginnen en dat de verbouwing binnen drie jaar wordt afgerond.

Tot alle afspraken vastliggen, kan er nog veel veranderen. De bouwkosten bijvoorbeeld, al werkt PSV in de rekensommen volgens Van Baar met „realistische” aannames. En wat doet de rente de komende tijd, in een wereld die politiek al lange tijd instabiel is? Het zijn financieel de belangrijkste struikelblokken op weg naar een vernieuwd stadion, zegt Van Baar: „Rente, beton en staal.”

Kies NRC als voorkeursbron