Gesloten toiletten, geen ventilatie, te weinig leerkrachten – Indiase scholen vallen van ellende uit elkaar

Met een wit gebedskapje op zijn hoofd zit de achtjarige Ais Khan in kleermakerszit op de vloer van de gang die in zijn school dienstdoet als klaslokaal. Hij zit in de derde klas van een publieke basisschool in Mannaki, een dorp in het Noord-Indiase district Nuh, een van de armste van het land.

Ais kan zijn naam niet spellen. Dat komt niet doordat hij niet zijn best doet. De schoolborden in zijn klas zijn te beschadigd om te gebruiken, er is geen ventilator om de hitte te verdrijven die de gang halverwege de ochtend al in een bakoven verandert. Op de meeste dagen is er geen klas beschikbaar, omdat de lokalen zo vochtig blijven dat weken na de laatste stortbui nog altijd plassen regenwater op de vloer staan.

Overal in India’s buitengebieden zijn dergelijke scholen te vinden.

Vorige maand lanceerde de Kakkerlakkenpartij – een protestbeweging die dit jaar opkwam tegen onder meer misstanden in het onderwijs en jeugdwerkloosheid – de campagne School Thik Karo („Repareer de scholen”). Ouders worden opgeroepen publieke scholen te beoordelen aan de hand van een checklist. De campagne begon in de staat Maharashtra en spreidde zich al snel uit naar andere delen van het land. Scholieren protesteerden tegen de slechte omstandigheden waarin ze les krijgen: ingestorte gebouwen, ongeplaveide schoolwegen en afwezige leerkrachten.

Foto’s AHMER KHAN

In Mannaki is te zien wat de burgerinspecteurs aantreffen. De basisschool, gebouwd in 1985, heeft tachtig leerlingen en drie leerkrachten, van wie er een maandenlang niet beschikbaar is. De staatsregering heeft hem opgeroepen mee te werken aan de controle van het kiesregister. Tijdens de moesson, meestal van juli tot september, loopt het gebouw onder, waardoor de school regelmatig dagen achtereen moet sluiten. De regen loopt over de campus, er is geen afwateringssysteem. Het water komt ook in de keuken, waar een gratis schoollunch moet worden bereid, zodat veel leerlingen hun enige warme maaltijd van de dag mislopen. De toiletten zijn gesloten, op de speelplaats groeit het gras tot heuphoogte.

Volgens de Indiase wet die sinds 2009 het recht op gratis en verplicht onderwijs regelt, moet iedere publieke school beschikken over een gebouw voor alle weersomstandigheden. Met werkende gescheiden toiletten voor jongens en meisjes, veilig drinkwater, een speelplaats en een omheiningsmuur.

Lessen verplaatst naar buiten

Op papier heeft de school in Mannaki dat allemaal, maar in de praktijk ontbreekt vrijwel alles. Dit is een extreem geval, maar zeker geen uitzondering. Volgens de meest recente landelijke inventarisatie, uit 2025, had een op de zeven scholen geen goede stroomvoorziening. Op 67.000 scholen, vooral in overheidshanden, ontbraken werkende toiletten. Bijna een kwart van de scholen had geen speelplaats. Het onderzoek beschreef alleen of faciliteiten aanwezig waren, niet of ze nog functioneerden na het regenseizoen.

„We hebben moeilijkheden met de infrastructuur, maar we doen ons best die te verbeteren of eromheen te werken”, zegt Habib, een van de docenten in Mannaki. Hij vertelt dat onderwijs geven in de moordende hitte van de Indiase zomer zonder werkende ventilator bijna onmogelijk is. Dus verplaatst hij zijn lessen naar buiten, blootgesteld aan de elementen. „We moeten roeien met de riemen die we hebben”, zegt hij.

Een andere leerkracht haalt een geschreven instructie tevoorschijn als hij vragen krijgt over de staat van de school. Die instructie verbiedt personeel met journalisten te praten. Hij wil geen verder commentaar geven.

Dat de school er zo slecht aan toe is, past bij de algemene achterstelling van het district Nuh. In een onderzoek uit 2018 door NITI Aayog – een denktank verbonden aan de Indiase federale overheid – eindigde Nuh op de laatste plaats van 101 districten in het hele land. Volgens oudere statistieken was slechts 56 procent van de bevolking geletterd, en onder vrouwen nog veel minder. Meer dan honderd scholen in het district hebben geen enkele vaste leerkracht, duizenden onderwijsvacatures blijven al jaren onvervuld.

„De meeste scholen in Nuh verkeren in dezelfde staat. Het is het ergste district van allemaal”, zegt Mubasshir Mewati, een activist die zich de afgelopen anderhalf jaar toelegde op het documenteren van de schoolinfrastructuur in de regio. Volgens hem leidt het ontbreken van omheiningsmuren rond veel scholen ertoe dat er ’s nachts onbekommerd drugs worden gebruikt.

Leerkracht Habib en beeld van de school in Mannaki.

foto’s AHMER KHAN

Scholen bestaan alleen op papier

Volgens Mewati is geld net zo’n belangrijke oorzaak als verwaarlozing. Budgetten voor reparaties worden vaak niet benut en vloeien aan het eind van het boekjaar terug naar de overheid. In sommige dorpen bestaan scholen slechts op papier en worden de lessen in werkelijkheid gegeven in privéwoningen. „Ook dienen leerkrachten vaak ongedateerde verlofaanvragen in, een foefje om niet als afwezig te worden geregistreerd”, zegt hij.

Het personeelsgebrek in de school van Mannaki laat nog een recent probleem zien. Een van de drie leerkrachten wordt ingezet voor een intensieve landelijke campagne om de kiesregisters te controleren. De kwestie is inmiddels de inzet van een rechtszaak voor het Hooggerechtshof in New Delhi, waar klagers erop wijzen dat scholieren wekenlang zonder leerkrachten zitten.

Voorlopig verandert er weinig voor Ais Khan. Zijn vader werkt als chauffeur en heeft, net als de meeste families in het dorp, weinig tijd of geld om de tekortkomingen van de school op te helpen vangen. Er wacht na school geen bijlesdocent op hem, er is geen ventilator of droge ruimte om te zitten als de regen weer komt. Ais loopt elke dag naar school en probeert opnieuw de drie letters van zijn naam onder de knie te krijgen.

Met medewerking van Hanan Zaffar

Lees ook

Onrust over fraude met examens in India houdt aan. In New Delhi gaan tienduizenden ‘kakkerlakken’ de straat op