Voor wie actief wordt op Mastodon, zoals nu NRC, is er werk aan de winkel. Zonder algoritme moet je zelf een netwerkje bouwen, net als in de echte wereld

De afgelopen dagen heb ik een handvol collega’s uitgenodigd om een account aan te maken op de prille NRC-server. Die bestaat sinds kort. We hebben hem gemaakt met gebruik van gratis beschikbare (open source) software voor het bouwen van een socialemedianetwerk. Die software heet Mastodon.

De collega’s met een account op nrc.social zijn mijn proefpersonen, en alleen NRC-redacteuren kunnen op de NRC-server een account aanmaken. Voor de enthousiastelingen: ook zonder account op de server kan je meepraten, door een account aan te maken op een andere server op Mastodon, zoals waag.social of mastodon.nl. Zo is het mogelijk onderdeel te worden van mijn verkenning van de mogelijkheden met open sociale media. Ik wil erachter komen of die interessant zijn voor NRC.

De term ‘sociale media’ roept allerlei associaties op. Mensen denken tegenwoordig gelijk aan bomvolle feeds met filmpjes die ongevraagd afspelen. Aan miljoenen gebruikers en ophef over het hype-onderwerp van de dag. Of op zijn minst aan heel veel tekstberichten en emoji’s.

Maar de feed van een verse gebruiker op onze eigen server is in eerste instantie helemaal leeg, merkten de eerste collega’s die zich hadden laten lokken wat beteuterd op.

Een van hen is Wieland van Dijk. Hij zat jarenlang bovenop de ontwikkeling van sociale media en schreef daar ook over. Tegenwoordig is hij Azië-redacteur bij NRC. „Ik loop een totaal lege winkel binnen, waar niets in de schappen ligt. Ik heb de indruk dat je er veel voor moet doen”, zegt hij na wat rondsnuffelen.

Economieredacteur Egbert Kalse moet ook behoorlijk wennen. Hij volgde vijftien andere mensen, maar dat leidde niet onmiddellijk tot een volle tijdlijn. Toen hij mij daar vervolgens op Mastodon een vraag over stelde – ‘wat doe ik verkeerd?’ – regende het wel gelijk tips en reacties van ervaren gebruikers. „Je doet niks verkeerd, je mist een algoritme, dus je moet net als in het echie mensen zelf volgen en dingen vertellen”, schreef ‘Supernova’. En Egbert werd op het hart gedrukt hashtags te gaan volgen.

Kern van de reacties op zijn kleine noodkreet is wel dat Mastodon echt anders werkt dan bijvoorbeeld X of Instagram, om over TikTok nog maar niet te spreken. Het aantal gebruikers is veel kleiner (wereldwijd zo’n 14,5 miljoen). Berichten gaan niet viraal. Er zijn geen algoritmen die ze opstuwen.

Gebruikers leren elkaar via via kennen en zo stuiten ze bij elkaar op accounts die ze ook willen volgen. „De mens centraal, niet kwantiteit”, omschrijft Michiel Fierst, gebruiker sinds 2022. „De kwaliteit volgt uit de uitwisseling, de ideeën, de draadjes, de observaties, de tips, de reacties, de waardering.” Het is in zijn ogen dan ook niets voor „spreadsheetmanagers die bereik meten.”

Coen Wesselman reageert: „Een belangrijk verschil is dat je hier zonder je netwerk begint. Mastodon haalt om privacyredenen je adresboek niet op en het matcht geen oude contacten. Dit betekent dat je zelf mensen moet gaan volgen en een netwerkje moet opbouwen.”

Gesprekken over technologie

Werk aan de winkel dus. Technisch bestaat de server. Hij heeft een eigen website en een eigen banner. En een paar early adopters van NRC hebben er succesvol een account op aangemaakt. Maar het is ons uiteindelijk natuurlijk te doen om inhoud en interactie.

Voor mij heeft het de afgelopen maanden geloond om op Mastodon het gesprek aan te gaan. Ik kreeg veel reacties en kon een deel daarvan gebruiken in mijn werk. Langzaam groeit mijn online netwerkje daar.

Het helpt dat ik schrijf over technologie en digitale autonomie. Het percentage mensen met belangstelling voor ‘tech’ op Mastodon lijkt bovengemiddeld hoog, dus dat zorgt voor gespreksstof. Ik ga er niet van uit dat al mijn collega’s direct diezelfde ervaring zouden hebben.

In mijn tijdlijn gaat het dus veel over hoe technologie functioneert, de rol daarvan in de maatschappij en over ervaringen met pogingen om digitaal onafhankelijker te worden. Dat is een breed thema, dat voortdurend in het nieuws is en waar we bij NRC ook veel over schrijven.

Die focus en die langzaam groeiende gemeenschap voelen als iets om te omarmen. Ik wil de komende tijd geleidelijk verder bouwen aan dit online netwerkje. De infrastructuur staat. Hopelijk groeit er iets met geïnteresseerde mensen en collega’s die dezelfde interesse hebben.

Op de ‘over deze server’-pagina staat een eerste aanzet voor de gedragsregels en uitleg over hoe Mastodon werkt. Ook leerde ik van onder meer Reddit- en Blacksky-moderatoren hoe het is om zulke regels op te stellen en te handhaven. De regels op de NRC-server passen we de komende tijd nog aan en we kunnen daar feedback bij gebruiken.

Lees dit dus ook vooral als een uitnodiging om te komen kijken op nrc.social. Daar heb je geen account voor nodig. Als je wil reageren en meepraten kun je je registeren op mastodon.nl. Dat is de grootste Nederlandse Mastodon-server.

Kies NRC als voorkeursbron