Het ‘staakt-het-vuren’ in Gaza is een jaar oud – maar de bommen blijven vallen en de inwoners zitten nog altijd volledig klem

Het is een van de minst feestelijke jubilea van het jaar: zaterdag is het een jaar geleden dat er een ‘staakt-het-vuren’ tussen Israël en Hamas werd gesloten. Dat bestand bestaat slechts op papier, stelden meer dan honderd humanitaire organisaties vrijdagochtend. De wapens hebben in de afgelopen twaalf maanden niet gezwegen en er is nog amper een begin gemaakt aan de uitvoering van alle plannen over de toekomst van Gaza.

Eén aspect uit de overeenkomst, ook wel bekend als het ‘twintigpuntenplan’ van de Amerikaanse president Donald Trump, is grotendeels nagekomen. Hamas heeft een jaar geleden alle twintig nog levende Israëlische gijzelaars vrijgelaten en de lichamen van 28 overleden gijzelaars vrijgegeven. In ruil daarvoor liet Israël bijna tweeduizend Palestijnse gevangenen vrij.

Andere afspraken zijn niet nageleefd. Zo zou het Israëlische leger zich geleidelijk terugtrekken. In plaats daarvan heeft het de bestandslijn van vorig jaar, de zogenoemde gele lijn, gefortificeerd. De gele lijn is de facto de grens geworden tussen waar Israëlische troepen zitten en een gebied dat nog door Hamas beheerst wordt.

Ruzie over de volgorde

Hamas heeft bovendien de wapens nog niet ingeleverd. Israël en Hamas bleven na de overeenkomst ruziën over de volgorde: moest Israël zich eerst terugtrekken, of moest Hamas zich eerst ontwapenen? Die onenigheid openbaarde zich al snel nadat de afspraken gemaakt waren en is nooit opgelost.

Intussen blijft Israël bombarderen. Officieel doet het dat omdat het zich nog steeds het recht voorbehoudt om Hamas-militanten te liquideren. Maar ook Palestijnen die zich te dicht bij de gele lijn wagen worden doodgeschoten.

Afgelopen week ging de documentaire NAZA in première, waaruit blijkt dat het Israëlische leger in zijn jacht op militanten een groot aantal burgerslachtoffers acceptabel vindt. Sinds 10 oktober vorig jaar doodde Israël volgens het Gazaanse ministerie van Volksgezondheid 1.460 mensen, waardoor het totaal aantal Palestijnse doden sinds 7 oktober 2023 boven de 77.000 uitkomt.

Lees ook

Opluchting heerst na akkoord over staakt-het-vuren in Gaza, maar nog veel details onduidelijk

Toevoer hulpgoederen is ontoereikend

Israël zou volgens afspraak onbeperkt hulp tot Gaza toelaten. Die afspraak is het niet nagekomen. De totale blokkade van hulp werd opgeheven, waardoor de dreiging van een ernstige hongersnood werd afgewend. Maar nog altijd is de toevoer van goederen volgens hulporganisaties verregaand ontoereikend. Behalve Israëlische beperkingen is ook het gebrek aan donorgeld een probleem.

De Palestijnse inwoners van Gaza leven mede hierdoor nog steeds in abominabele omstandigheden. Deze week bleek nog dat kinderen, zwangere vrouwen en jonge moeders buitensporig vaak ziek zijn, als gevolg van een opeenstapeling van factoren: beschadigde woningen, overvolle leefruimtes, onveilig water, ongedierteplagen, voedselbederf en een gebrek aan brandstof en kookgas, waardoor mensen uit nood afval gaan verbranden.

Aan de Israëlische kant van de gele lijn staat er inmiddels bijna geen gebouw meer overeind. Steden als Rafah in het zuiden en Beit Hanoun in het noorden zijn vrijwel compleet verwoest. Het slopen van gebouwen is volop doorgegaan sinds de overeenkomst van vorig jaar. Materieel om de naar schatting 68 miljoen ton puin op te ruimen mag Gaza niet in.

Futuristische toekomstplannen

De situatie in Gaza is heel ver verwijderd van de futuristische toekomstplannen die de Amerikaanse regering vorig jaar ontvouwde. Jared Kushner, de schoonzoon van Trump, presenteerde een plaatje waarin de kuststrook onder meer volgebouwd zou worden met torenhoge hotels. Er kwam een ‘Vredesraad’, voorgezeten door Trump, die de uitvoer van die plannen voor zijn rekening zou nemen. Ook Sigrid Kaag heeft daar een rol in.

Israëlische bewindslieden, vooral de extreemrechtse, waren minder over die plannen te spreken. Zij zien een Gaza voor zich waarin vooral plaats is voor Israëlische nederzettingen.

In de Israëlische stad Kiryat Gat kwam een centrum waar buitenlandse militairen, diplomaten en hulpverleners de reconstructie van Gaza met Israël coördineren. Maar Israël doet er alles aan om de wederopbouw van Gaza te dwarsbomen. Een internationale troepenmacht om orde te houden mag de kuststrook niet in, net zo min als de aangewezen Palestijnse bestuurders die Hamas moeten vervangen en 450 gescreende politieagenten.

De hoop is gering dat de Israëlische verkiezingen van 27 oktober de situatie wezenlijk zullen kantelen. Ook de oppositie profileert zich overwegend met harde taal over Palestijnen. Israël graaft zich in – en Kushner noch Trump is vooralsnog in staat om daar iets aan te veranderen.

Kies NRC als voorkeursbron