Hiphoppionier Mula rapt over een rauwe wereld, Dawn Richard is optimistisch en EHBO4tet vol vuur
Op Domus keert de Haagse hiphoppionier Mula terug naar de stevige trapmuziek van vóór zijn Edison-winnende album Narcopop (2023). Het drugsmilieu en straatleven blijven zijn terrein, al is er wat veranderd: „Geen rondkomen in de Schilderswijk / We rijden nu met tonnen door de Schilderswijk”, rapt hij op ‘Soort’. Verfspetters landen nu op zijn schoenen van het modehuis Margiela, maar in het handschoenenkastje van zijn auto liggen nog wel een gun en tiewraps. Écht ontsnappen lijkt onmogelijk.
Mula is een grootmeester in trap. De ingrediënten op Domus zijn grotendeels dezelfde als op Drugs & Geld, Vol. 1 uit 2016: Iliassopdebeat tekent voor bijna alle keiharde trapbeatproducties. Daaroverheen vuurt Mula gretig zijn strakke en snelle bars af. Hij zit ontspannen in zijn teksten, hangt als het ware volwassen boven de beat. Zijn dictie is vurig, maar hij houdt voortdurend de controle, met een soort boos-kalme zenhouding die lekker contrasteert met de explosieve energie van de muziek. Tussen al dat trapgeweld zit een verrassende, snelle salsatrack, ‘1 op 1’.
Mula’s wiet- en cocaïnereferenties zijn geen opgepoetste misdaadfictie of drugsverheerlijking: het witte poeder ís er gewoon. Soms expliciet – „Coke dat is mijn brood / maar ooit wordt dat mijn dood”, op ‘Chossel gaat slecht wiet verdriet’ – soms verpakt in slimme woordspelingen: „Ik heb l’ail dans la bateau [sic], kook het uit net een gâteau” (op ‘Allo’).
Domus verwijst naar een 24-uursopvang in Den Haag voor mensen met langdurige verslavingsproblemen en psychiatrische klachten. De bewoners waren vroeger zijn klanten en herkenden Mula’s muzikale talent al voor zijn doorbraak. Hun chaotische en rauwe wereld vormt de rode draad van het album: een ode aan zijn day ones, zijn ‘beseffers’ in de marge van de samenleving aan wie hij zijn Edison opdroeg, die zijn muziek al begrepen voordat het grotere publiek aanhaakte.
Daan Stoop
Op de dansvloer van utopisch New Orleans zijn alle mensen mooi
Net even buiten Groove City doet iedereen zijn eigen ding, is wie die wil zijn. Daar is iedereen mooi. Dawn Richard bezingt die plaats op een trippy breakbeat. Het kan niet anders of Groove City is haar thuisstad New Orleans: de brassbands klinken op de achtergrond. En die plek net daarbuiten? Waar het één grote dansvloer is, iedereen vrij is en niemand elkaar veroordeelt? Dat is de utopische versie van de stad. Die is binnen handbereik, lijkt Richard te willen zeggen op haar optimistische nieuwe album Creole Culture.
Dawn Richard begon haar muzikale carrière in 2004 in een MTV-show waarin een nieuwe meidengroep werd samengesteld. Die kwam vervolgens bij P. Diddy (Sean Combs) op het label met wie ze een jaar later een eigen groep vormde: Diddy-Dirty Money. Dawn was een van de vele vrouwen die de afgelopen jaren getuigden tegen Combs, wat vorig jaar leidde tot een veroordeling voor aanzet tot prostitutie. Dat grimmige begin van haar carrière staat in contrast met het optimisme van deze nieuwe plaat.
Creole Culture voltooit een persoonlijke trilogie over haar muzikale familie en New Orleans. Op New Breed (2019) bekeek ze de stad door de ogen van haar vader, soulzanger Frank Richard, en op Second Line (2021) onderzocht ze hoe het is om een ‘Creoolse vrouw’ te zijn zoals haar moeder. Op Creole Culture vertelt ze haar eigen verhaal en bezingt ze de toekomst die ze voor zich ziet.
Het intro maakt al duidelijk dat de tradities van de stad niet bedoeld zijn om in te blijven hangen. Samen met bounce-rapper Big Freedia sleept ze de luisteraar door de straten vol brass en bass en Frans-Creoolse taal. Daarna volgt de verleidelijke reggaesoul van ‘Enough’, een track die voortborduurt op de klassieke sample van Sister Nacy’s ‘Bam Bam’. Zo vliegen de stijlen en gastartiesten (vader Frank Richard, stadgenoot Tarriona ‘Tank’ Ball) voorbij. Richard is in controle: het is oud, het is nieuw en het is eigenzinnig. Precies zoals die plek net buiten Groove City.
Leendert van der Valk
Als er iets is waar de jazz goed in is, dan is het de ideeën van de aartsvaders levend houden. Dit jaar klinkt dat internationaal nadrukkelijk door in de viering van de honderdste geboortedag van jazzblazers Miles Davis en John Coltrane. Maar er is ook een standvastige Nederlandse lijn. Het ICP Orchestra vaart al jaren een eigenzinnige koers, geworteld in de ideeën van pianist en componist Misha Mengelberg.
Wie dol is op improjazz komt nu uit bij het EHBO4tet. Op het album EHBO, samengesteld uit liveopnamen van de tournee afgelopen winter, klinkt Mengelbergs invloed voortdurend door. Niet dat de concerten als eerbetoon waren opgezet. Maar met deze vier musici kun je er nauwelijks omheen: drummer Han Bennink en bassist Ernst Glerum speelden met Mengelberg in het ICP Orchestra, Benjamin Herman nam werk van en met hem op en de jonge pianist Oscar Jan Hoogland, leidend in de Amsterdamse improscene, behoorde tot zijn laatste generatie improvisatieleerlingen.
Vier generaties improvisatoren dus. En wat ze met elkaar doen: de energie is aan, de improvisatievlammen slaan hoog uit. Soms is het kwartet extreem swingend, dan weer hoekig en impressionistisch. Muzikale stijlen worden niet zozeer aangehouden als wel opengebroken. Er is improhumor in intermezzo’s als ‘Pleister’ en ‘Verbandtrommel’. Er wordt goed overdreven en vanuit de beste improjazz-gedachte is struikelen juist voortbewegen.
Drummer Bennink, die in de jaren zestig met Mengelberg en Willem Breuker het Nederlandse jazzestablishment te lijf ging, is de spil. Het kwartet, hun voorletters vormen de bandnaam EHBO, ontstond tijdens de Han Bennink Vierdaagse in De Roode Bioscoop in Amsterdam. Bennink is niet alleen de oudste van het viertal (volgend jaar 85!), zijn onvoorspelbare en inventieve manier van spelen vormt ook een directe verbinding met de geschiedenis van de Nederlandse geïmproviseerde muziek.
Van Duke Ellington tot Thelonious Monk: over de selectie waart toch ook de geest van Mengelberg. Zijn eigen composities ‘Kwela P’ Kwana’ en ‘Hypochristmustreefuzz’ zijn bij dit kwartet in goede handen. Honderden keren gespeeld en toch weer anders. Saxofonist Benjamin Herman kent Mengelbergs melodieën én diens pesterige carnavaleske aanpak door en door. In ‘Kwela P’ Kwana’ jagen Glerum en Bennink de muziek met speelplezier voort. Een prachtige bassolo, aangevuld met cajonpercussie, geeft de beweeglijke compositie extra impuls.
Maar Mengelbergs geest schuilt ook in de manier waarop het kwartet de andere stukken benadert. Creatief, vrijheid, onderlinge verbinding; de optredens waren duidelijk een feest. Nergens hoeft het braaf te blijven. Hoogland draagt met het dwarse ‘Upperclass Underground’ en het staccato aanstekelijke ‘Krijshaan’ twee eigen composities bij, die naadloos passen in de traditie van swing, ontregeling en ‘instant composing’.
Amanda Kuyper
Maak NRC jouw voorkeursbron op Google
Bij Google kan je nu zelf aangeven welke nieuwsbronnen jij vaker wil zien in je zoekresultaten. Meer informatie
Mail de redactie
Ziet u een taalfout of een feitelijke onjuistheid?
U kunt ons met dit formulier daarover informeren, dat stellen wij zeer op prijs. Berichten over andere zaken dan taalfouten of feitelijke onjuistheden worden niet gelezen.