‘Ik vind een solo veel enger dan een nachtdienst’ – één keer per jaar speelt een orkest vol artsen voor het goede doel

Huisartsen, psychiaters, longchirurgen en KNO-artsen zitten met hun instrumenten klaar in de repetitieruimte, een theaterzaal, in Utrecht. Honderd dokters, normaal verspreid over spreekkamers door het hele land, vormen dit weekend samen het Nederlands Dokters Orkest.

„TAKATA TAAAM, TAKATA TAAAM”, roept dirigent Alejandro Cantalapiedra (voormalig assistent-dirigent bij Nederlands Philharmonisch). De artsen proberen de passage opnieuw. Een gepensioneerde huisarts met een viool kijkt met opgetrokken wenkbrauwen naar haar buurman. Er wordt gelachen. „No panic, no panic”, roept Cantalapiedra. „We doen het opnieuw; tutti!”

Zondag moet het orkest er staan. Dan spelen de artsen werken van Johan Wagenaar, Gustav Mahler en Sergej Rachmaninov in de Stadsgehoorzaal in Leiden. Het orkest werkt op projectbasis: thuis oefenen en vervolgens een lang weekend samen repeteren. Het is een amateurorkest, maar de lat ligt hoog. Elk jaar is er één uitvoering, ergens in Nederland – op wisselende locaties.

Foto’s Andreas Terlaak

Geschikte muzikanten

Het Nederlands Dokters Orkest bestaat sinds 2023. Jeugdpsychiater én altviolist Olga Heijtmajer zag al in 2014 hoe artsen uit verschillende landen samenkwamen in het World Doctors Orchestra. „Dat was zo’n feest. Ik dacht gelijk: dat moet ook in Nederland.” Toen ze in 2022 een oproep deed in een artsenvakblad, reageerden er gelijk zeventig enthousiaste collega’s. Het Nederlands Dokters Orkest was geboren. Inmiddels telt het zo’n honderd muzikanten, variërend in gender, leeftijd en discipline.

Ook andere beroepsgroepen raakten geïnspireerd. „Zo is er geprobeerd een advocatenorkest op te richten, maar dat lukte niet”, legt Heijtmajer uit. Volgens haar spelen twee op de drie artsen een muziekinstrument. „Ik heb nog nooit in een orkest gezeten waar niet een paar dokters in meespeelden.”

Uroloog en violist Marit Yska vindt het logisch. „Artsen zijn heel gedisciplineerd. Een studie geneeskunde mét specialisatie heb je niet zomaar afgerond. Dat doorzettingsvermogen heb je ook nodig in de muziek. Op mijn viool speel ik het loopje net zo vaak als nodig is.”

Naast haar zit huisarts Rachel Braunstahl. Ze speelt al van kinds af aan dwarsfluit. „We zijn creatief, veelzijdig, maar ook heel technisch. Diezelfde eigenschappen pas je toe op het werk en in de muziek.” Toch is Braunstahl comfortabeler in haar spreekkamer, zegt ze: „Ik vind een solo véél enger dan een nachtdienst.”

Af en toe gaapt er een orkestlid. Misschien niet zo gek wanneer je naast het doktersbestaan de noten van Mahler in je vingers moet zien te krijgen. Bovendien is het niveau opvallend hoog. „Elk jaar moeten we veel mensen afwijzen”, vertelt Heijtmajer – dierenartsen, tandartsen en paramedici komen daarom in principe niet in aanmerking voor orkestdeelname.

Foto’s andreas terlaak

Hoe kan het naast elkaar bestaan, het drukke werk en de muziek?

„Passie”, zegt Heijtmajer. Haar medemuzikanten knikken. „Het is ook een escape. Ik hoef even geen dokter, moeder of vrouw te zijn. Ik kan mijn hele focus verleggen naar de muziek”, aldus Braunstahl.

Music is the best medicine

Een van de orkestleden draagt een shirt waarop staat ‘Music is the best medicine‘. Treffend, vinden zijn collega’s. Muziek en geneeskunde lopen bij veel van hen door elkaar. „Als de muziek op mijn OK uitstaat, kan ik niet werken”, zegt Yska. Heijtmajer heeft dat niet nodig: „Ik heb altijd muziek in mijn hoofd.” Wel hamert ze op muziekonderwijs, dat ze als kinderpsychiater vaak inzet bij behandelingen. „Het ritme, het wachten op je beurt, de emotie, dat is heel belangrijk voor kinderen met bijvoorbeeld ADHD of autisme.”

De artsen betalen hun deelname aan het orkest zelf. Daardoor kan de opbrengst van de kaartverkoop naar een goed doel. Dit jaar is dat het Xenia Hospice in Leiden, een logeerhuis en hospice dat een huiselijke omgeving biedt aan kinderen en jongeren die complexe zorg nodig hebben. „Het moest wel iets medisch zijn natuurlijk.”

Foto’s Andreas Terlaak

In de pauze eten de artsen soep en bolletjes met beleg. De sfeer is goed. Ook dirigent Cantalapiedra schuift aan. Hij komt net vanuit Monaco voor een andere klus.
Hij geniet van de groep. „Het is geweldig, die liefde voor muziek. Natuurlijk moet ik het vijf keer uitleggen, het blijven amateurs”, zegt hij met een sterk Spaans accent, „maar het is zó leuk om te doen. Samen muziek maken, daar gaat het toch om.”

Het orkest valt ook op deze eerste repetitiedag al mooi samen. Cantalapiedra is tevreden. De stukken zijn volgens hem een flinke uitdaging. „Een van de grootste uitdagingen die ik heb gedaan als dirigent, maar dit orkest is net een spons. Ze nemen alles wat ik zeg enthousiast en gedisciplineerd in zich op.”

Of dat komt door hun doktersachtergrond, durft hij niet te zeggen.