Waarom krijgt religie privileges die andere groepen niet hebben?

De vrijheid van godsdienst, vastgelegd in artikel 6 van de Grondwet, behoort tot de fundamentele rechten van onze democratische rechtsstaat. Toch rijst de vraag of dit grondrecht niet steeds vaker wordt aangewend als grondslag voor bijzondere privileges die niet of slechts beperkt beschikbaar zijn voor andere maatschappelijke groeperingen.

Voorbeelden hiervan zijn onder meer de wettelijke ruimte voor onverdoofd ritueel slachten, de uitzonderingspositie van religieus onderwijs, het gebruik van geluidsversterkende oproepen tot gebed, gebedsfaciliteiten op de werkvloer en andere voorzieningen die specifiek zijn gekoppeld aan religieuze overtuigingen. Voorstanders beschouwen deze regelingen als een logisch gevolg van de grondwettelijke godsdienstvrijheid, terwijl critici hierin een ongerechtvaardigde voorkeurspositie zien.

Opvallend is dat politieke pogingen om dergelijke uitzonderingen te beperken vaak stranden op een beroep op artikel 6. Hierdoor wordt het voor gekozen volksvertegenwoordigers moeilijk om maatschappelijke discussies over de wenselijkheid van deze regelingen te voeren en tot veranderingen te komen.

Daarbij kan worden betoogd dat het recht om een geloof te belijden al voldoende wordt beschermd door andere grondrechten, zoals de vrijheid van meningsuiting (artikel 7), de vrijheid van vereniging (artikel 8) en de vrijheid van vergadering en betoging (artikel 9). Deze rechten bieden iedere burger de mogelijkheid om overtuigingen uit te dragen, bijeenkomsten te organiseren en met gelijkgestemden te verenigen.

De vraag die daarom gesteld mag worden, is of een afzonderlijke grondwettelijke bescherming van religie noodzakelijk is als dezelfde vrijheden reeds langs andere constitutionele wegen zijn gewaarborgd. In een samenleving waarin gelijkheid voor de wet centraal staat, verdient het debat aandacht of religieuze organisaties op juridisch terrein niet op dezelfde wijze behandeld zouden moeten worden als andere verenigingen en maatschappelijke organisaties.

Een open en eerlijke discussie over de positie van artikel 6 is geen aanval op religie, maar een legitieme vraag naar de verhouding tussen vrijheid, gelijkheid en democratische besluitvorming.
Wim Everwijn, Capelle aan den IJssel

Wiskunde

‘OpenAI kraakt in één keer honderden wiskundeproblemen, maar lost het daarmee wel iets op?’

Geen enkele vorm van ‘wetenschap’ is zo nauw verbonden met ‘kunst’ als de wiskunde. Wiskunde bevat voor wiskundigen een onmiskenbaar esthetisch element, net zoals kunst voor kunstenaars en kunstliefhebbers.

Dat element gaat verloren als een wiskundige oplossing het werk is van een hersenloos computeralgoritme. Net zoals kunst, muziek of literatuur waardeloos worden als ze met AI worden vervaardigd. (En met name muziek is de ultieme vorm van toegepaste wiskunde, zoals de Griekse filosoof/mathematicus Pythagoras meer dan 2.500 jaar geleden al ontdekte.)

AI kan zeker een nuttige rol spelen in bepaalde aspecten van ons bestaan, maar we moeten oppassen dat het ons niet ontdoet van wat ons wezenlijk tot mensen maakt.
Martijn Hover, Helmond

Eigenbelang

Een Volkskrant-commentaar dat begint met ‘deemoed’ en eindigt met ‘strategisch noodzakelijk’, doet bij mij alarmbellen afgaan.

Het tonen van deemoed, het aanbieden van excuses of het teruggeven van cultureel erfgoed doe je uit je hart of je ziel, maar niet uit dezelfde drijfveer die juist die deemoed en excuses noodzakelijk hebben gemaakt of hebben geleid tot de roof van dat erfgoed: eigenbelang.

Dit Europese en later westerse eigenbelang heeft een grote wissel getrokken op de huidige toestand in de wereld (de gevolgen van slavernij en kolonialisme bijvoorbeeld zijn in talloze aspecten in diverse samenlevingen terug te vinden). En we hebben niets geleerd van dit alles: nog steeds is dat giftige eigenbelang onze drijfveer voor handelen, getuige het genoemde commentaar: deemoed, excuses, teruggave, dit alles voor een strategisch eigenbelang.

Ik vrees dat onze achterkleinkinderen te zijner tijd deemoed zullen moeten tonen en excuses zullen moeten maken voor ons gedrag nu. Als ik de kans krijg, zal ik hen leren dat uit hun hart en ziel te doen, en niet met een bijbedoeling. Hopelijk leren we ooit van ons verleden!
Maarten van Gulik, historicus, Delft

Onderzoek naar de Oranjes

Interessante resultaten van het onderzoek naar de Oranjes en het kolonialisme. Hulde sowieso voor hoe Willem-­Alexander ermee omgaat. Het lijkt mij dat deze periode in de geschiedenis en de houding van de koninklijke voor­ouders tegenover de koloniën en slavernij voor elke Nederlander leerzaam zijn.

Vooral daarom verbaast het mij dat de vijf boeken van het onderzoek te koop zijn. Als ik de prijzen van deze boeken optel, kom ik op nagenoeg 180 euro. Is dit een manier om de kosten van 1,6 miljoen euro voor het onderzoek nog enigszins via ‘royalty’s’ terug te verdienen? Wanneer worden de boeken integraal en voor iedereen gratis op internet toegankelijk?
Cor Peeters, Brielle

Leescrisis

Er is helemaal geen leescrisis bij de jeugd. Wat wij onder goed kunnen lezen verstaan, is gewoon verouderd. Wij bewonderen iemand die een gedachte in twintig pagina’s uiteenzet. Een zestien­jarige propt een complete boodschap in drie letters, een beeld en een emoji, en die noemen we taalarm.

Waarom vinden we veel woorden slim en weinig woorden oppervlakkig? Omdat wij zijn opgegroeid in een wereld waarin informatie verstopt zat in boeken, rapporten en encyclopedieën. We moesten lezen. En vervolgens hebben we van die noodzaak een verheven intellectueel ideaal gemaakt.

Maar die wereld is weg. Informatie is overal. De jeugd snapt dat allang: ze houden hun eigen taal efficiënt en kort, en lange lappen tekst verwerkt een machine voor ze. Het onderwijs en de beleidmakers snappen dat niet. Die blijven jongeren meten op vaardigheden uit een verdwenen wereld en noemen het een crisis als ze daarop slechter scoren.

Niemand mist het telefoonboek, de wegenkaart of het telraam. Technologie neemt oude vaardigheden over. Dat noemen we vooruitgang. Behalve bij lezen. Daar noemen we het verval.

De jeugd heeft helemaal geen leesachterstand. Het onderwijs heeft een achterstand op de jeugd.
Piet Post, Arnhem

Tv-recensenten

Ik heb wel te doen met de huidige tv-­recensenten: je zou maar elke dag een recensie moeten schrijven over het verschrikkelijke aanbod van programma’s op de publieke zenders. Elke avond het ene realityprogramma na het andere praatprogramma, wat echt het aankijken niet waard is. En dan moet daar straks ook weer het Songfestival bij!

Als het kon, zou ik acuut het betalen van mijn omroepbijdrage stoppen, maar dat zit verstopt in de belasting. Zo bekeken zou er nog veel meer bezuinigd kunnen worden.

Maar het ergste is dat we als kijkers nauwelijks meer geprikkeld worden om zelf na te denken en een mening te vormen over bijvoorbeeld zoiets ingrijpends als klimaatverandering.
Camiel van Riel, Nieuwegein

Dure diesel

In de VS kost diesel 6,20 dollar per gallon en de Amerikanen klagen over de hoge prijs. Een gallon is 3,785 liter. In Nederland kost 1 liter diesel 2,77 euro. Dat is omgerekend 3,10 dollar per liter. Dat maakt één Europese gallon 11,73 dollar! Mochten de Amerikanen dat te weten komen, dan zouden ze Donald Trump middels Republikeinse winst bij de midterms bedanken voor de toch wel ‘lage’ dieselprijzen. Niet doorvertellen dus, alstublieft.
Marcel Heinsbroek, Schiedam

Ambassade in Bangkok

We zijn alweer een paar dagen verder, maar ik ben er nog steeds ontdaan van. De ambassade in Bangkok is niet meer. Dit iconische monument uit 1916 is recentelijk in handen gevallen van vastgoedmagnaten, die het gebouw hebben ontzield en kaalgeslagen. Er komt een wolkenkrabber.

Gelukkig heb ik nog de herinnering. Het Nederlands Gitaarduo was als onderdeel van een tournee door Oost-Azië uitgenodigd in 1994 om op de ambassade een concert te verzorgen. Wat een prachtig gebouw, waarin het in de verzengende hitte van Bangkok door de constructie zelfs zonder airco nog goed toeven was.

Er is sprake van een geboden bedrag waar Buitenlandse Zaken blijkbaar geen ‘nee’ meer tegen kon of wilde zeggen. Ik vraag me wel eens af of er werkelijk helemaal dan niets meer veilig is voor het grote geld. Help me even, wie was dat ook alweer? ‘Alles van waarde is weerloos.’
Erik Otte, Haarlem