‘Ik hoop dat ik over vijf jaar kan zeggen: fuck die 60 seconden voor sociale media, ik maak een film van anderhalf uur’

Sociale media of televisie?

‘Dan kies ik toch voor sociale media, ondanks mijn kritiek op de verslavende algoritmes, die ertoe leiden dat je alleen je eigen denkbeelden krijgt voorgeschoteld. Maar ik vind het gewoon vet hoe democratisch deze platforms zijn: ze stellen iedereen in staat om vanuit zijn slaapkamer te maken wat hij wil, en dat aan de hele wereld te laten zien.

‘Zelf begon ik daarmee nadat de avondklok werd ingevoerd, tijdens de coronacrisis. Ik volgde toen op de universiteit een vak waarvoor ik nauwelijks iets hoefde te doen en had echt ziek veel tijd. Uit verveling ging ik grappige video’s en idiote sketches maken. Eerst voor mijn vrienden, later besloot ik die ook op TikTok te plaatsen, vaak wel twee per dag.

‘Ik heb als kind jarenlang op de theaterschool gezeten en had altijd de ambitie om naar de filmacademie te gaan. Daar heb ik me alleen nooit voor aangemeld: ik had het idee dat ik toch nooit zou worden toegelaten. En het voelde sowieso alsof ik een grote-mensen-studie moest doen, met meer kans op een baan. Dat werd kunstmatige intelligentie.

‘Maar toen mijn video’s het ineens goed deden, kreeg ik al snel het nogal overmoedige idee: o, ik kan hier toch mijn carrière van maken. En dan hoopte ik vooral dat mijn video’s ook opgemerkt zouden worden door de traditionele media. Die hebben nog altijd meer aanzien: influencers worden pas helemaal serieus genomen als ze op tv zijn verschenen, in een film hebben gespeeld of muziek maken. Ik zei niet voor niets tegen mijn vrienden: wow, ik kom in de Volkskrant. Dat voelt als een grotere erkenning dan een miljoen views op TikTok.

‘Begin 2025 ging Arjen Lubach me ineens volgen op Instagram. Even later stuurde hij me een bericht dat ze bij Lubach op zoek waren naar nieuwe gezichten. Echt fucking vet. Inmiddels werk ik twee dagen per week op de redactie als schrijver en ben ik een van de ‘correspondenten’ van het programma: tijdens sommige afleveringen kom ik zelf in beeld om ergens verslag van te doen.’

Samenwerken of alleen werken?

‘Samenwerken. Ik heb veel in mijn eentje gedaan, maar het is tien keer leuker om samen met anderen iets grappigs te bedenken, zoals we doen op de redactie van Lubach. Nog steeds vind ik het wel spannend om daar een idee op te werpen. Maar eigenlijk moet ik elke halve grap die in me opkomt hardop zeggen, want iemand anders kan daar zomaar een hele grap maken. Ik vind het lastig om uit te leggen waarom, maar het voelt heel fijn als dat gebeurt. Het is een vorm van verbinding, of zoiets.’

Observeren vanaf de zijlijn of in het middelpunt van de belangstelling staan?

‘Dan toch observeren. Dat is waar al mijn ideeën uit voortkomen, dus anders zou ik niets hebben om mee in de belangstelling te staan. En het is ook gewoon erg grappig om naar mensen te kijken.

‘Een van de interessantste fenomenen vind ik hoe we in het openbaar omgaan met dakloze mensen. Ik heb daar ook een paar sketches over gemaakt. Als je samen op een terras zit en iemand komt om geld vragen, gebeurt er zoveel met de sfeer. Dan zit iedereen naar elkaar te kijken: gaan we deze persoon negeren, maken we een praatje? Ook voelt het vreemd om weer door te gaan met je onbenullige gesprek, als iemand zojuist om geld voor eten of een slaapplek heeft gevraagd. Zo van: waar hadden we het over? O ja, iets fucking onbelangrijks.

‘Aan de ene kant zijn zulke momenten verschrikkelijk: je wordt geconfronteerd met de kwalijke kanten van onze maatschappij, van ons individualisme. Tegelijkertijd kan ik genieten van het intense ongemak van zulke situaties. Er gelden dan even geen duidelijke sociale regels, het is een soort grijs gebied. Zelf weet ik dan meestal ook niet wat ik moet doen, hoor. Handelen is veel moeilijker dan observeren.’

Eindeloos scrollen of telefoon uit?

‘Telefoon uit. Er staan zeker inspirerende dingen van bijzonder creatieve mensen op sociale media. En ik hoop dat mensen echt plezier halen uit mijn video’s. Maar ik merk dat ik zelf creatiever ben als ik niet de hele tijd op mijn telefoon zit. Ik probeer bijvoorbeeld regelmatig een hele avond door de stad te wandelen, zonder oortjes in. Dat levert altijd wel ideeën op.’

@ratt3nvang3r of @ezravanhamelen?

‘In mijn hart nog altijd @ratt3nvang3r. Zo heette ik vroeger op sociale media, omdat ratten mijn lievelingsdieren zijn en ‘rattenvanger’ gewoon een vet woord is. Maar mijn agentschap fluisterde me in dat bedrijven liever niet samenwerken met iemand die rattenvanger heet. En inderdaad: toen ik mijn naam had veranderd naar @ezravanhamelen, stroomden de aanbiedingen ineens binnen.

‘Nu maak ik eens in de zoveel tijd een korte sketch voor een bedrijf, en daar kan ik van leven. Echt absurd, daar heb ik zoveel geluk mee. Ik heb zelfs de luxe om selectief te zijn: ik kan nee zeggen tegen bedrijven die ik dubieus vind op ethisch gebied. Ik twijfel bijvoorbeeld of ik nog reclame wil maken voor alcohol. Kijk, ik vind het nog altijd moeilijk voorstelbaar dat iemand daadwerkelijk meer gaat drinken door mijn video’s. Maar dat is natuurlijk wel waarvoor die bedrijven mij betalen.’

Kunstmatige intelligentie of sociologie?

‘Sociologie, waarin ik dit jaar mijn master heb afgerond. Daarvoor heb ik een bachelor kunstmatige intelligentie gedaan. Maar tijdens mijn tweede jaar wist ik al: er is no way in hell dat ik mijn hele leven achter een computer ga zitten programmeren.

‘Ik ben ook geen fan van de vorm die kunstmatige intelligentie in onze tijd heeft aangenomen. Toen ik begon met mijn bachelor, hing de vraag nog in de lucht op welke manier consumenten er gebruik van gingen maken. Een paar jaar later liep ik door de universiteitsbibliotheek en zag ik ineens op elk laptopscherm ChatGPT. En ik moet eerlijk toegeven dat ik daar zelf aan meedeed. Maar eigenlijk vind ik dat je het schrijven en samenvatten van teksten niet moet uitbesteden: het zijn zulke belangrijke onderdelen van je gedachteproces. Daaraan doe ik nu dus niet meer mee.

‘Ik denk dat kunstmatige intelligentie zeker iets kan toevoegen aan de medische wereld, waar efficiëntie echt nodig is. Maar niet in de creatieve sector… Natuurlijk snap ik waarom mensen de neiging hebben om er toch gebruik van te maken. We leven nou eenmaal in een maatschappij waarin de druk hoog is en alles altijd snel moet. Ik vind het alleen jammer dat we zo’n maatschappij hebben gecreëerd.’

Geëngageerd of apolitiek?

‘Ik ben zeker maatschappelijk betrokken. En ik vind het ook echt leuk om bij Lubach de actualiteit te behandelen. Maar in mijn eigen video’s wil ik niet te veel duiden. Als je ze allemaal kijkt, kun je vast wel afleiden dat ik tegen racisme en seksisme ben. Alleen voel ik me niet genoodzaakt om een duidelijke mening te geven over elk maatschappelijk thema.

‘Ik heb dit jaar een video gemaakt nadat zangeres Sophie Straat tijdens een optreden had gezegd dat alle witte mannen naar achteren moesten. In de video stond ik zelf op het podium en werd het steeds ingewikkelder: waar moesten biseksuele mannen bijvoorbeeld heen? Oké, drie stappen naar voren. Een zwarte man met een koophuis? Vier stappen naar achteren. Aan het einde vertrok iedereen naar een optreden van Lil’ Kleine.

‘Nou, iedereen zag daar iets heel anders in. De video werd ineens gedeeld door een politicus van de radicaal-rechtse partij Vlaams Belang. Terwijl ik zelf alleen maar wilde laten zien hoe ingewikkeld deze kwestie is. Maar ja, ik vond het vooral leuk dat alle kanten van het politieke spectrum een video grappig vonden. Dat gebeurt niet meer zo vaak.’

60 seconden of anderhalf uur?

‘Ik moet nu wel 60 seconden zeggen: de lengte van veel video’s op sociale media. Dat is mijn ding, daarvan weet ik dat het kan, dat is waarmee ik geld verdien. Maar ik hoop dat ik over vijf jaar kan zeggen: fuck die 60 seconden, ik maak een film van anderhalf uur.

‘Ik zeg al tijden dat ik langere films wil maken, omdat sociale media zo vluchtig voelen. Maar ik heb lang op safe gespeeld en daarmee gewacht. Nu ben ik eindelijk bezig met mijn eerste, zelf geschreven korte speelfilm, die ik regisseer en waarin ik acteer. Volgende maand zijn de eerste draaidagen. Daar word ik wel nerveus van, want ik hoop zó dat ik er een beetje goed in ben.

‘De film gaat over duiven in Amsterdam. Dat idee ontstond toen ik met vrienden op een terras zat; de brakke dag erna heb ik het script in één keer uitgeschreven. Ik vind het heerlijk om te schrijven met een kater. Daardoor voel ik veel minder weerstand tegen mijn eigen ideeën. Op zulke dagen denk ik: niemand had verwacht dat ik vandaag productief zou zijn, dus alles wat ik doe is mooi meegenomen. Al zou het natuurlijk beter zijn als ik daarvoor geen kater nodig had.’