In de Museumnacht in Alkmaar staan tientallen vrouwen te popelen om hun blote borsten te laten natekenen

‘Borsten tekenen is net als pannenkoeken bakken. De eerste mislukt altijd.’ Dat zegt kunstenaar Fela Walvisch (27) als ze haar eerste ‘tietentekening’ van de avond afmaakt. ‘Als je denkt ‘dit zijn niet mijn tieten’, dan moet je het zeggen.’

In de Museumnacht in Alkmaar, in de Grote Kerk, staan tientallen vrouwen te popelen om hun blote borsten te laten natekenen. De kerk heeft weliswaar tegenwoordig een andere functie, maar ooit was het een plek waar absoluut geen ruimte was voor vrouwelijk naakt. Vandaag is dat wel anders.

Huiselijke sfeer

In een zijkapel heeft Walvisch haar tijdelijke atelier zorgvuldig opgesteld. Onder de eeuwenoude plafondschilderingen staat een tafel met daarop een klein ezeltje en twee ingelijste Playboy-foto’s van blote vrouwen. Op de vloer ligt een smal Perzisch tapijt, ‘voor een huiselijke en comfortabele sfeer’.

De eerste deelnemer komt binnen, trekt rustig haar T-shirt en bh uit en legt ze op de kerkbanken. Op dik roze papier tekent Walvisch vanuit haar comfortabele stoel de contouren van het ontblote bovenlichaam voor zich.

Ze beginnen te kletsen. Niet over dit intieme en ietwat gekke moment, maar over tattoos. ‘Ik probeer altijd aan te voelen waar iemand zin in heeft. Soms is dat een gesprek over naakt zijn, maar vaker is het smalltalk, over werk bijvoorbeeld.’

Seksloze kijk

Door die informele en gezellige praat zijn vrouwen zo ontspannen als ze tegenover haar staan, denkt Walvisch. Ook haar ‘seksloze kijk’ op borsten helpt mee. ‘Vroeger was ik met mijn familie veel te vinden op de naturistencamping. Naakte lichamen zijn voor mij de normaalste zaak van de wereld, en ik denk dat vrouwen dat voelen.’

Naaktheid is zelfs zo normaal, dat ze ook als kunstenaar zo min mogelijk met kleding te maken wil hebben. Walvisch maakt voornamelijk naaktportretten. ‘Ik wil me niet verdiepen in de techniek van kledingplooien tekenen. Het is veel mooier om de plooien van iemands lijf te tekenen, want die draaien om de persoon zelf, niet om wat diegene uitdraagt.’

Tittyversary

Het idee om borsten te tekenen ontstond ongeveer vier jaar geleden, toen Walvisch werd uitgenodigd voor ‘Tittyversary’, een evenement in Amsterdam dat borsten viert. In eerste instantie zou ze alleen haar illustraties exposeren, maar toen ze eerder daarvoor tijdens een tripje naar Parijs op Place du Tertre was, zag ze straatkunstenaars portretten tekenen van bezoekers. ‘Ineens wist ik wat ik wilde doen op dat evenement: live tieten tekenen. Het Parijse Place du Tertre werd mijn Place du Tiet, voor mensen die met een kunstwerk hun borsten wilden vereeuwigen.’

Naast het pop-upatelier staat een groot kamerscherm, voor het geval er zomaar iemand naar binnen walst. Gewoonlijk creëert haar rood-witte retrobusje de nodige privacy, maar dat kon niet mee de kerk in. ‘Die pruttelende wagen wilde ik wel zo veel mogelijk onderdeel maken van de tekenervaring. Daarom is Place du Tiet omgedoopt tot Tits on Wheels. En eigenlijk begreep ook niemand die oude naam.’

Voor Walvisch is borsten tekenen ‘een beetje als speeddaten’. Als illustrator werkt ze weleens dagen achter elkaar alleen in haar atelier, en dat is best eenzaam. ‘Met het tietentekenen krijg ik om de tien minuten een andere vrouw voor mijn neus. Zonder elkaar te kennen delen we kort een intiem moment.’

Kwetsbaar

Maar een speeddate kan soms best spannend zijn. ‘Ik vond het wel eng dat ik van tevoren niet wist wie mij naakt ging zien’, zegt deelnemer Ellis Donker (27). ‘Bloot zijn voelt toch kwetsbaar. Gelukkig was ik bij de kunstenaar erg op mijn gemak.’

Het valt op dat jongere deelnemers soms wat preutser zijn, vindt Walvisch. ‘Oudere vrouwen trekken vaak veel gemakkelijker hun kleren uit voor een onbekende. Ze zijn het gewend om topless op het strand te liggen, jonge vrouwen niet.’

Deelnemer Kim de Goede (27) heeft een verklaring voor die preutsheid. ‘Borsten zijn tegenwoordig echt een taboe. Mensen vinden het heftig om ze te zien of om over ze te praten. Maar ik heb daar maling aan.’ Borsten moeten gevierd worden, vindt ook Laura Visser (41), die wel houdt van ‘een beetje vloeken in de kerk’. ‘Free the nipple’, roept ze al tijdens het uitkleden, vlak bij een biechthokje.

Met trots hangen veel deelnemers hun kunstwerken thuis op. Heaven (wil niet met haar achternaam in de krant) heeft de perfecte plek al gevonden: naast haar ingelijste spiraaltje boven haar bed. Visser hangt de tekening naast een schilderij van haar tante, die zich op dezelfde leeftijd ook naakt liet natekenen.

Ander perspectief

Toch gaat het voor Walvisch niet alleen om die ‘leuke’ tekening voor aan de muur. ‘Ik gun het elke vrouw dat ze haar borsten ziet vanuit het perspectief van een kunstenaar. Want hoe vaak gebeurt het dat iemand écht een moment neemt voor je borsten, zonder iets van je te willen op seksueel gebied?’

Vaak zien vrouwen hun borsten alleen in de spiegel, maar dat is volgens Walvisch toch echt wat anders. ‘Vrouwen hebben soms een vertekend beeld van hun eigen lichaam. Als ze dan mijn roze tekening overhandigd krijgen, zijn ze blij verrast over de werkelijke vorm van hun borsten of buik.’

Maar vaak herkennen vrouwen hun borsten meteen, aldus Walvisch. ‘Jezus, wat ben ik toch mooi, he?’, zegt Visser over haar getekende bovenlichaam. ‘Gelukkig zijn ze nu vereeuwigd, want als ik 80 ben, hangen mijn borsten tot aan mijn knieën.’ Van dat soort reacties kan Walvisch enorm genieten: ‘Dan weet ik dat ik mijn werk goed heb gedaan.’