Week vol bombardementen op burgerdoelen doet Oekraïners vrezen voor de winter

‘Tanja, kun je me horen?’ Een hulpverlener praat tegen een vrouw die op haar rug in de modder ligt in de Oekraïense stad Kramatorsk. Naast de vrouw staan een brandende stadsbus en een paar schoenen zonder veters, zo is te zien op de bodycam van de hulpverlener. De veters zijn om stukken verband geknoopt die haastig om de bloedende benen van de vrouw zijn gewikkeld.

Op de achtergrond klinken geweerschoten. Uit de lucht komt een drone aanvliegen en agenten proberen hem neer te halen voordat hij op de gewonden en reddingswerkers inslaat. ‘Tanja’, zegt de hulpverlener. ‘Blijf bij ons alsjeblieft.’

Het bombardement op een bushalte in Kramatorsk, afgelopen donderdag, laat zien waar Rusland op mikt met zijn opgevoerde luchtaanvallen in aanloop naar de winter: de Oekraïense burgerbevolking.

Door heel Oekraïne richtte Rusland deze week met precisiewapens bloedbaden aan onder de burgerbevolking. In Kramatorsk doodde een geleide vliegtuigbom donderdag 33 inzittenden van een bus. In provinciestad Pryloeky maakte een Russische kruisraket een dag eerder een einde aan het leven van 22 bewoners van een flatgebouw, onder wie vijf kinderen.

Bijna honderd doden

Tel daar de slachtoffers van luchtaanvallen in andere steden bij op en het aantal burgerdoden deze week komt op minimaal 97. Niet meegerekend zijn de burgers die omkwamen aan het front. Hun dood blijft meestal onopgemerkt in het geweld op het slagveld.

Dat het Russische leger structureel op burgers schiet, is al duidelijk sinds de bloedbaden aan het begin van de oorlog. In de stad Boetsja richtte het Russische leger een slachting aan onder honderden burgers en in Marioepol bombardeerde het een theater met duizend schuilende mensen. En de al jaren voortdurende jacht met drones op de bevolking van de stad Cherson is door een VN-commissie bestempeld als ‘onderdeel van een gecoördineerd overheidsbeleid’.

Ook bij de luchtaanvallen ver achter het front, zoals een raketaanval op een kinderziekenhuis in Kyiv, komen al jaren burgers om het leven. Maar de aanvallen van deze week richtten relatief veel burgerdoden aan en vergroten de Oekraïense angst voor een winter vol terreur.

Oekraïne weet het Russische leger op het slagveld te stoppen (en voert zelfs een succesvol tegenoffensief uit in de Donbas), maar is achter het front niet bestand tegen de dagelijkse bombardementen. Het heeft onvoldoende Patriot-raketten van Europa en de Verenigde Staten ontvangen om inkomende ballistische raketten neer te halen. En het land heeft een achterstand opgelopen in de droneoorlog: de productie van onderscheppingswapens tegen Russische drones met straalmotoren is te laat op gang gekomen.

Rusland profiteert nu door de energiebronnen van steden aan te vallen, nog voordat de winter is begonnen. Donderdag begaf het elektriciteitsnet in Kyiv het na een reeks bombardementen. Straatlantaarns vielen uit, de metro kwam tot stilstand en hele stadsdelen zaten zonder water. Eerder in de week beschoot Rusland ook al de bruggen die de twee helften van de hoofdstad met elkaar verbinden.

Burgemeester Vitali Klytsjko luidt de noodklok. Donderdag adviseerde hij inwoners met een uitvalsbasis buiten Kyiv om de stad te verlaten. Tijdens de vorige winter deed Klytsjko die oproep pas in januari, toen Rusland het energienet grotendeels had verwoest.

De vroege problemen in Kyiv en andere steden zetten ook het binnenlandse bestuur onder hoogspanning. President Volodymyr Zelensky viel vrijdag hard uit tegen regionale bestuurders die hun steden volgens hem onvoldoende hebben voorbereid op de winter. Zelensky noemde de preparaties van het stadsbestuur in Kyiv ‘een vrijwel totale mislukking’.

De president stuurde zijn belangrijkste onderhandelaars naar de VS voor een tweedaags overleg met Steve Witkoff en Jared Kushner, het onderhandelduo van president Donald Trump. Ook Europese veiligheidsadviseurs schuiven aan. Maar de VS lieten voorafgaand aan het overleg doorschemeren dat Oekraïners deze winter weinig van de VS hoeven te verwachten. Minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio zei dat een akkoord ‘onbereikbaar’ is.

Kushner sprak ondertussen wel met een onderhandelaar van de Russische president Vladimir Poetin over mogelijke zakendeals. Rusland heeft gezegd pas met de aanvallen op het Oekraïense energienet te stoppen als de VS hun economische sancties laten vallen. Daarnaast moet Oekraïne zelf nog aan allerlei andere, niet bekend gemaakte, eisen voldoen. Oekraïense en Europese diplomaten bekijken deze belofte met argusogen.