Weinig leiders op ‘leaders summit’ voor het klimaat in de Pacific

Onder de vierduizend aanwezigen op de top, die maandag op Fiji met een harmonieus gezongen ‘welcome to our home’ werd afgetrapt door traditioneel geklede dansers, waren amper leiders aanwezig. Van buiten de Pacifische landen stuurden alleen de eilandstaten Oost-Timor en Mauritius hun president. Ook het aantal minister was zeer beperkt. Zo lieten de meeste Europese landen, waaronder Nederland, hun vertegenwoordiging over aan diplomaten en Eurocommissaris Wopke Hoekstra.

De voorvergadering voor wereldleiders was op voorhand al te zien als een symbool van de krakende en piepende internationale klimaatdiplomatie. De bijeenkomst was namelijk de uitkomst van een moeilijk bevochten compromis over de 31ste Conference of the Parties (COP), zoals de jaarlijkse klimaattop van de VN officieel heet.

Voor de locatiekeuze voor de COP is de wereld verdeeld in vijf groepen van landen. Om het jaar is steeds één van die groepen aan de beurt om het gastland te kiezen. Maar in de zogenoemde ‘paraplugroep’ die dit jaar aan de beurt was, bleek het onmogelijk om de benodigde consensus te bereiken. Zowel Turkije als Australië wilde koste wat kost de prestigieuze top ‘hebben’ en blokkeerden elkaars kandidatuur.

Lekkernijen en hebbedingetjes

Vorig jaar op de top in de Braziliaanse Amazonestad Belém, waar olieproducerende landen elke ambitie tot het terugdringen van fossiele brandstoffen blokkeerden, lagen de Australiërs en de Turken nog op ramkoers. In groots opgezette paviljoens, waar bezoekers werden getrakteerd op lekkernijen en allerhande hebbedingetjes, probeerden zij het gastheerschap binnen te halen. Omdat geen van de twee van wijken wilde weten, dreigde de top te worden gehouden in het Duitse Bonn, waar de VN-klimaatorganisatie UNFCCC is gevestigd aan een ander recent klimaatfront: de Rijn.

Te elfder ure werd die optie afgewend en kwam er een compromis. COP31 vindt in november plaats in de Turkse badplaats Antalya. De Australiërs kregen de inhoudelijke leiding over het voorzitterschap, en aan hun wens om de Pacifische landen een grote rol bij de top dit jaar te geven werd tegemoetgekomen door de leaders summit.

Onbewoonbaar

Dat de Pacifische eilandstaten tot de grootste slachtoffers van klimaatverandering behoren, staat buiten kijf. Met name atolnaties zoals Vanuatu, ringvormige eilanden die vaak niet meer niet meer dan enkele meters boven zeeniveau uitkomen, dreigen onbewoonbaar te raken. De zeespiegel stijgt in de Stille Oceaan sneller dan gemiddeld en het koraal dat de atollen beschermt tegen hoge golven sterft af in het snel opwarmende zeewater.

Degenen die afgelopen dagen wel naar de pre-top kwamen, konden dat met eigen ogen zien, en horen wat er nodig is om de eilanden te beschermen. En dat maakte de gastvrouw, klimaatminister Lynda Tabuya van Fiji, toch trots, zei ze in haar emotionele slotverklaring. ‘We kijken nu naar Turkije, waar we moeten bereiken dat we het klimaatdoel van maximaal 1,5 graad opwarming binnen bereik houden, dat er klimaatfinanciering beschikbaar komt voor de mensen die het het hardst nodig hebben, en dat de oceaan een rechtmatige plaats krijgt op de klimaatagenda.’

In Antalya worden half november meer wereldleiders verwacht. Maar dat die in een steeds verder polariserende wereld wel tot eensgezinde besluiten komen, lijkt op voorhand niet erg waarschijnlijk.