Kabinetsplan om kinderen online te beschermen: 'Ze lopen onacceptabele risico's'

Staatssecretaris Willemijn Aerdts (Digitale Economie en Soevereiniteit) bundelt in een nieuwe strategiebrief een serie maatregelen die het kabinet de komende jaren treft om kinderen online te beschermen.

Offline vinden we het de normaalste zaak van de wereld dat kinderen opgroeien in een veilige omgeving, schrijft Aerdts. "Maar online, op sociale media of in videogames raken kinderen snel uit zicht en lopen zij onacceptabele risico's."

Op sociale media gaat het om oplossingen voor mogelijk schadelijke functies zoals oneindig scrollen, het automatisch afspelen van video's en aanbevelingsalgoritmen. Volgens de staatssecretaris zijn kinderen extra kwetsbaar voor ontwerpmechanismen die inspelen op aandacht en gedrag.

Eerder zei het Nederlandse kabinet al voorstander te zijn van een minimumleeftijd voor sociale media, zolang die niet veilig genoeg zijn. Dat sluit aan op een nieuw Europees wetsvoorstel dat aanstuurt op een verbod op sociale media voor jongeren onder de dertien jaar.

Het kabinet bestudeert het voorstel voor deze EU Kids Act en komt later deze maand met een definitief oordeel.

Een belangrijk aandachtspunt daarbij is de invoering van leeftijdscontrole, omdat dat op een privacyvriendelijke manier moet gebeuren. Dat kan bijvoorbeeld met een identificatieapp die door de EU is goedgekeurd. Alle lidstaten moeten vanaf volgend jaar zo'n app kunnen aanbieden, al loopt de ontwikkeling ervan in meerdere landen vertraging op.

In het Europese voorstel voor de Kids Act staat dat platforms alleen te weten mogen komen of iemand oud genoeg is of niet. Ze mogen daarbij geen informatie verzamelen.

Het kabinet benadrukt dat het tijd zal kosten voordat een minimumleeftijd tot een gedragsverandering in de maatschappij leidt. In Australië geldt sinds begin dit jaar een socialemediaverbod voor kinderen onder de zestien jaar, maar daar lukt het veel kinderen nog om de platforms te bezoeken.

"Het duurt een paar jaar voordat de effecten zichtbaar worden", zei onderzoeker Ina Koning aan de Vrije Universiteit eerder tegen NU.nl. "Je kunt dus niet zeggen of het in Australië mislukt is of niet."

Het kabinet wil ook landelijke afspraken over mobiele telefoons in de klas uitbreiden. Sinds 2024 geldt de afspraak 'thuis of in de kluis', waar veel scholen aan gehoor geven. Het streven is dat vanaf volgend jaar álle scholen zich daaraan houden. Daarover gaat Aerdts in gesprek met de onderwijssector.

Verder maakt het kabinet zich onder meer zorgen over online radicaliserende jongeren. Dat komt steeds vaker voor en dit jaar uitten onder meer de AIVD, de politie en het Openbaar Ministerie er hun zorgen over.

De AIVD ziet jongeren die terroristische propaganda bekijken, maken en verspreiden. Jongeren hebben in veel gevallen ook online contact met jihadisten of aanhangers van het rechts-terrorisme. De minister van Justitie en Veiligheid komt voor het einde van het jaar met een plan van aanpak.

Het kabinet is van plan niet alleen ouders en organisaties bij de plannen te betrekken, maar ook kinderen zelf. "Opvoeders moeten beter worden ondersteund en kinderen moeten meer invloed krijgen op de online wereld waarin zij opgroeien", schrijft Aerdts. "Met deze actualisering van de strategie geeft het kabinet hier invulling aan."