Kabinet wil gebiedsgebod voor vrijgelaten terroristen, burgemeesters niet

Het kabinet wil naar Brits voorbeeld ook elektronisch toezicht en een gebiedsgebod toevoegen aan de maatregelen voor vrijgelaten terroristen. Hoe dat eruit moet zien, is nog onbekend. "Momenteel vindt een verkenning plaats", laat het ministerie van Justitie en Veiligheid weten. De burgemeesters van Amsterdam, Den Haag, Rotterdam en Utrecht zetten vraagtekens bij het plan.

Gebiedsgebod voor terroristen: wat houdt het in?
Bij een gebiedsgebod moet iemand op een toegewezen plaats blijven, bijvoorbeeld in een wijk. Het kabinet denkt al langer na over extra maatregelen om mensen die als gevaar voor de nationale veiligheid zijn aangemerkt, beter te kunnen volgen. Justitieminister David van Weel benadrukt dat het uiteindelijke doel is deze mensen het land uit te krijgen.

Het gaat vooral om mensen die zijn veroordeeld voor een terroristisch misdrijf. Vaak hebben ze een dubbele nationaliteit, maar is hun Nederlanderschap afgepakt. Na hun straf kunnen ze vaak niet worden uitgezet, omdat hun land van herkomst niet meewerkt aan terugkeer.

Burgemeesters: geen structurele oplossing
"Elektronisch toezicht en een gebiedsgebod zijn geen structurele oplossingen voor deze doelgroep", laten de burgemeesters van de vier grote steden weten. Volgens hen kan een gebiedsgebod ertoe leiden dat iemand aan een bepaalde gemeente wordt gebonden, terwijl de onderliggende problemen niet worden opgelost.

Terroristen die niet vertrekken, verblijven illegaal
Wie na de straf niet vertrekt, verblijft op den duur illegaal in Nederland. Zo iemand kan geen woning, werk of uitkering meer krijgen, en de reclassering kan niet helpen bij terugkeer in de maatschappij. Waar deze mensen verblijven, is niet altijd duidelijk. Er bestaat de vrees dat een deel opnieuw radicaliseert en weer een dreiging vormt. Met de huidige wetgeving kunnen ze al een enkelband moeten dragen en een meldplicht en gebiedsverbod krijgen.

Britse aanpak na aanslag London Bridge
Het Verenigd Koninkrijk scherpte het toezicht aan na onder meer de aanslag op London Bridge in 2019. Een jihadist stak daar twee mensen dood. Hij was pas een jaar vrij na het uitzitten van een gevangenisstraf voor het plannen van een aanslag in Londen en het opzetten van een trainingskamp voor terroristen.

"Dit specifieke geval had echt een enorme impact. Er was veel paniek", zegt Jonathan Hall. Hij is advocaat en door het Britse Lagerhuis aangesteld om de terrorismewetgeving te controleren. Volgens hem was de vraag daarna of de autoriteiten wisten waar vrijgelaten terroristen zijn. "Er is hier daarna veel werk verricht om dit in beeld te krijgen."

De Britten kunnen de gevaarlijkste terroristen langer vasthouden. Anderen krijgen een avondklok en moeten verplicht thuisblijven. Daarnaast kunnen ze maatregelen opgelegd krijgen, zoals het dragen van een tracker of een telefoon met software die bijhoudt wat ze online doen.

Huisvesting voor vrijgelaten terroristen
Het Verenigd Koninkrijk kan vrijgekomen terroristen ook aan een huis helpen. Hetzelfde geldt voor mensen die het land moeten verlaten maar niet kunnen worden uitgezet. Volgens Hall is een huis essentieel: "Je hebt absoluut een adres nodig." Een vrijgekomen terrorist die dakloos is, is volgens hem het moeilijkst in de gaten te houden.

Hall erkent dat dit controversieel is, omdat "het kan betekenen dat ze bovenaan de lijst komen voor een sociale huurwoning". Toch adviseert hij Nederland dit serieus te bekijken. Het gaat volgens hem om enkele mensen die in het verleden iets heel ergs hebben gedaan en ook in de toekomst een risico vormen.

Coalitiepartijen verdeeld over woning
Nieuwsuur vroeg de coalitiepartijen naar het idee van een woning. D66 zegt: "Als dat in het kader van de Nederlandse staatsveiligheid een optie is, dan moet je dat gewoon overwegen." De VVD voelt niets voor het verstrekken van een huis en vindt terugkeer het belangrijkst. Ook het CDA wil dat mensen het land verlaten, maar noemt het verstrekken van een huis een "interessant onderdeel". Liever zet die partij vrijgekomen terroristen die niet vertrekken vast in vreemdelingendetentie.