AI leidt tot verandering op de werkvloer: 'Maar niet tot massawerkloosheid'

Het gebruik van AI is sinds 2024 bijna verdubbeld. Maar liefst 95 procent van de werkgevers maakt gebruik van kunstmatige intelligentie.

Verder geeft 69 procent aan dat nog verder te willen uitbreiden, blijkt uit onderzoek van werkgeversvereniging AWVN onder 132 werkgevers en bedrijfstakorganisaties. Slechts 3 procent gebruikt nog geen AI, maar die groep geeft aan dat wel van plan te zijn.

Volgens AWVN-onderzoeker Elvira Kas gaat het gebruik van AI op korte termijn niet ten koste van banen. "Er is op dit moment geen sprake van een personeelsreductie. We zien dat werkgevers vooral experimenteren met kunstmatige intelligentie", zegt ze tegen NU.nl.

AI wordt vooral ingezet om efficiënter te werken en de kwaliteit te verhogen. Het hulpmiddel wordt nauwelijks gebruikt om personeel te controleren of reduceren. Werkgevers zien kansen in AI, maar benadrukken dat menselijke regie noodzakelijk blijft.

Ook arbeidssocioloog Fabian Dekker verwacht niet dat de komst van AI tot het verlies van veel banen leidt. "We hebben dezelfde discussie ook gehad tijdens de robotisering. Er zullen hooguit taken veranderen. Bovendien maken veel bedrijven volgens statistiekbureau CBS nog geen gebruik van AI. We gaan pas over drie tot vijf jaar zien wat het werkelijke effect is. Maar we gaan niet naar een baanloze economie."

Dekker benadrukt dat de toepassing van AI gevolgen heeft voor een klein deel van de banen. "Zoals we bijvoorbeeld eerder hebben gezien bij de administratieve banen die zijn verdwenen door de digitalisering."

Onderzoeker Kas geeft aan dat bijvoorbeeld programmeren door AI kan worden vervangen. "Maar de uitkomsten moeten wel worden gecontroleerd door mensen. En daarom zien we dat binnen het bedrijfsleven nauwelijks het hele werk verdwijnt. Bovendien hebben we bijvoorbeeld nog steeds advocaten en juristen nodig. AI kan werk versnellen."

Werkgevers zijn zich bewust van risico's van AI, vooral wat betreft betrouwbaarheid en veiligheid van gegevens. Werknemers die niet meekunnen in de ontwikkeling worden door 60 procent van de werkgevers als risico gezien.

Bedrijven maken zich verder zorgen over de ontwikkeling van kennis van werknemers en de inzet van junioren. Werkgevers betrekken medewerkers actief bij veranderingen door AI, investeren in software en bieden relevante scholing.

"Veel bedrijven zien dat deze werknemers niet goed meekunnen in de nieuwe ontwikkelingen. Ze zijn zich bewust van de risico's. Er worden AI-trainingen gegeven, maar de vraag is vooral wat er nodig is om de ontwikkeling te doorstaan", zegt Kas.

De onderzoeker geeft aan dat de situatie per werknemer verschilt. "Sommigen pikken de veranderingen sneller op dan anderen. Werkgevers investeren daar ook niet in. Vaak blijft het bij die ene cursus. Gerichtere begeleiding en training is echt nodig." Dekker sluit zich daar deels bij aan. "Toegepaste scholing is heel belangrijk. Verder moeten werkgevers de medewerkers laten meedenken over de invloed van AI op de werkvloer."

Verder verwachten bedrijven volgens het AWVN-onderzoek vooral nieuwe opleidingsbehoeften en impact op functies door AI. Op korte termijn verwacht 28 procent van de werkgevers dat functies verdwijnen. Op de lange termijn verwacht 75 procent dat dit gaat gebeuren.

Volgens Kas gaat het vooral om de lange termijn. "Dat betekent een periode over tien jaar. Functies verdwijnen, maar nieuwe werkzaamheden zullen ook ontstaan. Eén ding is in ieder geval duidelijk. De komst van AI gaat niet leiden tot massawerkloosheid."