Politieoptreden bij pro-Palestijnse demonstratie in 2024 was ‘hardhandiger dan nodig’, maar niet onrechtmatig

Het optreden van de Mobiele Eenheid bij een pro-Palestijnse demonstratie in Amsterdam in 2024 was „hardhandiger dan nodig”, maar niet onrechtmatig. Dat concluderen de politie en het Openbaar Ministerie, bevestigt een woordvoerder van de eenheid Amsterdam vrijdagavond na berichtgeving van Het Parool.

Volgens een interne politiecommissie stond het geweld „niet in verhouding tot de situatie” en was het daarmee „disproportioneel”. Het onderzoek was al afgerond, maar de politie koos ervoor de resultaten niet naar buiten te brengen. Ook na vragen van de Amsterdamse krant maakt de politie niet het volledige rapport openbaar.

De zaak draait om een betoging op 13 november 2024 op de Dam, die verboden was in lijn met een noodverordening vanwege de gewelddadige klopjacht op Israëlische supporters na afloop van de wedstrijd Maccabi-Tel Aviv. De driehoek (burgemeester, politie en justitie) had het Westergasterrein aangewezen als alternatieve locatie.

De demonstranten die weigerden vrijwillig te vertrekken, werden in bussen naar het Westelijk Havengebied vervoerd. Naar eigen zeggen koos de politie daarvoor omdat de demonstranten vanaf het Westergasterrein terugliepen naar de Dam.

Op het afgelegen industrieterrein Westpoort, ver weg van het centrum, kregen betogers te maken met geweld van agenten. Op sociale media verschenen videobeelden van demonstranten die werden geslagen met wapenstokken. Op beelden was te zien dat agenten ook mensen bleven slaan die op de grond vielen. 

Dreigende sfeer

De politie maande de groepen te rennen, waarna paniek ontstond. Demonstranten die NRC na afloop sprak, beschuldigden de politie van willekeurig en buitensporig geweld. De betogers voelden zich opgejaagd, naar eigen zeggen zonder te weten waarom.

Later bleek dat demonstranten die de bus van vervoersbedrijf GVB hadden verlaten terugkeerden naar het voertuig en op de ruiten begonnen te slaan. Een handhaver die in de bus zat verklaarde in Het Parool dat hij zich bedreigd voelde en met spoed om ME-versterking vroeg. Bij aankomst sloegen ME’ers demonstranten bij de bus weg.

Bij de bus ontstond een „dreigende sfeer”, zegt een politiewoordvoerder deze vrijdag tegen NRC. De inzet van de agenten met wapenstokken was er volgens haar op gericht de groepen demonstranten te „verspreiden”. Dat had „minder ingrijpend gekund”, oordeelde de commissie volgens de woordvoerder. 

In de nasleep van het politieoptreden deden 28 mensen aangifte. Daarop startte het OM – los van de politiecommissie – ook een onderzoek, wat leidde tot de conclusie dat het geweld niet inging tegen de richtlijnen zoals beschreven in de ambtsinstructie. De betrokken agenten zijn dan ook niet vervolgd.

Volgens de politiewoordvoerder valt het optreden „binnen de juridische wettelijke kaders (…) maar niet geheel binnen ons eigen toetsingskader, waar we de lat hoog leggen”.

De politie zegt dat ze „lering wil trekken” uit de bewuste avond, die volgens de woordvoerder mede kon ontsporen door gebrek aan onderlinge communicatie. Zo ontbrak het aan een liaison om de inzet van agenten uit andere eenheden, die de binnenstad niet kenden, in goede banen te leiden. Maar dat mag volgens haar „geen excuus zijn”. 

De zegsvrouw van de Amsterdamse politie weet niet waarom de eenheid niet zelf met het onderzoek naar buiten is getreden.

Lees ook

Weggevoerde demonstranten beschuldigen ME van excessief geweld. ‘Ze joegen op ons’

Kies NRC als voorkeursbron