Wat Beethoven niet voor elkaar krijgt, lukt Joe Hisaishi: een volle Ziggo Dome verbroederen

Het voelt onwennig in de zaal – mogen we staan, moeten we blijven zitten? Meezingen bij het Concertgebouworkest is meestal uit den boze, maar in de Ziggo Dome is het juist de bedoeling, in de beroemde Ode an die Freude uit Beethovens Negende symfonie.

U bent namelijk niet alleen toeschouwer, we hebben iedereens hulp nodig, benadrukt dirigent Iván Fischer zaterdagavond tijdens de publieksrepetitie. Onder leiding van zangcoach Irene Verburg worden een paar duizend stembanden alvast warmgedraaid.

Meezingen mag op je eigen manier – luidkeels, zachtjes, de hele koorpartij of alleen het bekende stukje. Zolang je maar meedoet: Beethoven droomt van verbroedering en een wereld zonder haat en nijd, en daar hebben we iedereens inzet bij nodig. Bijzonder actueel, volgens Fischer: „We mogen niet alleen toekijken.”

Zingen dus! Na drie kwartier orkestrale muziek, als de bassolist opstaat voor zijn inzet, begint het publiek te wiebelen. Links en rechts verschijnen de meegebrachte multomappen en tablets met bladmuziek op schoot. Niet nodig trouwens, de koorpartijen staan ook op het grote scherm.

En dan blijken Beethovens noten toch behoorlijk pittig om zomaar mee te zingen. De halve zaal staat op, zingt zachtjes mee, gaat vertwijfeld weer zitten, staat even later weer op voor de spectaculaire uitbarsting die iedereen op z’n minst kan meeneuriën: Freude schöner Götterfunken!

Op een paar fanatieke amateurkoorzangers na blijft het ook vooral bij neuriën; een echt surround-effect van achtduizend stemmen blijft uit. Gelukkig hoor je het Nationaal Gemengd Jeugdkoor en het Laurens Symfonisch versterkt door de hele zaal.

Het meezingfeest is onderdeel van ‘Classics Live’, een laagdrempelig programma vol publieksfavorieten, aan elkaar gepraat door contrabassist en Maestro-jurylid Dominic Seldis. Aurel Dawidiuk (26), tot recent associate conductor van het Concertgebouworkest, dirigeert voor de pauze vijf korte stukken. Het publiek bestaat vooral uit vijftigplussers – met bijbehorende snoeppapiertjes, telefoons, geroezemoes – het is net alsof je in Het Concertgebouw zit.

In de enorme Ziggo Dome kun je niet met klankkleur toveren zoals in Het Concertgebouw, maar de orkestbalans is in de versterking knap bewaard. Koper- en houtblazers dragen prima, alleen de violen klinken tamelijk schraal.

Maar dat is geen excuus voor de plichtmatigheid en het minimale reliëf waarmee Dawidiuk de musici leidt. De houterig zagende strijkers in Edvard Griegs Ochtendstemming en het gebrek aan ritmische elasticiteit in de Vijfde Hongaarse dans van Johannes Brahms doen dit toporkest weinig recht.

Dan hoor je hoeveel het uitmaakt wie er op de bok staat – want Iván Fischer maakt veel goed na de pauze, in een fonkelende Negende van Beethoven. Hij gelóóft in deze muziek.

Animatiestudio Ghibli

En toch is het niet Beethoven die voor de grootste verbroedering zorgt in de Ziggo Dome, maar het filmmuziekconcert een avond eerder. De zaal is tot de nok toe afgeladen, vooral met verwachtingsvolle jonge luisteraars.

Het heeft iets magisch als dertienduizend mensen tegelijkertijd hun adem inhouden. Tot het gejoel losbarst, want daar komt-ie opgelopen: componist, pianist en dirigent Joe Hisaishi. Met een brede glimlach, genietend van zijn sterrenstatus.

Hisaishi is wereldberoemd om zijn filmmuziek voor de Japanse animatiestudio Ghibli. Fijne, herkenbare melodieën die makkelijk in het oor liggen: het walsje uit Howl’s Moving Castle, de vrolijk dartelende houtblazers in Kiki’s Delivery Service, het is allemaal even aanstekelijk.

En met dezelfde energie staat de kwieke Hisaishi (75) voor het Concertgebouworkest. Hij dirigeert én bespeelt de vleugel; het grote scherm toont fragmenten uit de tekenfilms. Het publiek kent ze door en door: de titels hoeven maar in beeld te verschijnen en er wordt al gejuicht. Maar let wel: alleen tussen de delen door, want tijdens de muziek is het werkelijk muisstil – zelden hoor je een zaal zó aandachtig en eensgezind luisteren.

De Hisaishi-fans komen vanavond niet zozeer voor het Concertgebouworkest, maar wat maakt het uit? Je kunt niet anders dan genieten van de kinderlijke verwondering in de zaal. En ook de musici hebben er duidelijk schik in, met slagwerker Herman Rieken als toppunt, die in Princess Mononoke met houten stokken de ō-daiko te lijf gaat, een grote Japanse trom.

En na de tweede toegift gaat het dak er vanaf. De grootste hit is voor het laatst bewaard, compleet met confettikanonnen bij het slotakkoord. Een klassieker uit de Ghibli-koker: My Neighbor Totoro. Als het mócht had de hele zaal kunnen meezingen, uit volle borst.

Lees ook

De vijf beste films van studio Ghibli

Kies NRC als voorkeursbron