Veel Amerikanen maken zich zorgen over AI, maar de nieuwe ‘AI-tsaar’ van Trump moet toch vooral bedrijven vooruit helpen

De nieuwe ‘AI-tsaar’ van de Amerikaanse regering, inlichtingenchef Jay Clayton, gaat aan de slag met een tegenstrijdige opdracht: toezicht houden op de risico’s die gepaard gaan met de razendsnelle ontwikkeling van AI, en tegelijk de bedrijven die zich hiermee bezighouden geen strobreed in de weg leggen. 

Dit weekeinde werd bekend dat Donald Trump de 60-jarige Clayton – een loyalist en golfpartner van de president, sinds afgelopen zomer tevens directeur van de nationale veiligheidsdiensten (Director of National Intelligence) – aanstelt als leider van een tienkoppige werkgroep die de komende tijd op de ontwikkeling van AI gaat toezien. De werkgroep wil binnen 120 dagen een rapport opstellen over de risico’s en mogelijkheden van AI. 

Het doel van de werkgroep is ervoor te zorgen dat de Verenigde Staten „leider blijven op het gebied van superintelligence”, verklaarde Clayton in gesprek met The Wall Street Journal. Daarmee nam hij de terminologie van Trump over, die het in plaats van AI (artificial intelligence) liever over „SI” heeft. Trump heeft de nieuwe werkgroep daarom de ‘Super Intelligence Force’ gedoopt. 

In het interview met de zakenkrant stelde Clayton dat „de belangen van het Amerikaanse volk vooropstaan”, maar benadrukte hij ook hoe belangrijk het volgens de VS is om sneller AI te ontwikkelen dan concurrerende landen, met name China. „Het risico om niet de eerste te zijn, is hoog. Het verhoogt bekende en onbekende risico’s, met name uit de hoek van onze vijanden. Door de eerste te zijn, zullen we beter in staat zijn die risico’s het hoofd te bieden, in het belang van de Amerikaanse bevolking.” 

Lees ook

Xi en Trump denken gevaarlijke AI voorlopig zelf wel de baas te kunnen en willen niets weten van strengere regulering

Het overgrote deel van de Amerikanen maakt zich zorgen om de risico’s van AI, bleek afgelopen maand uit een peiling door CNN. Mensen vrezen niet alleen baanverlies en overlast van datacenters, maar ook potentieel levensbedreigende hacks door losgebroken AI-agents – daarover kwamen de afgelopen maanden alarmerende berichten naar buiten. Volgens de CNN-peiling vindt bijna driekwart van de Amerikanen dat de overheid meer moet doen om AI-bedrijven te reguleren; ook een meerderheid van Republikeinse kiezers vindt dat. Eerder vroegen topbestuurders uit de AI-sector zelf al om meer regulering. 

Groei koesteren

Hoewel Trump alle zorgen over de risico’s van AI op zijn platform Truth Social veelvuldig heeft afgedaan als een „hoax”, bleek vorige maand dat zijn regering toch van plan was om het toezicht op AI enigszins te versterken. De Congresverkiezingen op 3 november spelen daarbij mee. Ook maken volgens The Wall Street Journal sommige prominenten uit de Trump-regering zich wel degelijk zorgen over AI-risico’s. Op Truth Social kondigde Trump daarom in september de komst van een ‘AI-tsaar’ aan, die alert moet zijn op misstanden maar ook „de groei van deze ongelooflijke sector” moet „koesteren, ondersteunen en over haar waken terwijl ze groeit”. 

In de praktijk betekent dat vooral dat de regering de banden met topbestuurders uit de sector aanhaalt. Na een gezamenlijke lunch in het Witte Huis, waarbij onder anderen Greg Brockman (OpenAI), Dario Amodei (Anthropic), Jensen Huang (Nvidia), Mark Zuckerberg (Meta) en Elon Musk (xAI) aanwezig waren, maakte Trump dinsdag bekend dat de bedrijven instemden met betere zelfregulering. Ze beloofden vier vrijwillige maatregelen te nemen om risico’s in te dammen, waaronder het verbeteren van hun interne controles. De nieuwe werkgroep onder leiding van Clayton gaat toezicht houden op de uitvoering daarvan.

Clayton werkte jarenlang als advocaat in New York, waar hij voornamelijk partijen uit de financiële sector bijstond. In 2017 benoemde Trump Clayton tijdens zijn eerste regeertermijn tot hoofd van de belangrijkste beurswaakhond, de Securities and Exchange Commission. Volgens Amerikaanse media bracht Clayton met enige regelmaat een bezoek aan Trump in Mar-a-Lago, zijn landgoed in Florida. Ook golfden ze samen. 

Nadat Trump de verkiezingen van 2020 verloor, keerde Clayton terug naar de advocatuur, om vorig jaar opnieuw in overheidsdienst te treden. Trump benoemde hem in 2025 tot openbaar aanklager in het zuidelijke district van New York, waar veel belangrijke rechtszaken plaatsvinden. Zo was Clayton betrokken bij het aanklagen van de Venezolaanse president Nicolás Maduro, ook overzag hij het selecteren van documenten uit de zogeheten ‘Epstein files’ die op last van het Congres openbaar moesten worden gemaakt.

Dat Clayton een loyale Trump-supporter is, bleek toen de president in juli vorig jaar een van zijn medewerkers ontsloeg: Maurene Comey, dochter van de voormalige FBI-directeur en Trump-criticus James Comey en betrokken bij onderzoeken rond Epstein. Op deze bemoeienis van Trump met de Amerikaanse justitie kwam veel kritiek, maar Clayton hield zich stil. 

Onbewezen claims

Volgens een oud-collega die met The New York Times sprak, zat hij vooral te wachten op een andere baan in de Trump-regering. Die kans kwam dit voorjaar, toen er een nieuwe baas van de inlichtingendiensten nodig was als opvolger van de opgestapte Tulsi Gabbard. Tijdens openbare verhoren voorafgaand aan zijn benoeming in de Senaat weigerde Clayton te erkennen dat Trump bij de verkiezingen van 2020 rechtmatig verslagen werd door Democraat Joe Biden. Kort ervoor suggereerde hij in een interview met CNBC dat er „legitieme” zorgen waren over de eerlijkheid van lokale verkiezingen in Californië, nadat Trump onbewezen claims over verkiezingsfraude had geuit. 

De ontwikkelingen in AI gaan razendsnel, zei Clayton afgelopen dinsdag na de lunch met topmannen in het Witte Huis waar hij zelf ook aan deelnam. Hij noemde het een zaak van nationale veiligheid, maar wil als toezichthouder vooral „in dialoog” gaan met betrokken AI-bedrijven tot nieuwe veiligheidsmechanismen komen, zei hij in The Wall Street Journal.

Lees ook

Hoe AI-bedrijven snel versmelten met de regering-Trump