Staatssecretaris Erkens wil verbod op onverdoofd slachten in Nederland

Staatssecretaris Erkens (VVD) van Landbouw vindt dat er, net als in België, een verbod moet komen op het onverdoofd slachten van dieren. Dat zei hij vanmorgen, op Werelddierendag, in WNL op Zondag. Hij noemde onverdoofd slachten een praktijk die vanwege het dierenwelzijn "niet thuishoort in Nederland".

In een interview met RTL Nieuws dat vanochtend verscheen, zei hij al dat hij "persoonlijk" vindt dat onverdoofd ritueel slachten moeilijk past bij het kabinetsbeleid om het dierenwelzijn te verbeteren.

Kabinet positief over wetsvoorstel onverdoofd slachten
Erkens komt zelf niet met een wet, maar het kabinet staat positief tegenover een wetsvoorstel van de Partij voor de Dieren. Tweede Kamerlid Esther Ouwehand wil dat voorstel deze maand indienen. "Daar zal ik met veel interesse, heel serieus en met open vizier naar kijken", zegt Erkens. Hij benadrukt dat de wet juridisch houdbaar moet zijn. "Het is een complex onderwerp dat raakt aan de vrijheid van godsdienst."

De discussie speelt al bijna vijftien jaar. In 2011 diende de Partij voor de Dieren al een wetsvoorstel in, dat sneuvelde in de Eerste Kamer. Een meerderheid van de senatoren vond het in strijd met de vrijheid van godsdienst. Het aangepaste wetsvoorstel is door de Raad van State positief ontvangen.

Ouwehand, die het nieuwe voorstel opstelde, zegt dat daarin niet alleen naar de religieuze slacht is gekeken, maar ook naar de reguliere slacht. "Het is belangrijk om het debat zorgvuldig te voeren, want dit heeft impact op de joodse en islamitische geloofsgemeenschappen." Ze is blij dat Erkens erkent dat dierenwelzijn belangrijk is in de Nederlandse samenleving.

SGP en Denk wijzen op het belang van godsdienstvrijheid. De Partij voor de Dieren en de PVV pleiten al jaren voor een verbod vanwege onnodig dierenleed.

Zo werkt onverdoofd slachten in Nederland
Volgens bepaalde islamitische en joodse voorschriften moeten dieren onverdoofd worden geslacht. In Nederland gelden daarvoor allerlei regels om het dierenleed te beperken. Bij de reguliere slacht worden dieren vooraf vergast of krijgen ze een pin door hun hoofd. Voor de rituele slacht maakt de wet een uitzondering.

In een slachthuis krijgt het dier van een gecertificeerde 'voorsnijder' een snee in de hals met een vlijmscherp mes. Bij de islamitische slacht wordt de hals doorgesneden, waarbij het dier richting Mekka wordt gedraaid en de naam van Allah wordt uitgesproken.

Verdoving is alleen toegestaan als die omkeerbaar is. Zo weet de slager zeker dat het dier door de slacht overlijdt en niet door de verdoving. Het gebruik van een pin bij een koe is daardoor in beginsel niet toegestaan.

Uit onderzoek van Wageningen University & Research blijkt dat schapen gemiddeld na zo'n 15 seconden het bewustzijn verliezen. Bij runderen kan dat tot 140 seconden duren. Is het dier na 40 seconden nog niet dood, dan moet het alsnog worden bedwelmd. Wettelijk is vastgelegd dat dierenartsen van de NVWA dan ingrijpen als het dier nog tekenen van bewustzijn vertoont.

Erkens: 'Veertig seconden dierenleed'
"Dat zijn wel veertig seconden dierenleed", zei Erkens bij WNL op Zondag. Hij vindt dat het taboe van het onderwerp moet worden afgehaald.

Ritueel slachten hoeft wat hem betreft niet te verdwijnen, zolang het dier maar wordt bedwelmd. Volgens Erkens gebeurt dat nu al bij de helft van de rituele slachtingen in Nederland. Het dier wordt dan tijdelijk verdoofd. Voor sommige religieuze groeperingen is dat acceptabel, omdat het dier dan niet dood is.

"Als je ziet dat wij proberen het dierenwelzijn in Nederland te verbeteren, dan is het onverdoofd slachten toestaan wel heel wrang", zegt de staatssecretaris.

Verbod op onverdoofd slachten elders in Europa
Volgens Erkens oordeelde het Europees Hof voor de Rechten van de Mens twee jaar geleden dat een verbod op onverdoofd ritueel slachten gerechtvaardigd is ter bescherming van het dierenwelzijn. "Daarmee zijn er mogelijkheden ontstaan om er wat aan te doen." De uitspraak ging over het verbod dat sinds 2019 in Vlaanderen en Wallonië geldt. Het was de eerste keer dat het Hof zich uitsprak over de verhouding tussen dierenwelzijn en godsdienstvrijheid.

Erkens is niet bang voor het verwijt dat een verbod bedoeld is om moslims te pesten. "Verdoofd ritueel slachten blijft immers wel mogelijk." Als landen met een verbod noemt hij Denemarken, België, Griekenland, Oostenrijk en "sommige Scandinavische landen".

Halal en koosjer in Nederland
Ritueel slachten wordt in Nederland alleen nog gedaan door islamitische slagers, die halal vlees verwerken. De laatste koosjere slager sloot tweeënhalf jaar geleden zijn deuren, en slechts een kleine groep Nederlandse joden eet alleen koosjer. De halalindustrie is vele malen groter. Het aantal halalrestaurants en -producten in de supermarkt neemt al jaren toe. De omzet van halalproducten verdubbelde tussen 2021 en 2023 tot 53,4 miljoen.

Kritiek op dierenwelzijnsbeleid
Erkens zegt zich sinds zijn aantreden in te zetten voor dierenwelzijn. Zo verhoogde hij de boetes op dierenmishandeling en verlaagde hij de toegestane temperatuur in vrachtwagens die vee vervoeren. Toch blijven dierenwelzijnsorganisaties kritisch. In onlangs gepresenteerde plannen krijgen kalveren 1,65 vierkante meter leefruimte, in plaats van de eerder afgesproken 2 vierkante meter. Ook wordt weidegang voor runderen niet verplicht.

Erkens noemt de kritiek "onzin". "Ik vind het kolder, want het klopt gewoon niet." Hij wijst op meer ruimte in stallen en op het stoppen met het couperen van varkensstaartjes en het onthoornen van koeien. Daarmee loopt Nederland volgens hem wereldwijd voorop. Alleen Denemarken is even ambitieus.

Zijn taak is niet om uit te voeren wat de organisaties willen, zegt Erkens, maar om ervoor te zorgen dat nodige verbeteringen politieke steun krijgen en in de praktijk werken. Lukt dat niet, dan loopt Nederland het risico straks alleen nog maar vlees te kunnen importeren uit landen als Roemenië. "En ik kan je vertellen: het dierenwelzijn wordt daar niet beter van." Het dierenwelzijn moet verder verbeteren, "maar wel op een manier die onze sector kan dragen".

Slachthuis (@Pixabay)