Inspectie: middelbare scholen moeten rekening houden met kennisniveau van nieuwe leerlingen

De Inspectie van het Onderwijs vindt dat middelbare scholen de informatie die ze van basisscholen krijgen over nieuwe leerlingen beter moeten benutten. Scholen weten over het algemeen redelijk goed welke kennis en vaardigheden eersteklassers hebben op het gebied van Nederlands en rekenen/wiskunde. Toch leidt dat in de brugklas niet altijd tot onderwijs dat is afgestemd op het kennisniveau van leerlingen.

Volgens de inspectie gaan scholen vooral uit van standaard lesmethodes, leerlijnen en kerndoelen. Wetenschappelijk onderzoek toont volgens de inspectie aan dat leerlingen betere leerprestaties behalen als ze voortbouwen op stof die ze al hebben geleerd dan wanneer er in de les „blindelings” lesmethoden worden gevolgd.

De inspectie ondervroeg ruim 350 docenten en andere medewerkers van middelbare scholen via een online vragenlijst. Aanleiding waren de „zorgwekkende prestaties” van Nederlandse scholieren op het gebied van taal en rekenen.

Het valt de inspectie op dat docenten in het voortgezet onderwijs zich weinig verdiepen in het taal- en rekenaanbod van het basisonderwijs. De inspectie vindt dat dat wel zou moeten. Dat zou kunnen zorgen voor een „doorlopende leerlijn van het basis- naar het voortgezet onderwijs”.

Lees ook

Vijftienjarigen lezen opnieuw slechter dan drie jaar geleden, voor vier op de tien dreigt nu laaggeletterdheid

Warme overdracht

Middelbare scholen ontvangen over elke nieuwe leerling een onderwijskundig rapport van de basisschool. Daarin staat informatie over de resultaten, de ontwikkeling, het gedrag en het verzuim van de leerling. Omdat deze rapporten vaak summier zijn, en daarom niet altijd bruikbaar, vraagt ruim driekwart van de middelbare scholen aan basisscholen om een zogenoemde ‘warme overdracht’ te doen, waarbij leerlingen worden besproken en extra informatie wordt uitgewisseld. Maar met die extra informatie wordt volgens het rapport minder gedaan dan zou kunnen.

De inspectie ziet ook dat er binnen middelbare scholen verschillen zijn in de manier waarop vaksecties omgaan met de overdracht die ze van basisscholen krijgen. Docenten Nederlands stemmen hun onderwijs wat vaker af op de voorkennis van individuele leerlingen dan wiskundedocenten, laat het onderzoek zien.

Vaak nemen scholen ook zelf toetsen af in de brugklas om de kennis en vaardigheden van nieuwe leerlingen te meten. Dat gebeurt regelmatig pas na een aantal weken of maanden. De uitkomsten komen vaak overeen met het beeld dat de basisschool al heeft gegeven van leerlingen. Volgens de inspectie missen middelbare scholen hierdoor kansen om vanaf het begin van de brugklas aan te sluiten bij het niveau van de leerling.

Uit eerder onderzoek van de inspectie bleek dat scholen de informatie die ze tot hun beschikking hebben over nieuwe leerlingen ook maar beperkt gebruiken om te bepalen in wat voor brugklas ze worden geplaatst. Vaak wordt alleen gekeken naar ‘harde’ informatie zoals het schooladvies en het resultaat van de doorstroomtoets in groep 8. Wel wordt kennis over extra ondersteuning die nodig is, bijvoorbeeld vanwege dyslexie of ADHD, meegewogen. Maar de informatie uit de ‘warme overdracht’ niet.

Lees ook

Deze leesonderzoeker was ‘wel een beetje gechoqueerd’ toen ze onderzocht hoe basisscholen in Nederland begrijpend lezen onderwezen