‘Dinsdagen, donderdagen en zaterdagen zullen nooit meer hetzelfde zijn zonder Paulien’

Vrolijk makende kijk op de wereld

Ik kan me niet herinneren dat ik bij de dood van een bekende Nederlander ooit meer dacht dan ‘goh, dat is wat’ om heus ook nog even na te denken, al dan niet met respect en waardering, over ‘wat dát was’ en zijn of haar betekenis bij leven. Postuum-artikelen lees ik meestal niet.

Paulien Cornelisse ga ik missen. Als ik haar op tv zag of haar column las, was ik blij met haar vrolijk makende kijk op de wereld. Observaties die er vaak op zich niet veel toe deden, maar zo spitsvondig waren dat ik die, zonder jaloezie, zelf had willen bedenken. Op tv zag je haar enigszins besmuikte tevredenheid over haar vondsten en die gunde ik haar zeer. Dat scheve mondje met een slecht gelukte ingehouden glimlach, tevreden en glimmend.

In een totaal overbodige functie als jury was ze het zonnetje van De slimste mens. Ze verwonderde de kijker met haar verwondering over haar vondst in onze wereld. Slimmer dan de slimste mens. Met een petje op haar kale hoofd dacht ik eerder deze week nog dat het wel goed zou komen met de kanker. Arme Paulien, arme wereld!
Pieter Dekker, Ruurlo

Shitnieuws

Paulien Cornelisse, een van mijn taalhelden, is dood. Steevast las ik allereerst haar column. Daarna pas het shitnieuws. Besef nu pas dat ik dit beter andersom had kunnen doen.
Ron Slangen, Berg en Dal

150 woorden

In 150 woorden beschreef ze werelden die voor de meeste mensen ongezien, ongehoord, onbedacht en onbeschreven leken te blijven, totdat zij erover schreef. Haar 150 woorden waren altijd de eerste die ik las in de krant, omdat in haar woorden geen oorlog, verdeeldheid en ellende voorkwam.

Ze was een meesterobservator pur sang, die op een droogkomische manier elk klein detail kon uitvergroten tot een logisch klinkende uitleg die je zou bijblijven. Ze schreef en sprak over verwarde cavia’s, fascinerende mossen, uitgebreide breipatronen, Japanse wetenswaardigheden, gele bordjes bij de voetgangersoversteekplaats met daarop een statisch en gestileerd manspersoon met taps toelopende broekspijpen die veel te kort zijn en over apegapende apen.

Over deze laatste schreef ze vorige week dinsdag haar laatste column op de voorpagina van deze krant, terwijl ze aan een infuus lag. Het gemis zal groot zijn. En niet te vangen in 150 woorden.
Pascal Cuijpers, Herten

Apegapen

Op 21 september, in haar laatste column ‘Apegapen’, stelt Paulien Cornelisse de vraag: ‘Zouden er meer woorden bestaan die zo prettig rijmen en waar ook nog een dier in voorkomt?’ Ook vraagt ze zich af: ‘Wat voor woorden geven datzelfde prettige gevoel als apegapen?’

Laten we om de Nederlandse taal levendig te houden zoveel mogelijk woorden bedenken (en bundelen) met die twee vragen in gedachten als eerbetoon aan Paulien Cornelisse.

Koekeloeren, eiereten, flierefluiten… Wie volgt?
Jacqueline Bakker, Veenendaal

Taalgebruik liefdevol op de korrel

Woensdagavond liep ik met hangende schouders naar de oudpapierbak, op zoek naar haar allerlaatste column. Dinsdagen, donderdagen en zaterdagen zullen nooit meer hetzelfde zijn zonder de blijmakende spitsvondigheid van Paulien Cornelisse. Wat een soepele en creatieve geest had zij. In alles wat ze schreef hoorde ik ook haar stem, met die heerlijke ironische ondertoon.

Ze nam ons en ook ons taalgebruik zó liefdevol op de korrel dat we smakelijk konden lachen om onze eigen gewoontes en zwakheden. Wat een pijnlijk gemis dat zij er niet meer is.

En ik spreek hierbij de hoop uit dat vanaf nu massaal de huiscavia vernoemd gaat worden naar de vrouw die het beestje karakter gaf.
Marieke Doomen, Oosterbeek

Altijd bij ons

Ik kende Paulien Cornelisse alleen van De slimste mens, de krant en haar boeken. En toch maakte het bericht van haar overlijden me even stil. Is dat raar? Volgens mij niet. Sommige mensen komen, zonder dat je ze persoonlijk kent, toch je leven binnen. Via hun woorden, taal en blik op de wereld.

Paulien Cornelisse was zo iemand. Ze kon woorden bijzonder maken. Ze speelde met taal. Scherp, eigenzinnig en met humor. Het is verdrietig dat ze er niet meer is, maar met haar boeken blijven haar woorden altijd bij ons.
Ilona Dekker, Nieuwegein

Petrichor

In een column op 29 juni 2026 schreef Paulien Cornelisse over ‘petrichor’, een woord dat ik toen niet kende en dat de geur van regen op droge stenen betekent. Je ruikt het als het een periode erg droog is geweest en het ergens in de buurt heeft geregend. Ik denk dat dit de manier zal worden waarop ik een paar keer per jaar aan haar zal blijven denken.
Jacques Bogaarts, Leidschendam

Op doorreis

Er gaat een vraag door Nederland, Engeland, Japan, Amerika en de wereld: weet iemand waar Paulien Cornelisse is gebleven of eeuwig blijft? Pas nog wel gezien!

We dachten altijd: zij is onuitwisbaar. Nu missen we haar. Of de lichtheid van haar humor en inzicht kent geen grens – van tijd, plaats, mens.
Arno Bohlmeijer, Zutphen

Fijnzinnig commentaar

Eeuwig zonde dat Paulien Cornelisse er niet meer is om alles wat naar aanleiding van haar overlijden gezegd en geschreven wordt van een fijnzinnig commentaar te voorzien.
Nico de Milliano, Arnhem

Stomste vraag

Het is de stomste vraag die je kunt stellen. Dat had Paulien Cornelisse zeker beaamd. Maar toch, waarom gaan intelligente, leuke, creatieve, positieve mensen zo vroeg dood?

Al een paar dagen geen column op de voorpagina, ik vreesde dat wat nu werkelijkheid is geworden. Haar creatieve geest is weggevlogen en zal enorm gemist worden.
Ineke Wennink, Bélaye (Frankrijk)

Held

We zagen het natuurlijk al aankomen, maar het overlijden van Paulien Cornelisse is toch een schok. Al vanaf 2009, bij het verschijnen van haar prachtige, virtuoze, geestige boek Taal is zeg maar echt mijn ding, was ze voor mij zeg maar echt een held. Dat werd niet minder bij het zien van haar voorstellingen en bij het lezen van haar minicolumns op de voorpagina van de Volkskrant.

Ik ga haar onderkoelde humor en spitsvondige observaties erg missen.

Tot de NPO zou ik willen zeggen: zend de resterende opnamen van De slimste mens met het moedige jurylid Paulien maar niet meer uit, want dat programma gaat vooral om het scoren van bekendheid voor matig bekende Nederlanders en voortdurend gelach, en dat kan ik bij die beelden nou net niet meer hebben.
René de Cocq, Apeldoorn

Compliment

Op een gure herfstdag, het zal in 2017 zijn geweest, zat ik met een vriend een dagschotel in een eetcafé in de Czaar Peterstraat te eten. Toen kwam Paulien Cornelisse binnen. Van wie ik alle boeken verslond, al haar columns met veel plezier las, haar op tv volgde. Nu kon ik eindelijk iets terugzeggen.

Ik formuleerde een compliment. Daarna een bescheidener compliment. Uiteindelijk vond ik haar rustig laten eten het beste.

Bij het weggaan hoopte ik op oogcontact. Misschien kon mijn blik mijn bewondering overbrengen. Onze blikken kruisten helaas niet. Mijn gezicht had kennelijk onvoldoende bereik.

Vijftig meter later hoorde ik: ‘Meneer, meneer, uw shawl!’

Daar stond ze. Ze was voor mij naar buiten gekomen. Ik hoefde alleen nog maar mijn mond open te doen.

Het enige wat er verbouwereerd en stamelend uitkwam, was: ‘Dank u wel’.

Negen jaar later is wat ik had willen zeggen een lang compliment geworden. Maar mijn bewondering had ik nog steeds voor mezelf gehouden. En nu voor altijd.
Marc van Beurden, Amsterdam

Woordenschat

Paulien Cornelisse was een woordenschat.
Harold Hamersma, Amsterdam

Buurvrouw

We hebben onder meer ‘de Panenka’, ‘Werkende weg’, ‘Pollens’, ‘de Regelneef’, ‘Rokjesdag’ en van Paulien Cornelisse ‘de Geitenwollo’s’.

Met haar columns werd zij die vriendelijke, boeiende en geestige buurvrouw die ik om de dag vroeg in de ochtend als eerste tegenkwam om een praatje te maken. Dat altijd eindigde met een lach. Dat was, zeg maar, wel haar ding.

Nu moest zij toch een punt achter de komma van haar leven plaatsen.

Ik zal haar missen. In de Volkskrant. Om de dag.
Ruud Joppen, Nijmegen

Zonder woorden

Paulien Cornelisse, zonder woorden.
Arjan de Roon, Elst

Niet dood

Natuurlijk, het leven is eindig
Daar ben ik me heus wel van bewust.
Het is maar goed ook,
anders wordt het hier veel te druk.

Maar af en toe heb je van die mensen,
dat zijn er maar heel weinig hoor
Alleen de echt bijzondere exemplaren
Die mogen gewoon niet dood.
Annemarie Teuns, Culemborg

Empathisant des Vaderlands

Ik zou ervoor willen pleiten om ter nagedachtenis én omwille van onszelf (en ons zelf) een woord aan de dikke van Dale toe te voegen als vervanging van concluderen. namelijk Corneliseren, geen punt maar een komma. Geen uitroep maar een vraag.
Als teken (en aansporing) zodat we meer naar elkaar omkijken. Hard nodig in deze tijd, zeker nu de Empathisant des Vaderlands ons ontvallen is.
Hein Steinen, Apeldoorn

Taaltrofee

Om onze taal te koesteren, en unieke kijk erop, zou je de wekelijkse rubriek Taal, Taalgebruik!, kunnen omtitelen naar Taal is ons ding. Nog verder gaat, anders dan voetbalstadions of luchthavens, het idee om vanuit deze rubriek in de Volkskrant een jaarlijkse taaltrofee prijs in het leven te roepen voor de origineelste verdiepende menselijke taalvondst.

De P.C. Taal Bokaal, waarop de letters P.C. volledig staan uitgeschreven. Omdat taal nooit stopt. Opdat we haar unieke kijk op taal blijvend herinneren: Paulien Cornelisse, ­de P.C.
Basjan Mol, Soesterberg

Oet de tied

Iedereen was in een shock bij de Volkskrant. Paulien is oet de tied.
Paulien had over deze twee zinnen wel twee 150 woorden columns kunnen schrijven. Vooral is het nou in een shock, of in shock. En dan de aanname ‘iedereen’, in ‘maar iedereen zegt het’.
Onze Paulien is oet de tied komm’n, zeggen de oosterlingen. Ach wat een fantastisch mooi en eervol delen van verdriet en herinneren.
Jan Riesthuis, Culemborg

Clarissenklooster

Op mijn 17de ging ik voor mijn eindwerkstuk een week naar Clarissenklooster De Bron in Nijmegen, omdat ik wilde onderzoeken wat een week stilte met een mens doet. Ik had Taal is zeg maar echt mijn ding van Paulien Cornelisse meegenomen om daar te lezen. Een nogal onhandige keuze, want ik moest er regelmatig hardop om lachen. Een van de zusters zei dat ze het boek wel wilde lezen, dus liet ik het na mijn verblijf voor haar achter.

Ik stel me graag voor dat er na mijn vertrek nog een tijdje luid gelach door het klooster klonk, dankzij Paulien. En dat haar boek daarna tussen de bijbels en andere heilige geschriften is beland. Vorig jaar zijn de zusters uit het klooster vertrokken, net als Paulien zelf afgelopen week. Ik heb geen idee waar Pauliens boek nu is. Misschien was het inmiddels wel hét Boek geworden. En zijn ze daarom vertrokken.
Ezra Oosthoek, Rotterdam

Zakdoekjes

Paulien Cornelisse was zelf mijn hèhè-moment, een goeie kop thee na een kloeke wandeling door het nieuws.

Bij de Albert Heijn op het station kom ik erachter dat de zakdoekjes alleen per vijftien pakjes te koop zijn. Ik vraag me af wie er onderweg nog even een grootverpakking zakdoekjes ophaalt. Wat zou Paulien hierover hebben geschreven? Ik heb het pak toch maar gekocht.
Dorien van den Bergh, Rotterdam

Bestverkocht

In de fraaie necrologie van Paulien Cornelisse in de Volkskrant staat onder meer vermeld dat zij een van de bestverkochte Nederlandse auteurs werd. Cornelisse zelf zou hier waarschijnlijk over hebben opgemerkt dat zij nooit beseft heeft ooit verkocht te zijn en dat dit vragen oproept over wie de verkoper(s) en de koper(s) zijn geweest.
Maarten Le Poole, Zeist

Enigste

Enigste: als kind werd mij altijd gezegd dat dat woord niet bestaat, want enig is al uniek, alleen. Daar heb je geen vergrotende of overtreffende trap van. Maar bij Paulien Cornelisse maakt de taal eerbiedig een uitzondering. Zij was gewoon de enigste.
Piet Post, Arnhem