Afgewende vliegramp is kans voor Netanyahu om weer even de held te zijn in aanloop naar verkiezingen

De socialemediakanalen van Benjamin Netanyahu ontploften woensdagavond bijna. De Israëlische vliegtuigpassagiers die waarschijnlijk aan een terreuraanval waren ontsnapt, werden door de premier met open armen ontvangen en van iedere omhelzing werd een filmpje de wereld in gestuurd.

Daar stond de premier met Yaniv Hayun in zijn armen, één van de passagiers die de copiloot had overmeesterd nadat duidelijk was geworden dat deze het toestel wilde laten crashen. Een onwaarschijnlijk heldenverhaal: de man wist hoe hij het toestel uit de duikvlucht moest halen door het stuur omhoog te trekken omdat hij dit vaker op tv had zien gebeuren.

Daarna volgde nog een clip van Netanyahu die het wonderlijke verhaal van Hayun aanhoorde. En dan was er natuurlijk de video waarin de premier recht in de camera keek, over de aanval vertelde, en met zijn zware stem het belang van nieuwe veiligheidsmaatregelen tegen de vijanden van Israël onderstreepte.

Het zou een gruwelijk drama zijn geweest: de crash van een vliegtuig met 174 passagiers aan boord. Als het was gelukt, zou dit na de aanval van Hamas op 7 oktober 2023 de aanslag met het grootste aantal Israëlische doden ooit zijn geweest. Vanuit politiek perspectief zou dit drama bovendien tot een volgende escalatie in de regio hebben kunnen leiden – want Israël zou hier zeker wraak voor willen nemen.

Nog veel onduidelijk

Wat ondertussen bekend is: op de vlucht van Dubai naar Tel Aviv heeft de copiloot met een mes uitgehaald naar de Indiase piloot, de Indiër Smit Machchar, met de bedoeling het vliegtuig te laten crashen. Machchar raakte gewond, maar wist een noodknop in te drukken. De cockpit ging open en enkele passagiers, onder wie Yaniv Hayun, wisten de copiloot te overmeesteren en het toestel te stabiliseren. Twee andere piloten die aan boord waren konden het toestel daarna veilig aan de grond te krijgen.

Veel vragen blijven echter onbeantwoord. Volgens Israëlische media was de copiloot afkomstig uit Oman en werkte hij al zes maanden voor vliegmaatschappij FlyDubai. Maar was er iets dat bij beter onderzoek naar zijn achtergrond alarmbellen had moeten laten afgaan? En hoe was het mogelijk dat hij een mes aan boord had kunnen smokkelen?

Vooralsnog is het raden naar zijn motief. Was de copiloot iemand met psychische problemen, een eenling die uit woede over de oorlog in Gaza een daad wilde stellen of een man die in opdracht van een vijand van Israël werkte – en was dat een terroristische organisatie of een regering? Met name dat laatste is van groot belang als het gaat om het doelwit van een eventuele Israëlische reactie.

Politieke spin

Zo vlak voor de verkiezingen is de bijna-ramp in Israël natuurlijk ook politiek. Netanyahu weet heel goed hoe hij heldendaden van anderen naar zichzelf toe kan trekken. Een dag voor de aanval waarschuwde hij nog in een video dat ‘onze vijanden’ aan de vooravond van de verkiezingen een aanval op Israël beraamden, maar dat ‘onze lange arm hen zal bereiken’. En kijk, zo luidt nu de spin: Netanyahu had gelijk en mede dankzij zijn scherpe instinct is het allemaal goed afgelopen.

Netanyahu wakkert bovendien graag het gevoel aan dat Israël nog steeds op niemand kan vertrouwen: er zijn altijd weer vijanden die Israëliërs willen vermoorden. En is het dan handig om op onervaren partijen te stemmen die mogelijk alleen een meerderheid kunnen vormen als ze in zee gaan met Arabisch-Israëlische partijen?

Als het gaat om veiligheid, kan ‘Mr Security’ (zoals Netanyahu zichzelf graag laat noemen) wel een opsteker gebruiken. In de peilingen doet hij het niet goed en de aanval van Hamas op 7 oktober 2023 blijft voor veel kiezers een belangrijk pijnpunt. Deze vond tenslotte plaats op een moment dat Netanyahu aan de knoppen zat, en de laatste weken komen er steeds meer verhalen naar buiten waaruit blijkt dat de premier mogelijk van tevoren was gewaarschuwd, maar niets met deze informatie deed.

Oppositie

De oppositie probeert de FlyDubai-kwestie juist aan te voeren als het zoveelste bewijs dat Netanyahu burgers niet voldoende beschermd: dit is alleen maar goed afgelopen dankzij enkele wakkere individuen die zichzelf hebben verdedigd. Het enige dat het incident volgens de oppositie duidelijk maakt, is dat Israëliërs ondanks Netanyahu’s beleid nog steeds niet veilig zijn.

Het is afwachten welk narratief beter aanslaat bij de kiezers. En of dit incident überhaupt nog een rol zal spelen in het stemhokje, want in deze regio kan in ruim drie weken veel gebeuren. En zelfs als zich geen nieuw schandaal of veiligheidsincident meer voordoet: volgende week is het weer 7 oktober en dan heeft vrijwel niemand het meer over een ramp die niet heeft plaatsgevonden.

In een eerdere versie van dit artikel stond dat passagier Yaniv Hayun het toestel aan de grond wist te krijgen. Dat klopt niet, wel wist hij het toestel uit de duikvlucht te halen. Hierboven is dat aangepast.