Doe niet zo benepen, filmers

„Je moet trots zijn als je buiten de norm valt”, zei filmer Michiel van Erp in een interview met NRC. Zijn film Downtown gaat over hoe ‘de norm’ de aidsepidemie en de aidsdoden van de jaren 80 wegpoetste. En hoe dat nog altijd de homogemeenschap stigmatiseert. Bijzondere, tegendraadse film, daar kan ‘de norm’ het mee doen. En dat zit ‘de norm’ wellicht niet lekker.

Zal hij volgend jaar in aanmerking komen om in te sturen voor een Oscar?

Lijkt me wel.

Buiten de norm valt ook Paikar van de Nederlands-Afghaanse cineast Dawood Hilmandi. Maar die was nog maar nauwelijks uitverkoren om Nederland bij de Oscars te vertegenwoordigen of de filmer Mike van Diem ging stemming maken. Als je hem hoort heeft Nederland de Oscar binnen, zolang het Paikar maar niet instuurt.

Hij begon rond te bellen, bewoog collega’s tot protest tegen Paikar, dat lukte hem, ze lieten zich opstoken. En nu is het wat hen betreft slot-op-de-pot. Paikar mag van hen niet meedoen, Van Diems eigen film Voor de meisjes is bijvoorbeeld veel geschikter en ‘arthouse’-films moet je niet insturen, want die winnen toch niet. (Wablief? En Rundskop dan, of Close van Lukas Dhont? Ze winnen trouwens al heel lang, in 1974 La nuit américaine van François Truffaut).

Ze steggelen, ze verzinnen listen, het is of ze valsspelen in het casino: zeg croupier, we willen dat groene nulletje niet, draai even aan de roulette, dan krijgen we gewoon weer zwart of rood. Als de beslissing voor Paikar maar wordt teruggedraaid.

Paikar is een documentaire, klinkt het verontwaardigd. Ja, en wat dan nog? Dat is niet tegen de regels maar daarbij, het is een documentaire, en ook niet. Feit en fictie wervelen als derwisjen om elkaar heen. Hilmandi brengt spoken word in beeldtaal en hanteert de hybride manier van vertellen die dezer dagen ook de literatuur opschudt, zie bijvoorbeeld de roman Corpus Britney van Dominique de Groen.

Even een stapje terug. Moet Nederland bij de Oscars vertegenwoordigd worden door de keuze van een onafhankelijke commissie, of maakt een stel filmers het uit die al koffiedik kijkend voorspellen welke film kan winnen? Stel dat zij het voor het zeggen krijgen, wat doen ze dan volgend jaar met Downtown? Laten ze die meedingen, of sluiten ze hem bij voorbaat uit, want kansloos vanwege het anti-homoklimaat in de VS van MAGA?

Voor de meisjes of Paikar – ik weet wel wat ik de betere film vind, maar dat is hier niet relevant. Er is een commissie en die heeft besloten. Bij dat oordeel leg je je neer en je feliciteert de maker. Dan ga je geen stemming maken, herstemming afdwingen, of met een truc een andere film ernaast proberen in te sturen. Want dat is, los van alles, weerzinwekkend oncollegiaal.