Premier Burnham bevestigt: sterke aanwijzingen dat Iran betrokken was bij de mogelijke aanslag op een militaire basis in Engeland

Middenin de nacht, onderweg met de auto van een feestje naar huis, stuitte een boerin op een groep mannen. Het waren er acht, misschien tien. Ze droegen bivakmutsen en blokkeerden de weg met drie witte busjes. „We verblindden hen met het grote licht van onze auto. Ze raakten in paniek”, zei ze later tegen nieuwszender Sky News. Sommige mannen renden weg, het weiland in en richting het dorp verderop.

De boerin keerde om en sloeg aan het bellen. Naar het algemene alarmnummer 999 en naar een telefoonnummer van het ministerie van Defensie, dat omwonenden van de militaire basis van de Royal Air Force bij Fairford hadden gekregen om bij verdachte omstandigheden te bellen. „Binnen tien minuten stond overal gewapende politie.”

De luchtvaartbasis in Fairford, gelegen aan de rand van de Cotswolds in Engeland, wordt sinds begin maart gebruikt door de Verenigde Staten voor hun aanvallen op Iran. Met een landingsbaan van ruim 3 kilometer is de basis één van de weinige Europese vliegvelden waar zware bommenwerpers kunnen landen. Al in de dagen vóór het incident hadden omwonenden meer beveiliging gezien rond de basis.

De afgelopen dagen wemelde het van de geruchten over het voorval, dat plaatsvond in de nacht van zaterdag op zondag. Plukjes informatie maakten de verwarring alleen maar groter. Was dit een verijdelde bomaanslag, in opdracht van een vijandige staat? Waren de mannen ‘maar’ een stel brandstofdieven? Hadden de Britse en Amerikaanse inlichtingendiensten hen al in de smiezen?

Trump: ‘We weten alles over hen’

De retoriek van Amerikaanse politici en de verklaringen van hun Britse tegenhangers lopen nogal uit elkaar, terwijl vaststaat dat ze bij dit soort gevoelige zaken informatie met elkaar delen. Zowel de Amerikaanse president Donald Trump als zijn minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio suggereerde dat terroristen zijn weerhouden van het toebrengen van „grote schade” aan de basis, zoals Trump zei. „We weten alles over hen.” Maar er werden geen explosieven in de busjes aangetroffen en de vijf gearresteerde mannen werden op borgtocht vrij gelaten.

De Britse autoriteiten zijn veel terughoudender. Dat is deels een cultureel verschil. Ook juridische overwegingen spelen mee: in het VK gelden strenge beperkingen in rechtszaken voor wat er over een verdachte gezegd of gepubliceerd mag worden. Als te veel informatie naar buiten komt, kan de jury in de zaak bevooroordeeld raken.

Rubio en Trump zeiden dat zij de verdachten nooit op borgtocht hadden vrij gelaten. Klinkt daadkrachtig. Maar ook het VK heeft de wettelijke mogelijkheid om verdachten zonder aanklacht langer vast te houden, puur op verdenking van een terreurdaad. De vrijlating onder voorwaarden was „een beslissing gebaseerd op ervaring en strategie”, zei Laurence Taylor, hoofd van de antiterreureenheid van de Britse politie.

De Britse premier Andy Burnham voegde daar woensdagmiddag aan toe dat de verdachten onder de „strengst mogelijke voorwaarden” op borg vrij zijn.

Niet één telefoontje reden voor optreden

De Britse politie sloeg aan op het incident vanwege „een reeks van informatie”, aldus Taylor dinsdag, dus niet alléén vanwege het toevallige telefoontje van de lokale boerin. Iets vergelijkbaars zei de Britse minister van Defensie Wes Streeting: „Met alle respect, maar zij heeft een onvolledig beeld.”

De aangehouden – en inmiddels op borgtocht vrij gelaten – verdachten zijn mannen van tussen de 23 en 25 jaar oud. Ze zijn allen Brits en komen uit Londen. Hun woningen zijn onderzocht. Hun namen zijn niet bekendgemaakt.

De vraagtekens over hun bedoelingen werden groter toen Britse media dinsdag het nieuwsfeitje brachten dat één van de verdachten zelf het alarmnummer had gebeld, bijna een uur voordat de lokale boerin alarm sloeg. Waarom is onduidelijk, maar dit kan een andere theorie uitsluiten: dat de groep bezig was met een soort generale repetitie van een aanslag, en daarom geen explosieven bij zich had.

VS en VK vermoeden rol van Iran

Eén van de vragen is of de verdachten, bewust of onbewust, voor een buitenlandse mogendheid hebben gehandeld. De VS wezen maandag al naar de betrokkenheid van een buitenlandse mogendheid. Minister Rubio suggereerde betrokkenheid van Iran in een interview bij Fox News. Hij zei dat Iran„openlijk heeft gedreigd de Amerikaanse belangen wereldwijd aan te vallen”, aldus Rubio bij Fox News. Een bevestiging van de Britten bleef aanvankelijk uit.

Tot woensdagmiddag. „Er zijn sterke aanwijzingen dat Iran een rol heeft gespeeld in wat er dit weekend is gebeurd bij RAF Fairford”, zei premier Burnham in een interview met de BBC. Hij trad over dat vermoeden niet verder in detail.

De Iraanse ambassade in Londen heeft betrokkenheid ontkend. Maar toen de Britten in maart besloten dat de VS de basis mochten gebruiken voor „defensieve” operaties, had Iran laten weten dat het VK daarmee „medeplichtig” zou zijn aan Amerikaanse oorlogsmisdaden, en dat iedereen die op enige manier deelneemt aan acties tegen Iran „de gevolgen en repercussies” daarvan zou dragen. In juli noemde Iran de Britse militaire bases waar de VS actief zijn zelfs „legitieme doelwitten”.

Er zijn veel gevallen bekend van proxy aanvallen in het VK en andere Europese landen, waarbij bijvoorbeeld Rusland of Iran opdracht hebben gegeven tot het plegen van geweld of brandstichting.

Brandstofdiefstal?

De afgelopen dagen ging het vermoeden rond dat de opgepakte mannen op de basis waren om brandstof te stelen. Dat scenario wordt minder waarschijnlijk nu Burnham zijn vermoedens over Iraanse betrokkenheid heeft uitgesproken. Het Britse tijdschrift The Economist wijst erop dat de mannen niet het typische profiel hebben van opgeleide agenten van de Iraanse Revolutionaire Garde. Dat, gecombineerd met het feit dat de verdachten gauw weer zijn vrijgelaten, maakte de theorie niet ondenkbaar. Brandstofdiefstal komt veel voor in de regio en op de witte busjes waren stickers geplakt met de naam van een verzonnen transportbedrijf: Fuel 2 You.

Update 30/9 19.05 Dit artikel is geactualiseerd naar aanleiding van de uitspraken van premier Burnham over zijn vermoedens van Iraanse betrokkenheid bij het incident.