Home   2026-10-22 19:56:51

←

Veel datacenters in EU lijken water- en stroomgebruik onterecht geheim te houden

Original article

sluiten

Uitnodiging Tweakers halfjaaronderzoek

Graag nodigen we je uit om deel te nemen aan het Tweakers halfjaaronderzoek. Via deze enquête willen we een beeld krijgen van hoe je Tweakers ervaart en de verschillende onderdelen waardeert. Invullen duurt ongeveer vijf tot tien minuten.

Vul de vragenlijst in

Veel datacenters, ook in Nederland, lijken hun water- en stroomgebruik onterecht geheim te houden. Daarnaast zou het voor EU-burgers lastig zijn om van overheidsinstanties inzage te krijgen in de milieu-impact van datacenters, terwijl die informatie openbaar zou moeten zijn. Er wordt een speciale procedure gestart.

Dit nieuws in het kort

  • Meer dan de helft van de EU-landen is niet transparant over het water- en stroomverbruik van datacenters.
  • In Nederland lijkt de helft van alle datacenters onder de radar te vliegen.
  • Een speciale procedure moet inzage in deze informatie alsnog afdwingen.
Een datacenter van Equinix in Amsterdam. Bron: Equinix
Equinix-datacenter in Amsterdam. Bron: Equinix

Dat concluderen journalisten van verschillende media binnen het samenwerkingsverband Lighthouse Reports. De onderzoekers vroegen alle 27 EU-lidstaten om inzage in de milieu-impact van datacenters. Daarvan zeggen er tien dat zij die gegevens niet bijhouden. Zes landen claimen dat deze informatie vertrouwelijk is en dat het om bedrijfsgeheimen gaat.

Volgens de onderzoekers zijn inmiddels alle legale manieren om die informatie te achterhalen uitgeput. Datacenters zouden achter een Europese 'muur van stilte' opereren.

'Bijna helft in Nederland niet bekend'

Een van de opvallende conclusies uit het onderzoek is dat er in Nederland veel informatie lijkt te ontbreken. Datacenters met een capaciteit van 500kW of meer moeten in Nederland rapporteren aan de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO). Er zou informatie over 104 datacenters bij de overheidsdienst bekend zijn, aldus Trouw, dat ook aan het onderzoek bijdroeg.

Maar volgens de Dutch Datacenter Association waren er in 2023 al 186 datacenters die deze capaciteitsgrens halen. Bijna de helft van alle datacenters zou dus niets rapporteren aan de RVO, terwijl dit wel zou moeten. De overheidsdienst was niet bereikbaar voor een reactie.

Grootverbruikers in Nederland

Het verbruik van datacenters is een belangrijk discussiepunt in Nederland. Volgens het CBS verbruikten datacenters 5,1 miljard kilowattuur aan elektriciteit in 2024, een slordige 4,6 procent van het landelijke verbruik.

Ook waterverbruik wordt een steeds belangrijker aandachtspunt. Noord-Holland eiste bijvoorbeeld onlangs strengere regels voordat er nieuwe datacenters mogen komen. Aanleiding was een individueel datacenter van Equinix, dat ruim een miljard liter water per jaar verbruikt.

Procedure als laatste strohalm

Volgens de onderzoekers zijn bedrijven en overheden dus niet transparant over het water- en stroomverbruik van datacenters. Daarom starten de onderzoekers een Aarhus-procedure. Deze procedure moet EU-burgers toegang geven tot informatie over de milieu-impact van bedrijven en instanties.

Met deze procedure willen de onderzoekers alsnog inzage in het stroom- en waterverbruik van Europese datacenters afdwingen. Alle EU-lidstaten hebben namelijk het Verdrag van Aarhus ondertekend.

Door Yannick Spinner

Redacteur

Feedback • 30-09-2026 11:03
202 • submitter: Schuurdeur

30-09-2026 • 11:03

202

Submitter: Schuurdeur

Reacties (202)

Oh boy... Trouw (en mogelijk de DDA) zit hier zelf ook fout. Het getal van 186 datacenters van een omvang boven de 500kW vermogen lijkt aan de (veel te) hoge kant te zijn. Er zijn in Nederland volgens het CBS ongeveer 45 datacenters met meer dan 10GWh verbruik in 2024. Dat is ongeveer 1MW continue belasting. Die doen gezamenlijk 4133GWh verbruik. Dat zijn dus de echt grote partijen. Die vallen dus zeker onder de rapportageplicht.

https://www.cbs.nl/nl-nl/maatwerk/2025/51/elektriciteit-geleverd-aan-datacenters-2017-2024

Er waren in 2021 165 datacenters met minder dan 10GWh verbruik. Gezamenlijk verbruikten die 336GWh en dat is gemiddeld dus 2GWh per datacenter. Dat is met een een continue belasting gelijk aan 228kW. Daar zal ongetwijfeld ook nog een statistische verdeling over heen kunnen worden getrokken, zodat de bulk van deze partijen niet hoeven te rapporteren.

https://www.cbs.nl/nl-nl/maatwerk/2022/49/elektriciteit-geleverd-aan-datacenters-2017-2021

Een collega van me heeft "toevallig" de RVO data ook zelf verzameld en gecombineerd met andere publieke bronnen. Ik kan ongeveer 100-120 locaties vinden die boven de 500kW zitten. Niet iedere locatie die bij RVO rapporteert zit boven de limiet. Er zijn er ook 16 die onder de rapportage grens zitten, maar wel rapporteren.

En ja, er kan nog een hoop worden verbeterd aan de rapportages, maar dan zal Europa de regels moeten aanpassen.
Artikel 12 uit de Europese Energie-efficiëntierichtlijn (Richtlijn (EU) 2023/1791):

1. Lidstaten eisen dat exploitanten van datacentra op hun grondgebied met een IT-stroomvraag van ten minste 500 kW de in bijlage VII genoemde informatie openbaar maken, onder meer via een openbare EU-databank.

Hierna nog veel meer regels, maar het maakt dus niet uit of je meer 50 verbruikt of 2000, het gaat er om dat je meldingsplicht hebt bij een geïnstalleerd vermogen van ten minste 500 kW. En dan gaat dit vermogen alleen over de IT-apparatuur - koeling e.d. mag je wellicht buiten beschouwing laten. Discutabel of het terecht is, maar we hebben het over de wet.

Ik ben het met je eens dat er wellicht minder datacentra de 500 kW grens halen in verbruik, maar de journalisten hebben wel een punt als ze kijken naar de wettelijke grondslag.
Ik ken de wettelijke grondslag ;-) Je mag koeling en dergelijke buiten beschouwing laten.

Het verhaal klopt voor een deel van de landen in Europa, maar voor Nederland kan ik met de beste wil van de wereld niet 186 datacenters vinden die boven de 500kW aan IT vermogen hebben opgesteld. Trouw zegt ook niet dat zij wel een lijst hebben van 186 datacenters die boven de 500kW opgesteld IT-vermogen staan. Trouw zegt alleen dat de DDA dat zegt. De DDA zegt daarentegen dat zij dat niet hebben gezegd. https://www.linkedin.com/feed/update/urn:li:activity:7511031829542465536/
Of ze er wel of niet zijn is heel lastig te bepalen, maar in dit geval denk ik dat de journalisten er van overtuigd zijn dat er veel meer 500kW+ installaties zijn dan dat er zijn aangegeven bij het RVO. (Net als jij ben ik daar niet van overtuigd, maar ik ben benieuwd naar het bewijs) De discussie gaat in de wetgeving ook helemaal niet om het verbruik maar om het maximale vermogen dat verbruikt zou kunnen worden. Als jij thuis 3x25A in de meterkast hebt ga ik er niet vanuit dat jij 24 uur per dag 17kW verbruikt, en de netbeheerder verwacht ook niet dat jij 150.000 kW per jaar verbruikt, maar ongeveer 2% hiervan. Bij een datacenter verwacht ik dat het percentage hoger is, wellicht boven de 50%, maar er zijn vast kenners hier die dat precies weten, en de netbeheerder zeker.
https://stratix.nl/wp-content/uploads/2023/02/Stratix-Rapport-objectivering-datacenters-2022.pdf Hoofdstuk 5.3 tabel 1 op pagina 24

Vooral als er veel AI wordt gedaan in het datacenter, dan is het percentage wel hoger.
Maar die 104 die Trouw noemt die wel rapporteren en boven 500 kW zitten klopt dan toch grofweg met de 100-120 die jij noemt die bij RVO bekend zijn?

En de CBS data is waarschijnlijk ook gebaseerd op de data die bij RVO moet worden aangeleverd. Bij die link naar het CBS staat namelijk:

De publicatie is uitgevoerd in opdracht van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO.nl).

Dus als de data RVO niet compleet is geldt hetzelfde voor wat het CBS rapporteert. Dan kun je niet zeggen "bij het CBS gaat het om veel minder, dus dit onderzoek klopt niet".

De DDA data komt waarschijnlijk uit een andere bron, zoals een enquête onder de leden of iets wat ze moeten invullen bij het aangaan van hun lidmaatschap.

De vraag is waarom er een discrepantie is.
Maar die 104 die Trouw noemt die wel rapporteren en boven 500 kW zitten klopt dan toch grofweg met de 100-120 die jij noemt die bij RVO bekend zijn?
Ja, dat zou betekenen dat de meeste grote datacenters wel rapporteren. Er zijn dus meer datacenters in Nederland, maar die zijn niet allemaal rapportageplichtig, want ze zijn veelal te klein. Het CBS onderscheidt er zo'n 210. Het hangt ook af van je definitie van datacenter. Als je het klein genoeg maakt dan heeft ieder ziekenhuis een datacenter (want het heeft vast een serverruimte).

Maar goed, als 104 wel rapporteren en er zijn er ongeveer 120 rapportageplichtig, dan is dat een minder groot verschil, dan wanneer er 186 zouden zijn die rapportageplichtig zouden zijn.
En de CBS data is waarschijnlijk ook gebaseerd op de data die bij RVO moet worden aangeleverd. Bij die link naar het CBS staat namelijk:

De publicatie is uitgevoerd in opdracht van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO.nl).
De CBS getallen van 2021 waren op basis van eigen onderzoek van het CBS. Het CBS heeft dat toen onder andere met de netbeheerders en de datacenter sector gedaan, omdat bestaande statistische methodes, bv op basis van de indeling in SBI codes niet goed genoeg werkte. Dat onderzoek is daarna een aantal jaren niet uitgevoerd. In 2025 is de rapportage gebeurd in opdracht van RVO, maar het lijkt er op dat de methode dezelfde was als die van de 2021 rapportage. Dat hoeft niet zo te zijn, maar er komen uit de openbare rapportages aan RVO ook geen indicaties dat er andere datacenters zijn die we hiervoor niet kenden. Dus die 100 die er raporteren zijn vooral ook degenen waar ik het van verwacht.

CBS 2025 noemt niet het aantal datacenters onder de 10GWh, maar daarvoor kan ik verwijzen naar CBS 2021. Het stroomverbruik van onder de 10GWh is niet gestegen, maar stabiel gebleven, waardoor ik ook daar kan inschatten dat er geen grote wijzigingen zijn geweest. Daarmee is dus redelijk aan te nemen dat het aantal datacenters in de categorie onder de 10GWh redelijk stabiel is gebleven.

Ik kan dus in ieder geval op basis van CBS 2021 een redelijke schatting maken.
Dus als de data RVO niet compleet is geldt hetzelfde voor wat het CBS rapporteert. Dan kun je niet zeggen "bij het CBS gaat het om veel minder, dus dit onderzoek klopt niet".

De DDA data komt waarschijnlijk uit een andere bron, zoals een enquête onder de leden of iets wat ze moeten invullen bij het aangaan van hun lidmaatschap.

De vraag is waarom er een discrepantie is.
Het is niet duidelijk dat de DDA gezegd heeft dat er 186 datacenters zijn boven de 500kW. Ik kan geen rechtstreekse quote vinden op hun site.

Mijn punt is dus, dat de rapportage van RVO voor Nederland best redelijk lijkt te kloppen en in ieder geval niet 80 datacenters boven de 500kW IT vermogen lijkt te missen en dat daar externe bronnen zijn die dat ondersteunen.
Ja
Het is niet duidelijk dat de DDA gezegd heeft dat er 186 datacenters zijn boven de 500kW. Ik kan geen rechtstreekse quote vinden op hun site.

Mijn punt is dus, dat de rapportage van RVO voor Nederland best redelijk lijkt te kloppen en in ieder geval niet 80 datacenters boven de 500kW IT vermogen lijkt te missen en dat daar externe bronnen zijn die dat ondersteunen.
Dat aantal van de DDA staat in het artikel. Dat betekent niet per se dat het ook een gepubliceerd aantal is. Het getal komt ook uit 2023, dus kan in 2025 weer anders zijn.

Ik lees het artikel als volgt:
  1. De journalisten hebben bij DDA nagevraagd hoeveel datacenters >500 kW er in Nederland zijn. Daarop hebben ze een getal gekregen. De bron en aard van dit getal is onduidelijk.
  2. De journalisten hebben gekeken hoeveel datacenters rapporteren bij RVO.
  3. Dit hebben ze met elkaar vergeleken en er is een discrepantie.
Maar zo werkt de berekening niet. De registratie is de hoogste piek. Die hoeven ze maar 1 keer aan te tikken (bijvoorbeeld bij het opstarten in de ochtend van dingen samen met het continue verbruik) en daarna zij ze 500 kW+. Het is namelijk de max theoretische piek en geen continue gebruik nummer. Een 630 kVa aansluiting aansluiting met 630 kW gecontracteerd vermogen is nog steeds een 630 kVa ook al piekt ie maar 1 keer in de zoveel tijd en is het continue verbruik 400 kW.

Als dus de 500 kW+ de max theorische piek is kijken ze dus gewoon of ie die een keertje haalt en verder maakt het daarna niet uit.
Bijna goed. Wat ik liet zien, op basis van CBS getallen over verbruik, is dat het hoogst onwaarschijnlijk is dat er 186 datacenters met meer dan de limiet van 500kW opgesteld IT-vermogen zijn in Nederland. Dat deed ik op basis van verbruik, maar ik noemde ook al dat wij de getallen zelf ook hebben verzameld. Ik ben me er bewust van dat het om het opgestelde vermogen gaat.

De DDA heeft trouwens op LinkedIn bevestigd dat het veel minder datacenters zijn dan de 186. Zie de link die ik elders in deze thread poste

Artikel 12 van de EED boeit het niet of je de piek haalt. Artikel 12 telt het vermogen van alle IT apparatuur bij elkaar op en dat moet boven de 500kW uit komen. Dus er hoeft niets gehaald te worden, zolang het totaal aan vermogen van de apparatuur maar boven de 500kW zit.
Article 12

Data centres

1.   By 15 May 2024 and every year thereafter, Member States shall require owners and operators of data centres in their territory with a power demand of the installed information technology (IT) of at least 500kW, to make the information set out in Annex VII publicly available, except for information subject to Union and national law protecting trade and business secrets and confidentiality.
Hoe dan ook 4133 GWh aan opgenomen vermogen wordt omgezet in warmte, die moet worden afgevoerd via lucht of water. Ik snap wel dat dat een dingetje is.
We zitten al op 5800GWh volgens de RVO rapportage.

Dat is ongeveer 21PJ, terwijl het totale energieverbruik van Nederland 2600PJ is. Het is zeker een dingetje... Maar, er zijn wel meer dingen een dingetje.
Zet alles wettelijk goed, maak het strafbaar en elk datacenter dat zijn data niet doorgeeft word geforceerd afgesloten van stroom en water tot ze de gegevens doorgeven.
Simpel.
Ik word ook gewoon opgepakt als ik mijn belasting niet betaal.
Een datacenter draait software van bedrijven die ze hosten. Dit gaan dan dus ook plat?

Lekker kort door de bocht jij!
  • Allereerst is dit ongetwijfeld een "na derde aanmaning" / last resort oplossing, dus in praktijk gebeurd nabij nul keer. Maar het is wel een stok achter de deur, we kunnen je op je knieën krijgen als het echt moet
  • Bedrijven gaan het echt niet zo ver laten komen. Als je die reputatie hebt ligt je binnen de kortste keren uit de markt... Wie gaat er in godsnaam bij een onbetrouwbaar datacentrum een service afnemen...
  • Als ze gewoon netjes doen, is er helemaal niets aan de hand. Maar praktijk heeft ons geleerd dat ze het nogal regelmatig lekker Amerikaans brengen: Feitelijk juist, maar in praktijk zuigen ze ons gewoon leeg.
Wat mij betreft prima oplossing.
ja en? Dan moeten die bedrijven zaken gaan doen met een bedrijf die de boel niet oplicht en daardoor geen verhoogt risico lopen afgesloten te worden.

Toen er een paar jaar geleden een paar energieaanbieders omvielen kregen de consumenten/afnemers ook al het zuur door hun strot gedrukt.

Ik zie geen reden om datacenters anders te behandelen dan elke andere bedrijf dat de boel beflikkert.
Dat zal dan zeker een wijze les zijn voor die bedrijven om daar geen hosting meer af te nemen. Ik zie het probleem niet zo. Zoals @timeraider ook zegt, ik wordt ook gewoon opgepakt als ik mijn belasting niet betaal. Een argument als "jamaar mijn kinderen" gaat dan ook niet werken.
Als ze afgesloten worden van stroom en water kan ik vervolgens de (actuele) gegevens ook wel doorgeven als je wil :+
Zo simpel is het niet. Als een datacenter zijn waterverbruik niet wil delen, dan deelt hij al helemaal z’n klanten bestand niet. Dus uitzetten is een beetje Russisch roulette.

Ik snap de haat tegen datacenters zoiezo niet. Alles is tegenwoordig digitaal. Bijna alles wat men in het leven doet zorgt er voor dat het stroom en water verbruik ergens in een datacenter omhoog gaat.
Maar daarbij is dan wel de vraag waarom die dingen per se allemaal in Nederland moeten staan. Ken jij andere landen waar 10% van alle energie naar datacenters gaat?

En daarbij zou het dan wat mij betreft ook zo mogen zijn dat in principe datacenters in Nederland ook data van Nederlandse klanten opslaan. Niet dat je een complete grijze doos weg zet die vervolgens alleen maar data uit het Midden-Oosten gaat hosten. Dat kunnen ze daar ook zelf, scheelt ons weer belasting op het net en uitstoot van stikstof. Voor de werkgelegenheid hoef je dat ding niet te hebben.
Het artikel maakt niet duidelijk welke sancties deze bedrijven riskeren door hun rapporteringsverplichting niet na te komen. Een gemiste kans.
Er kan een 'last onder dwangsom' of een 'bestuurlijke boete' (bij ernstige nalatigheid en/of herhaaldelijk negeren van verplichtingen) worden opgelegd, met de nadruk op kan...

Praktisch betekent dit dat er in eerste instantie nauwelijks sprake is van een significant[!] risico, pas als je het 'heel bont maakt' (lees; veel meer dan 'normaal', omdat er duidelijk meerdere zijn die niet aan de regels voldoen is er objectief sprake van een 'normaal' in het niet voldoen) of na een eerdere uitspraak nog steeds niet voldoet is er mogelijk sprake van een significant risico.
Er kan, als de RVO bevoegd is om te handhaven, anders niet.
De RVO is bevoegd om te handhaven.
Ah ok, ik ken wel wetten wat niet het geval is, waar niemand is bevoegd (arbeidsinspectie en ORplicht enz).

[Reactie gewijzigd door moimeme op 30 september 2026 23:45]

De sanctie die ze in het vooruitzicht hebben gekregen is een 'Foei, niet meer doen he', waarna ze gewoon niet blijven aanleveren.
'Word geen Douchebag. Koel je datacenter in 5 minuten"

Posbus 51, rijksoverheid.nl.

[Reactie gewijzigd door Haruhi op 30 september 2026 11:06]

Inderdaad ja.
Maar het is mij onduidelijk of datacenters drinkwater gebruiken of bv oppervlaktewater om te koelen. Dat maakt nogal een verschil.
Ligt er veelal aan waar ze staan. In stedelijke gebieden is het meestal drinkwater, Microsoft gebruikt in Middenmeer vooral regenwater wat ze zelf opvangen (gaat dus wel ten koste van het beschikbare grondwater over tijd) en in de buurt van industrie gebieden is het vaker industriewater, wat gewoon minder gefilterd water is wat drinkwater had kunnen zijn.
Als ze regenwater opvangen gaat dat niet via dak -> dakgoot -> riool, maar dak -> koeling -> riool, per saldo doet dat volgens mij niet zoveel (of niks) met grondwater. Tenzij ze er velden vol van opvangen natuurlijk. Drinkwater verbruiken is veel kwalijker en zou in mijn optiek zwaar belast moeten zijn. Veel datacenters staan onder zeeniveau, dus de aanvoer van water zou niet zo'n groot probleem moeten zijn (je hoeft het niet omhoog te pompen). De afvoer is geen probleem, want het merendeel wordt verdampt, als ik het tenminste goed begrepen heb. Dus voor een kleine kostenbesparing wordt kostbaar drinkwater verbrast.
Ze gebruiken adiabatische koeling dus dat water wordt verdampt en komt dus nooit lokaal in de grond noch riool terecht. En dat ging in 2022 over ruim 80.000 kuub
Zou me niet verbazen bij dergelijke hoeveelheden dat ze het ter plekke in het water tabel te infiltreren. Ooit eens een kantoor gedaan en de provincie droeg kan op het water top te vangen en lokaal te infiltreren.

Maar dit is ook tegelijkertijd het rare, de overheid is heel strikt en moeizaam zeker bij dergelijke hoeveelheden tijdens de bouw. Maar als het staat, boeit het niet meer? Dit geeft voor mij eerder aan dat de overheid deze partijen een handje boven hun hoofd houdt.
Meer details over de AMS datacenter op pagina 24 van het Sustainability report. Zie Microsoft 2026 Environmental Sustainability Report — Responsibly building the AI future
Als ze regenwater opvangen gaat dat niet via dak -> dakgoot -> riool, maar dak -> koeling -> riool, per saldo doet dat volgens mij niet zoveel (of niks) met grondwater.
De afvoer is geen probleem, want het merendeel wordt verdampt, als ik het tenminste goed begrepen heb.
Dit spreekt elkaar een beetje tegen, niet?
Meestal drinkwater omdat het schoner is -> minder filters verstopt -> goedkoper qua hardware
Daar moet men dus per direct mee gaan stoppen en als dat niet snel lukt een erg hoge (milieu)heffing per 1000 liter gaan instellen. Dan is het gauw afgelopen met het verspillen van drinkwater.
Het gebruik van verdampings-condensers kan er voor zorgen dat de koeling veel efficiënter is dan wanneer je dit met normale condensors met alleen een fan moet doen, en die verdampings-condensors hebben zoals de naam al doet vermoeden water nodig om te verdampen. Door 1 kuub water te verdampen kan je ruim 600kWh aan warmte-energie uit je koelsysteem halen.

En ook als je het water niet verdampt maar rechtstreeks gebruikt om te koelen kan je met 1 kuub zo'n 35 kWh aan energie uit je systeem halen als je met 20 graden in, 50 graden uit rekent, wat je met een industriële koelinstallatie zo'n 7kWh aan stroom zou kosten.

Anders gezegd, het kan goed zo zijn dat een kuub water zuiveren tot drinkwater en dit gebruiken om je installatie te koelen onder aan de streep minder energie kost en dus beter voor het milieu is dan zonder water te koelen.
Waarom gebruiken ze niet gewoon industrie- / kanaalwater ipv water zo schoon gezuiverd is als bronwater? Dat het gebruik van drinkwater minder energie kost wil nog niet zeggen dat dat dan de beste keuze is? Dan leggen ze maar een paar extra zonnepanelen op het dak of zetten ze zo'n klimaatminaret in de achtertuin.

De rekening voor het vergroten van de capaciteit van de waterzuiveringen komt immers grotendeels voor rekening van de burger. Dat zie je het nu ook al met het stroomnet. De bedrijven harken het geld links en rechts binnen en de burgers moeten bloeden voor alle upgrades.
Waarom gebruiken ze niet gewoon industrie- / kanaalwater ipv water zo schoon gezuiverd is als bronwater?
Omdat alle vervuiling in het water achter blijft op je condenser waardoor deze in no-time vervuild raakt en niet meer goed koelt.
Dat het gebruik van drinkwater minder energie kost wil nog niet zeggen dat dat dan de beste keuze is?
Nee, mijn stelling was ook niet dat dat automatisch de beste keuze is, ik wil mensen er bewust van maken dat als je beperkingen op gaat leggen op het gebruik van water dit er voor zorgt dat het energieverbruik toeneemt.
De rekening voor het vergroten van de capaciteit van de waterzuiveringen komt immers grotendeels voor rekening van de burger. Dat zie je het nu ook al met het stroomnet. De bedrijven harken het geld links en rechts binnen en de burgers moeten bloeden voor alle upgrades.
Nee, de bedrijven die ons kraanwater verzorgen krijgen geen geld van de overheid maar draaien op het geld dat afnemers van water betalen. Er zijn door andere vastrecht tarieven en iets andere variabele tarieven kleine verschillen tussen wat bedrijven en huishoudens per kuub betalen, maar dan hebben we het procenten verschil. Als een datacentrum dus 1% van het drinkwater gebruikt in een regio betaald het ook ongeveer 1% van inkomsten betalen, dit kost de overheid niks en zal weinig impact hebben op de kosten die de burger per kuub water betaald.
Omdat alle vervuiling in het water achter blijft op je condenser waardoor deze in no-time vervuild raakt en niet meer goed koelt.
Dat is precies wat ik bedoel. Waarom moet dat voor rekening van de burgers komen? Schijnbaar klotst het AI geld overal tegen de plinten op, boor maar een eigen bron met waterzuivering zou ik zeggen.

Ik denk dat we hier met veel minder datacenters ook prima uit de voeten kunnen. Ik zie niet in waarom de burger nu een stopwatch in de douche moet gaan gebruiken en volgens het AD (wie pollen ze toch vraag ik me dan af?) we blijkbaar graag 5x zo veel per kuub willen betalen.

Het is het zoveelste geval van privatize the gains and socialize the losses. Ik ben daar wel een beetje klaar mee ;).
edit:
typo

[Reactie gewijzigd door Thijs_Rallye op 1 oktober 2026 09:58]

Dat is precies wat ik bedoel.
Ik volg je even niet, de zin die je quote heeft niks te maken met wat je zegt/bedoeld, en het deel van mijn post dat er wel mee te maken heeft weerlegd juist wat je beweerd. Ik beargumenteer in het laatste stuk van mijn vorige post juist dat de rekening niet voor de burger of overheid is.

Ik snap trouwens niet waarom er zo op water gefocust word als het over DC's gaat, neem nieuwe locatie equinix in Amsterdam, waar tweakers nog een artikel over geschreven:
nieuws: Equinix gaat datacenter bouwen dat 1,1 miljard liter drinkwater gaat ...

Ja, 1,1 miljoen kuub is veel water, maar als je het vergelijk met een gemiddeld huishouden van 150 kuub per jaar dan heb je het over een verbruik van een kleine 7000 huishoudens.

Van het nieuwe datacentrum in Amsterdam kan ik geen verwacht stroomverbruik vinden, maar een ander datacentrum in Flevoland verbruiken net zo veel stroom als 200.000 huishoudens.
nieuws: Gemeente Lelystad werd onjuist geïnformeerd: datacenter verbruikt mee...

Drinkwater is veel makkelijker te bufferen en vervoeren t.o.v. elektriciteit en datacentrums verbruiken in verhouding tot huishoudens veel meer stroom dan water. Ik deel je zorgen over datacentrums, maar waterverbruik lijkt mee een veel kleiner probleem dan stroomverbruik.
Ik volg je even niet, de zin die je quote heeft niks te maken met wat je zegt/bedoeld, en het deel van mijn post dat er wel mee te maken heeft weerlegd juist wat je beweerd. Ik beargumenteer in het laatste stuk van mijn vorige post juist dat de rekening niet voor de burger of overheid is.
Daarmee bedoelde ik waarom moeten de burgers de kosten dragen terwijl ze ook minder schoon water kunnen gebruiken en dan af en toe de condensors schoonmaken. Dat moet in de industrie ook gewoon zo.

Dat gaat dus puur om de pegels met als slap excuus minder energie verbruik. En straks als jij je kookplaatje om 18u aan wil zetten om je warme prak te maken betaal een exorbitant spitstarief terwijl al die datacenters voor een appel en een ei doordraaien.
Daarmee bedoelde ik waarom moeten de burgers de kosten dragen
Maar ik beargumenteer juist dat de kosten niet door de burger gedragen worden, Lees je überhaupt wat ik schrijf?
Ik snap dat bepaalde zaken je kunnen frustreren, maar als je zonder op mijn argumenten in te gaan een standpunt blijft herhalen heeft discussie weinig zin.
terwijl ze ook minder schoon water kunnen gebruiken en dan af en toe de condensors schoonmaken. Dat moet in de industrie ook gewoon zo.
Nee dat gaat in de industrie zeker niet zo, niemand gaat vervuild water voor een verdampingscondensor gebruiken omdat die dingen nou niet bepaald makkelijk schoon te maken zijn.
Als je datacentrums zou dwingen oppervlaktewater te gebruiken dan zullen ze dit eerst zelf reinigen als ze het voor condensors willen gebruiken, en ik vermoed dat een installatie voor 1 miljoen kuub per jaar dit een stuk minder efficient kan dan een die een hele regio van water voorziet.
Dat gaat dus puur om de pegels met als slap excuus minder energie verbruik. En straks als jij je kookplaatje om 18u aan wil zetten om je warme prak te maken betaal een exorbitant spitstarief terwijl al die datacenters voor een appel en een ei doordraaien.
Maar dat is waar ik mijn eerste post mee begon, juist als je minder problemen op het energienet wil is het bijzonder onverstandig om waterverbruik aan banden te leggen.
Geen watergekoelde installatie toestaan zorgt voor meer energie verbruik wat weer zorgt voor meer problemen op het net. You can't have the cake and eat is.

Ik heb trouwens een thuisbatterij dus ik profiteer juist van spitstarieven, kunnen mij niet hoog genoeg zijn :+ ;)
Je begrijpt me nog steeds niet zie ik. Water dat van de waterzuivering voor drinkwater afkomt gebruikt om te koelen, terwijl de investering voor het bouwen, onderhouden en draaien van die waterzuiveringsinstallaties voor 95% voor rekening van de burger is. Die waterzuivering is niet gefinancieerd door dat datacentrum. Snap je het nu?

En dan begin je weer te reutelen over energie. Energie voor een datacentrum interesseert me absoluut niet. Een tekort aan drinkwater wel, dat heb je nodig om te leven. AI en schattige gegenereerde kattenplaatjes niet.
Nogmaals, Ik snap dat bepaalde zaken je kunnen frustreren, maar de manier waarop je nu aan het schrijven bent vind ik ronduit onfatsoenlijk. Woorden dikgedrukt maken helpen je argumenten niet en en termen als "Snap je het nu?" en "dan begin je weer te reutelen" hebben geen plaats in een fatsoenlijke discussie.
terwijl de investering voor het bouwen, onderhouden en draaien van die waterzuiveringsinstallaties voor 95% voor rekening van de burger is.
In een laatste poging de discussie weer een beetje in een constructieve richting te krijgen:
Hoe is de rekening van het watergebruik van AI datacentrums oneerlijk als deze datacentrums ongeveer even veel per kuub water gebruik als een particulier? Als ik elk jaar 150 euro betaal voor 150 kuub en een datacentrum betaald 1,1 miljoen voor 1,1 miljoen kuub, dan is daar toch niks oneerlijk aan?
Je hebt al 4x dit zelfde standpunt herhaalt, maar leg dan is uit hoe die rekening voor de burger is? En waar komt die 95% vandaan?
En dan begin je weer te reutelen over energie. Energie voor een datacentrum interesseert me absoluut niet. Een tekort aan drinkwater wel, dat heb je nodig om te leven. AI en schattige gegenereerde kattenplaatjes niet.
Je creëert hier een valse tegenstelling, iemand kan zich zorgen maken over watergebruik en de energieprijzen.
En nog een argument waar je nooit op hebt gereageerd: Als een datacentrum het waterverbruik in ordegrootte van duizenden huishoudens gebruikt, en een stroomverbruik in de orde van honderdduizenden (ik heb in bericht van 11:50 een rekenvoorbeeld gegeven van 7K gezinnen water en 200K gezinnen stroom) is het dan logisch om heel erg op het waterverbruik te gaan focussen?

[Reactie gewijzigd door Zoidberg_AvG op 2 oktober 2026 10:25]

Ok. Leuke dialoog. Maar lopen de waterschappen waar veel van die datacenters staan inmiddels niet tegen duidelijk gepubliceerde grenzen aan als het gaat om dreigende drinkwatertekorten, met oproepen aan burgers om minder drinkwater te gebruiken.l? En maken de noodzakelijke investeringen in nieuwe drinkwaterbronnen en dergelijke het drinkwater niet veel duurder voor alle gebruikers?

De taart word duurder en de burger wordt gevraagd zuinigere puntjes te snijden, zoiets?
Ok. Leuke dialoog. Maar lopen de waterschappen waar veel van die datacenters staan inmiddels niet tegen duidelijk gepubliceerde grenzen aan als het gaat om dreigende drinkwatertekorten, met oproepen aan burgers om minder drinkwater te gebruiken.l?
Ja, er zijn problemen/uitdagingen, maar het is goed om op te merken dat die problemen lokaal en seizoensgebonden zijn.
Ik zal niet ontkennen dat deze problemen er zijn, maar als ik de discussie lees is het net of alle problemen ontstaan door datacentrums en alles opgelost zou zijn als datacentrums geen water meer zouden gebruiken.

Tijdens droge en warme periode worden alle gebruikers, zowel burgers als landbouw en industrie gevraagd hun waterverbruik te beperken, waarom zou je dan een hele kleine subgroep uit al deze verbruikers als schuldige aanwijzen?
En maken de noodzakelijke investeringen in nieuwe drinkwaterbronnen en dergelijke het drinkwater niet veel duurder voor alle gebruikers?
Er wordt net gedaan of datacentrums een enorm deel van het water verbruikt, maar we hebben het over nog geen 0.1 procent van de de totale productie. dus als we het toch net een taart vergelijken, dan is het deel dat datacentrums gebruiken een kruimel. Denk je echt dat die 0.1 procent gaat leiden tot dusdanige grote investeringen dat de prijs voor een kuub water noemenswaardig gaat veranderen?

https://www.drinkwaterpla...hoe-zit-dat-in-nederland/

Ik ben zeker geen fan van heel Nederland vol te gaan zetten met datacentrums (voor zover dat niet al gebeurt is). Maar de reden dan ik daar geen fan van ben is vooral door de problemen met ons stroomnet. Stroom is veel moeilijker te transporteren en op te slaan dan water, en nogmaals als je het watergebruik van datacentrum aan banden zou leggen krijg je hier een hoger stroomverbruik voor terug.

[Reactie gewijzigd door Zoidberg_AvG op 2 oktober 2026 15:28]

En de rest van de industrie die we daarmee de nek omdraaien is collateral damage?

Ik wil absoluut niet goed praten wat datacenters doen, maar een hoge heffing per m3 water gaat in bepaalde sectoren aardig pijn doen en niet iedereen kan makkelijk overstappen op een alternatief proces.
Ik ben er vrij zeker van dat fabrieken veel strengere regels qua gebruik van water en lozen van de regering opgelegd krijgen. Waarom zouden datacenters daar niet moeten aan voldoen?

Laat ze maar eens die DC's op het zelfde niveau brengen, als ik met mijn persoonlijke data betaal mag ik wat terugkrijgen van de overhoud en de uitbaters/bedrijven
Waar baseer je je op? Waarom zou een datacenter anders behandeld worden dan andere bedrijven?

Drinkwater wordt al iets duurder gemaakt voor de hele groot verbruikers. Bijvoorbeeld bij Brabant Water betaald een bedrijf aanzienlijk meer als ze over de 100.000 m3 heen gaan. Daarnaast zijn er capaciteitstarieven voor de aansluiting. Wil je 200 kuub per uur van kunnen nemen dan betaal je daar ook al ruim 80k voor. https://www.brabantwater.nl/zakelijk/zakelijke-tarieven

Je kunt niet datacenters die al gebouwd zijn op eens anders gaan behandelen dan andere bedrijven.

[Reactie gewijzigd door Oilman op 1 oktober 2026 09:36]

Zal toch moeten volgends de waterschappen. Of de rest van de bevolking moet stoppen met drinkwater gebruiken.
op een aantal plekken in nederland is opervlakte water drink water dus same same.
Geen zuivering tussen?
Dat datacenter van Equinix gebruikt in ieder geval 1,1 miljard liter drinkwater per jaar, volgens het artikel waar naartoe wordt gelinkt (nieuws: Equinix gaat datacenter bouwen dat 1,1 miljard liter drinkwater gaat verbruiken).

[Reactie gewijzigd door Arthur Tromp op 30 september 2026 11:41]

Geen zorgen, komt goed. Ik doe 1 wasje minder in de week om mijn steentje bij te dragen en ik laat de kraan niet lopen als ik de afwas doe! :Y)

Zo kan Equinix lekker opschalen.

[Reactie gewijzigd door deknegt op 30 september 2026 11:48]

Bron CBS:

Datacenters hebben water nodig voor het koelproces. Hiervoor wordt soms drinkwater gebruikt, volgens cijfers van het CBS in Nederland bijna 1 miljoen kuub. Dat is zo’n 0,088 procent van het totale drinkwatergebruik.

[Reactie gewijzigd door Arrien op 30 september 2026 13:10]

Dat datacenter van Equinix gaat dus zelf al meer dan alle andere datacenters bijelkaar gebruiken? Of is de inschatting te laag en hebben ze alleen de datacenters die het gemeld hebben opgeteld?
Hoe komt het CBS aan deze cijfers dat de RVO blijkbaar niet heeft?
Met de droogte van de afgelopen zomer is het gebruik van oppervlaktewater ook niet goed te praten.
Geen probleem, wij burgers douchen 1 maal per week 3 minuten en gebruiken papieren rietjes om dit te compenseren. Wij zijn het probleem...
Als Xennial (generatie van 1977-1983) hebben we altijd geleerd 'een beter milieu begint bij jezelf'. Paar jaar geleden sprak ik een XR-activist. Ben niet zo voor om op de snelweg te gaan zitten maar sta wel achter het doel om bv vliegverkeer anders te belasten.

Toen hadden we het over die spreuk en toen pas realiseerde ik me hoe onzinnig het is. Alsof ik als consument die verandering ga maken. Natuurlijk moet ik het goede doen, maar de structurele verandering zit toch echt aan de kant van de regelgeving.
Ik ben het helemaal met je eens dat in de politiek, bij bedrijven en bij andere instellingen heel veel moet gebeuren. Maar ik vind het te makkelijk om alleen daarheen te kijken (en dat zeg je ook niet, want je geeft aan ook het goede te moeten doen).

Uiteindelijk begint het wel allemaal bij jou als inwoner/consument. Hoe je stemt, welke producten je wel en ook juist niet koopt, hoe je je vakanties doet en hoe je je woonwerkverkeer doet. En ook wat voor werknemer je bijvoorbeeld bent (bedrijven van binnenuit veranderen).

Ik vind dat er veel moet gebeuren, zeker ook bij de grote organisaties, maar zie in mijn omgeving te veel mensen die vooral richting de politiek kijken, en zelf bijvoorbeeld met het vliegtuig naar Londen gaan en voor elke meter de auto pakken. Als je zelf geen verantwoordelijkheid neemt, vind ik dat je ook niet naar 'boven' moet wijzen.

Hoe kijk jij hier tegenaan?

[Reactie gewijzigd door mickje12 op 30 september 2026 11:55]

Uiteindelijk begint het wel allemaal bij jou als inwoner/consument. Hoe je stemt, welke producten je wel en ook juist niet koopt, hoe je je vakanties doet en hoe je je woonwerkverkeer doet. En ook wat voor werknemer je bijvoorbeeld bent (bedrijven van binnenuit veranderen).
En dan doe je het goed, heb je een warmtepomp, zonnepanelen en elektrische auto en wat krijg je dan? Het deksel op je neus omdat regelgeving weer aangepast wordt in jouw nadeel, dat stroom ineens duur wordt omdat men niet goed heeft nagedacht over de gevolgen, dat je moet bijbetalen voor een plastic verpakking waar je niet om gevraagd hebt.

Ik hoef mijn maaltijdsalade niet in plastic, maar ik betaal er dubbel voor. Eerst als soort statiegeld wat je niet terugkrijgt en waar de verkoper gewoon een verdienmodel van maakt en daarna in de afvalstoffenheffing om het te recyclen.

We worden met zijn allen bedonderd door bedrijven die het allemaal maken en de kosten liggen ook nog bij ons.

Shell vraagt een bijdrage om een boom te planten, wat hen weer een certificaat oplevert om meer uit te kunnen stoten. Hoe dan?
et deksel op je neus omdat regelgeving weer aangepast wordt in jouw nadeel, dat stroom ineens duur wordt omdat men niet goed heeft nagedacht over de gevolgen, dat je moet bijbetalen voor een plastic verpakking waar je niet om gevraagd hebt.
Doel je hier op saldering? Saldering is al een decennium verworden tot een heilig huisje, maar het was vanaf het begin al volstrekt duidelijk dat saldering eindig zou zijn. Saldering werd geintroduceerd in 2004, alweer 22 jaar geleden en is uiterst succesvol gebleken.

Anno 2026 echter staat saldering innovatie in de weg, en nog belangrijker, saldering benadeeld niet-bezitters van zonnepanelen. Dit is zo uit de hand gelopen dat energieboeren terugleververgoedingen hebben geintroduceerd, de overheid heeft nu eindelijk besloten om saldering af te schaffen per 2027.
Maar die terugleververgoedingen (of terugleverboetes) die blijven gewoon, zelfs nadat de saldering verdwijnt.

Twee manieren om dat te omzeilen: lever niks meer terug aan het net door dat uit te zetten in je omvormer (mits die die optie heeft). Of neem een dynamisch contract, waarbij je dan wel dagelijks op moet gaan letten wanneer je wat verbruikt en wanneer je stroom teruglevert. Ik ga zelf voor dat eerste, eerst zoveel mogelijk zelf verbruiken en dan niks meer terug leveren; die paar euro kan me niet zoveel boeien en ik wens geen boete te betalen. Dat ik dan voor hen ook op gunstigere momenten niks teruglever (heb ook wat west liggen) is jammer voor hen.
Is dat zo? Lijkt mij juist dat bedrijven elkaar gaan beconcureren om zo klanten te gaan winnen. Daarbij gaan veel consumenten accu's aanschaffen om zonnestroom in op te slaan en/of stappen deze consumenten over op dynamische contracten. Dit alles gaat de energiemarkt het komende jaar doen veranderen. Ik verwacht binnen no-time weer fatsoenlijke terugleververgoedingen te zien.

[Reactie gewijzigd door paradoXical op 30 september 2026 16:12]

Er zal zeker een boel veranderen. Ben benieuwd wat de energieboeren gaan doen. Erg blij met thuisaccu's zijn ze dan meestal niet, hoe meer je van je eigen zonnestroom gebruik weet te maken, hoe minder zij verdienen. Dito met als je dat met je EV kan doen, en de overheid mist dan ook nog aardig wat accijns. Om de inkomsten goed te houden gaan er waarschijnlijk allerlei andere kosten komen.

Ik kon bijv bij mijn oude groene energieboer opeens geen 3-jarig contract meer afsluiten. Na wat doorvragen kwam er (off the record) naar voren dat ik te weinig energie gebruik en zonnepanelen heb - iets wat ze nota bene allebei zelf elke maand aanmoedigden met hun mailtjes, maar zodra ik dat ging doen was ik niet meer interessant als klant. Sindsdien ben ik ook meteen genezen van goede bedoelingen van die groene boeren, als ik te weinig gebruik ben ik een probleem, terwijl dat toch het hele idee was: minder gebruiken. Vanaf dat moment maar gewoon weer de goedkoopste genomen, groen of grijs, boeit allemaal niet, allemaal gegoochel.
Ik bedoel alles specifieke regels mbt het aanzwengelen van verduurzaming bij consumenten. Niet alleen saldering. Dat dat op gong houden wisten we, maar door het nu zo boem ineens te doen, krijg je dus ook dat er direct weer door alles en iedereen naar iets nieuws of anders wordt gekeken.


Het afbouwen van dergelijke zaken is ontzettend belangrijk om niet weer een golf te creëren, waarmee de volgende subsidieregeling bij voorbaat kansloos is en je weer een salderingsregeling 2.0 krijgt.
Dan neem je geen auto en zet je de thermostaat van je warmtepomp lager?

Waarom koop je een maaltijdsalade en maak je die niet zelf van ingrediënten die je koopt bij de groenteman?
Nou, om bij de groenteman te komen heb ik een auto nodig. En voor m'n werk, dat is niet te doen op de fiets. Heb ook geen behoefte om 's winters dood te vriezen.

Op een gegeven moment hoeft het niet meer bij mij als burger vandaan te komen en mogen we gerust de echte vervuilers gaan aanpakken.
OV, (elektrische) fiets, carpoolen, baan dichter bij huis... Genoeg opties.

Overigens krijgen mensen met een niet-elektrische auto en een CV-ketel nog meer het deksel op hun neus.
OV, (elektrische) fiets, carpoolen, baan dichter bij huis... Genoeg opties.
Er is een reden dat ik met de auto ga. En dat is niet omdat ik het leuk vind om elke dag in de autopolonaise aan te sluiten. Het is echt onzin om dergelijke argumenten te gebruiken om te zeggen dat het onze schuld is dat de boel zo is als ie is.

laat de grote organisaties eerst maar eens dingen doen die zoden aan de dijk zetten.
Kijk maar eens in Wat verdient de ICT'er / GoT'er? (deel 14), dan zie je genoeg mensen die voor een mini-afstandje de auto pakken. In veel gevallen zijn er gewoon alternatieven, maar is in de auto op je oprit ploffen en in de parkeergarage op werk er uit stappen gewoon erg makkelijk. Dat geldt uiteraard niet voor iedereen (mogelijk ook voor jou niet), maar veel mensen denken uberhaupt niet na over een alternatief. Wat betreft je oorspronkelijke opmerking denk ik overigens niet dat je beter uit was geweest met een benzine/diesel...
laat de grote organisaties eerst maar eens dingen doen die zoden aan de dijk zetten.
En waarom zouden "de grote organisaties" dingen gaan doen als de burger (hun eindklant) niks doet? Lekker naar elkaar wijzen, maar niets doen. Again, misschien niet op jouw van toepassing, maar die organisaties zijn vraag/aanbod gedreven. Minder vraag naar vervuilende producten leidt uiteindelijk tot minder vervuiling. Daarvoor zou het natuurlijk wel helpen als er bepaalde mechanismen zijn zoals het beprijzen van die vervuiling.
Omdat organisaties bepalen wat er gebeurd. De vraag naar alternatieven is er wel, maar die zijn vaak gewoon te duur om serieus te nemen.


Uiteindelijk zijn we met zijn allen 100 gaan rijden voor stikstof en heeft dat 0,2% nut gehad. Sluiten we 100 boerderijen heeft dat een vergelijkbare impact, maar is het op het totaal van zo’n 27.000 dan doet dat dus erg weinig.

We zijn met zijn allen extra gaan betalen voor plastic verpakkingen, maar deze maatregel bracht niet significant resultaat op en wordt pure winst voor de bedrijven die het afrekenen. het idee met “dan breng je zelf een herbruikbare verpakking mee” sloeg nergens op, want dat mag in vrijwel alle gevallen niet ivm voedselveiligheid. Verplicht een mcdonalds om het terrein in een straal van 500 meter schoon te houden en het zet meer zoden aan de dijk voor zwerfafval.

We kunnen de rekening en verantwoordelijkheid wel bij de consument leggen, maar waarom verplichten we de bedrijven niet om naar ander verpakkingsmateriaal te kijken? Ipv dat je bij iedere mcflurry of milkshake 15 cent meer winst geeft aan het bedrijf? Het is precies een incentive de verkeerde kant op.
Ik hoef mijn maaltijdsalade niet in plastic, maar ik betaal er dubbel voor.
Dan zoek je naar een verkoper die geen plastic gebruikt..
dat stroom ineens duur wordt omdat men niet goed heeft nagedacht over de gevolgen,
Gaat dit over nettarieven? En wordt je blij van dit klagen / zeuren?

BTW, je homepage is down.

[Reactie gewijzigd door Olaf van der Spek op 30 september 2026 12:29]

Dan zoek je naar een verkoper die geen plastic gebruikt..
Die zijn er dus niet omdat andere verpakkingen en voedselveiligheid niet goed samen gaan.

Je kunt natte producten niet in papier verpakken zonder daar weer een plastic laag aan te verbinden.
Gaat dit over nettarieven? En wordt je blij van dit klagen / zeuren?
Onder andere en nee.
Het was al jaren bekend dat saldering een idioot concept was wat onmogelijk kon blijven bestaan. Het net gebruiken als accu, waar het totaal ongeschikt voor is, is van den zotte.
En toch blijft de overheid inzetten op stroom uit zon en wind. Terwijl juist dat dus helemaal niet handig is omdat het vraag en aanbod juist alleen maar meer uit balans brengt.
Incorrect. De overheid zet in op een mix. De onbalans wordt al voor een fors deel geminimaliseerd doordat grote parken verplicht opslag moeten hebben.

En ze willen sowieso van fossiel af. Helemaal zal nooit lukken, maar bijvoorbeeld gas kan over op het veel minder problematische ammoniak. En laten onze boeren dat nou veel te veel produceren als afval product.
Ik vind best dat mensen het vliegtuig naar Londen mogen pakken en ondertussen naar 'boven' mogen wijzen, maar je hebt ook mensen die 'boven' als excuus te gebruiken om dan maar het vliegtuig te pakken "want ik kan zelf toch niks doen". Als je in plaats van elk jaar, om het jaar het vliegtuig pakt scheelt dat al 50% in jouw uitstoot. Doet iedereen dat, gaan er minder vliegtuigen de lucht in en worden we er allemaal beter van zonder er écht iets voor in te hoeven leveren.

Om even een persoonlijk voorbeeld te geven; ik heb van de ene op de andere dag mijn inname van vlees gehalveerd door letterlijk gewoon halve plakjes op boterhammen te doen en bij het avondeten dat lapje vlees gewoon te delen ipv ieder een eigen lap. Je merkt er letterlijk niks van.

[Reactie gewijzigd door Skit3000 op 30 september 2026 12:06]

En politiek Den Haag zegt "dank je wel" wij hebben een goed belegde boterham ;)

Zie je het debacle wat men brengt? Hoor je ze zingen, ikkuh, ikkuh en ikkuh, niet jij.


Zolang de politiek, dit soort zaken/bedrijven bevoordeeld ten nadele van al die belasting betalers, zingen ze echt niet anders. Vertrouwen is toch voor een groot deel al weg, zeker met deze scrape-datacenters (graaiers).
Ik zeg ook niet dat de politiek bedrijven voor moet trekken, maar ongeacht of ze dat doen, hoeft dat geen reden te zijn om zelf niet te proberen waar mogelijk je levensstijl aan te passen. Je kunt bijvoorbeeld ook wel boos zijn op de politiek en de supermarkten om je dure boodschappen, maar als je de (meeste) ongezonde dingen weg laat ben je a) minder geld kwijt en b) gezonder bezig.
Ik doe hetzelfde hoor, daar niet van, maar het is wel die politiek, die hier het handje ophouden en het handje boven het hoofd houden, over 4 jaar zijn er toch weer nieuwe verkiezingen ;)

Dat is het probleem met de politiek, men moet voor heel NL opkomen, maar wie worden uitgemolken en wie worden bevoordeeld?

Jij krijgt er 3% bij elk jaar toch ongeveer, reken een salaris van €5000, klein leuk bedrag toch?

Hoge inkomens krijgen er ook 3% bij en dat is nog meer dan jouw salaris :P Hier gaat het dus al mis, niet dat ik het hun niet gun, maar als wij nu niet eens meer met een hoofdinkomen, een normaal gezin kunnen onderhouden, laat staan een huis kopen, gaat er iets goed mis.
Ik geloof niet dat er mensen in de Nederlandse politiek zitten omdat ze zelf dan lekker veel geld kunnen verdienen, of om stinkend rijke mensen/bedrijven expres nog wat rijker te maken.

Wat jij "hoge inkomens" noemt zijn waarschijnlijk geen mensen met een salaris maar mensen die eigenaar zijn van een (goedlopend) bedrijf óf mensen die veel geld of vastgoed hebben geërfd.
Doet iedereen dat, gaan er minder vliegtuigen de lucht in en worden we er allemaal beter van zonder er écht iets voor in te hoeven leveren.
Maar niet iedereen gaat dat doen, dus (internationale) regels blijven het beste middel.
Klopt, want hoe meer mensen minder vliegen, hoe lager dat vliegtuigmaatschappijen de tickets aan gaan prijzen in de hoop toch alle stoelen te vullen. Vliegtuigen afstoten kunnen ze dan niet, want niemand wil ze meer hebben. Tegelijkertijd houdt dit ook innovatie tegen, want als er minder verdient wordt is er minder te besteden aan nieuwe vliegtuigen, etc.

Naar de lange termijn kijkend is het dus eigenlijk beter als mensen vaker gaan vliegen in plaats van minder vaak. Er zal alleen een vertraging van 10 jaar of meer in zitten voordat je resultaat gaat zien, en alle extra uitstoot die in de tussentijd ontstaat gaat niet zomaar weg.
Sorry, maar zo werkt het natuurlijk niet. Waarom zou een vliegtuigbouwer investeren in zuinigere of stillere vliegtuigen als er toch volop vraag is omdat toch al meer mensen gaan vliegen?

Bijvoorbeeld bij auto’s (waar er toch ook miljarden van gemaakt zullen zijn dus dat is niet de bottleneck) zag je ook dat er ineens grote stappen gemaakt werden op het moment dat de EU eisen ging stellen.

Als de overheid het niet een halve eeuw geleden verboden had, hadden we nog gewoon lood in onze benzine gehad.

Net zoals luchtvaartmaatschappijen maar beperkt de prijzen kunnen verlagen zonder failliet te gaan. Overigens huren ze hun vliegtuigen vaak dus minder vraag kunnen ze prima opvangen. In werkelijkheid wordt een vlucht juist meer waard als er minder aanbieders zijn. Ook zou een hoger tarief in het algemeen niet slecht uit hoeven pakken; als bedrijf maak je meestal juist meer marge dus meer winst naarmate een product duurder is.
Als je kunt kiezen tussen een Boeing van een half miljard euro, of een Airbus van hetzelfde bedrag, dan kijk je als vliegtuigmaatschappij daarna naar welke de minste operationele kosten heeft. Brandstof is de grootste kostenpost, dus kiezen ze voor het zuinigste model.
Als je kunt kiezen tussen een Boeing van een half miljard euro, of een Airbus van hetzelfde bedrag, dan kijk je als vliegtuigmaatschappij daarna naar welke de minste operationele kosten heeft. Brandstof is de grootste kostenpost, dus kiezen ze voor het zuinigste model.
Inderdaad, precies de reden dat KLM binnenkort (misschien zelfs vandaag) z'n eerste A350 in ontvangst neemt. Domweg het stilste en meest zuinige vliegtuig op de markt.
Voor zover er wat te kiezen valt, want alle vliegtuigbouwers kampen met jarenlange leveringstijden.
Volledig mee eens.

Echter, dit artikel laat zien dat ookal heb ik de beste intenties en ga ik nauwkeurig selecteren op bedrijven die het juiste lijken te doen, er ook bedrijven zijn die de boel flessen door informatie achter te houden. Hoe kan ik als consument nog door dit woud van illusie navigeren?
Even hierop inhaken hoor.

Zelf zuinig doen met resources en zo min mogelijk afval produceren is natuurlijk nooit verkeerd, maar wat me echt steekt in het hele verhaal is dat wij per kuub water uit de kraan zijn €1,20 betalen en voor stroom per kWh tussen de 2 en 76 cent (dynamische tarieven die ik zelf zoal voorbij zie komen) wat veel meer is dan die datacenters ervoor betalen door hun grote inkoop met korting.
Toch zit er wel degelijk een kern van waarheid in 'een beter milieu begint bij jezelf' - als in heel veel keer "jezelf". Als er geen vraag is dan zal ook het aanbod er niet zijn of verdwijnen.

Het is daarentegen wel te simplistisch om te denken dat je als individu voor verandering kan zorgen, als heel veel individuen dat doen dan kan er wel wat veranderen.

In dit geval is dus de vraag waar zijn al die datacenters voor nodig, welke diensten nemen wij als consument af die grote datacenters nodig hebben. De afgelopen jaren is dat vooral "AI" geweest, maar voor ook zaken als filmpjes kijken zijn datacenters noodzakelijk. Als wij met z'n allen stoppen met gebruik van de nutteloze "AI" technieken dan zal dat aanbod ook opdrogen. Het probleem hierbij is echter dat wij dan wel wereldwijd moet zijn en dan wordt het een lastige klus - tel daarbij op dat er genoeg aardbewoners zijn die nog lang niet op ons niveau qua welvaart zitten en dan wordt het alleen maar lastiger.

Regelgeving kan zeker sturen, maar internet is nu eenmaal internationaal en als wij in NL/EU-verband iets verbieden maar daarbuiten is het nog steeds mogelijk dan verhuist het probleem alleen maar.

Qua demonstraties (o.a. van XR) vind ik wel dat de snelweg daar niet voor bedoeld is en dat dit aangepakt moet worden. Er zijn genoeg andere plaatsen om te demonstreren.
Toch zit er wel degelijk een kern van waarheid in 'een beter milieu begint bij jezelf' - als in heel veel keer "jezelf". Als er geen vraag is dan zal ook het aanbod er niet zijn of verdwijnen.

Het is daarentegen wel te simplistisch om te denken dat je als individu voor verandering kan zorgen, als heel veel individuen dat doen dan kan er wel wat veranderen.
Het is in het kader van datacenters zelfs veel te simplistisch, iedereen zorgt nu voor meer verbruik van energie/drinkwater omdat Tech bedrijven hebben gekozen voor het toepassen van services in de cloud en steeds meer 'AI in alles'. Wat vroeger een zoekopdracht, een muziekje spelen of een film/serie kijken was kost nu allemaal een flink grotere hoeveelheid energie/drinkwater terwijl dit dus niet 'noodzakelijk' is en de consument er duidelijk niet 'massaal om heeft gevraagd', het is een beter verdienmodel voor de betrokken bedrijven waarin de consument realistisch bezien zeer weinig in te brengen had en heeft...
Regelgeving heeft weinig zin, wanneer bedrijven de regels aan hun laars lappen
Alsof ik als consument die verandering ga maken.
Jij en ik niet, wel alle 18 miljoen inwoners van Nederland. De 'datacenter casus' legt pijnlijk bloot dat er een aantal dingen vanuit de overheid/EU goed mis gaan rondom milieu/verbruik, openheid en vooral handhaving. Of dat komt door onkunde, onmacht, opzet of een combinatie hiervan laat ik even in het midden.

Alsnog is dit 'maar' een deel van alles wat er gebruikt wordt. Als inwoners heb je nog steeds een veel hoger netto gebruik onder de streep dan alle datacenters in Nederland. Zo lang we het nog steeds normaal vinden om bijvoorbeeld 20 minuten te douchen of de kachel in de winter op 25 zetten is daar veel meer winst te behalen dan in datacenters. Daar moet ook zeker wat aan gebeuren begrijp me niet verkeerd maar het die uitspraak is zeker nog wel valide. Afhankelijk van de context, hierin is "1 is géén" ook zeker valide. Als alleen jij en ik de kachel op 20 zetten ipv 25 gebeurt er inderdaad precies niks.

Als je alleen maar kijkt/roept naar andere en niet naar jezelf ga je er ook niet uitkomen.
Dit blijf ik zo’n gekke vinden. IK heb het er niet met anderen over, IK beweeg anderen bijv. niet om minder vlees te eten, maar ook zeker niet meer. IK blijf eten wat ik wil. Wat is de impact als ik mijn gedrag verander? Nihil. Dus ik blijf doen wat ik altijd doe.
alle 18 miljoen inkomens vallen alsnog in het niets bij de echte boosdoeners. Het is makkelijk om jezelf moreel te verheffen tegen willekeurige burgers maar daar bereik je ook niks mee. Focus je energie dan op datacenters, oliemachten en dergelijke.
Het ene sluit het andere niet uit, in tegendeel ze versterken elkaar. Als we met zijn allen lekker heel de tijd vliegen, fossiel blijven stoken, zo veel mogelijk consumeren wat aan de andere kant van de wereld gemaakt wordt en vlees eten, dan denkt de politiek, dit is wat de mensen willen en dan verandert er zeker niets, ongeacht op wie je stemt (uitgezonderd wat symboolmaatregelen).

Kijk maar eens naar de reacties hier of in je omgeving als eender wat duurder wordt (brandstof, rommel van de andere kant van de wereld, ...). Ineens zijn we allemaal arme sukkelaars. Je zou bijna vergeten dat dit één van de rijkste regio's ter wereld is. Dat wilt niet zeggen dat er geen groepen zijn die geholpen moeten worden (met een laag inkomen is het moeilijk de energietransitie te maken) of dat er geen problemen zijn (prijzen vastgoed en de staat van het elektriciteitsnet zijn schaamtelijk).

Maar je gedrag is de sterkste indicator van wat voor wereld je wilt.

[Reactie gewijzigd door NoTechSupport op 30 september 2026 13:04]

Ik zou die "beter milieu" uitspraak willen wijzigen tot:

"Een beter milieu begint met minder jij."

De meest voor de hand liggende oplossing voor alle milieu problematiek is "minder mensen". Want mensen zijn de primaire oorzaak van dit alles. Technisch heel eenvoudig, gewoon geboortebeperkingen invoeren, maar moreel en politiek ligt dat een beetje gevoelig. En als je niet aan het aantal "jij" wil sleutelen, dan zul je moeten zorgen dat elke "jij" minder impact heeft.

Je kunt best 3x per jaar op vakantie met het vliegtuig, de verwarming op 25 zetten en elke dag vlees eten, zonder al te veel invloed te hebben op het milieu. Maar niet met 10 miljard mensen. Als je zo wil leven, zul je de wereldbevolking toch moeten beperken tot iets van 100 miljoen zielen. Neem je met minder genoegen, dan mag je wat meer kindertjes op de wereld zetten. En als je gewoon lekker op de huidige koers blijvend wil doorgroeien naar 20 miljard, dan zal het merendeel daarvan toch echt nog meer kou en honger moeten lijden.
Al met al verwachten de onderzoekers dan ook dat de wereldbevolking al vrij snel de maximale omvang bereikt. Reeds in 2064 zou er met 9,7 miljard mensen een piek worden genoteerd. In de decennia erna, neemt het aantal mensen op aarde af, om vervolgens rond 2100 uit te komen op 8,8 miljard mensen.

De wereldwijde vruchtbaarheidscijfers lopen de komende eeuw naar verwachting sterk terug. Waar gemiddeld elke vrouw in 2017 nog 2.37 kinderen op de wereld zette, zal dat aantal in 2100 zijn afgenomen tot 1.66. Dat is veel minder dan de minimaal 2,1 kinderen die nodig zijn om de populatiecijfers stabiel te houden.
Technisch heel eenvoudig, gewoon geboortebeperkingen invoeren, maar moreel en politiek ligt dat een beetje gevoelig.
Daar zijn wel al mee bezig uit eigen beweging. Sinds 1980 is het geboortecijfer laag en de groei komt voornamelijk door immigratie. Als je kijkt waar de meeste geboortes plaatsvinden dan zie je dat het voornamelijk alleen nog in Afrika is. De prognoses zijn naar beneden bijgesteld naar max 10.3 miljard en houd geen rekening met rampen, oorlogen of manipulatie van cijfers. En in plaats van "minder mensen" kun je ook zeggen "korter leven". Al die medicijnen en levensverlengende behandelingen hebben ook een grote impact op het milieu (antibiotica bv).
Dat is ook zo maar we hebben tientalen jaren VVD gedomineerde regeringen en die hebben als lijfspreuken: " de markt moet zichzelf reguleren" en "concurrentie is goed voor de klant", twee totaal achterhaalde wereldbeelden. De markt reguleert zich totaal niet, want heilige winst, en concurrentie is alleen goed voor de echte klant, en dat is de aandeelhouder. Niet de koper van het product, die is er voor winst maximalizering.
En dan natuurlijk hopen en vertrouwen, en nog maar een keer 5 jaar extra bieden en de industrie maar janken dat ze dit niet kunnen zonder overheidssteun, en dat "wij" dat sowieso niet willen. En vooral veel regels voor burgers verzinnen want die kun je niet vertrouwen.

(een rant, ik weet het, maar het lucht evenb op ;) )
De spreuk klopt zeker, maar de context/doel is anders. Het doel van de spreuk is eigenlijk om aan te geven, je kunt wel commentaar geven meer je bent zelf ook niet perfect.

Oftewel, zorg maar dat je het zelf alles op orde hebt voor je commentaar op anderen hebt,

Ook hier is de uitspraak aan de orde. Je kunt niet tegen een bedrijf zeggen: hey hey het is drinkwater wat je gebruikt, dat kan minder en vervolgens zelf 30 minuten onder de douche staan.

Dat wil niet zeggen dat al sinds 1985 en eerder duidelijk is dat ons handelen onze eigen verdoemenis is. De politieke wil is er nog steeds niet en als die er niet is dan gaat dit gewoon door.

Feitelijk is het enige wat je kunt doen zorgen dat je alles zo veel mogelijk in eigen beheer neemt of kunt nemen. Denk aan een goede degelijke batterij, met noodstroom voorziening en een deugdelijke watertank voor een paar dagen al dan niet weken aan schoon water en wellicht een regen tank (verplicht in belgie geloof ik)
Dit dus. Onzinnige campagnes over douchen opstarten zodat er 20l per dag bespaard wordt. En vervolgens industrie en datacenters toestaan die miljoenen liters aan water verbruiken en daarbij ook nog eens per m3 minder betalen.

Waarom zijn die tarieven niet progressief?
tja ik denk dat wij ook die data centers gebruiken,

Meschien allemaal even de social media removen van je telefoons etc, dan zijn er een hele hoop minder servers nodig bij tiktok, YT, X, reddit, Meta etc.

AWS en Azure is ander verhaal aangezien die bedrijfs continuity voorzien,
Klopt. Doen we met laptop of mobiele telefoon in de hand al zeurend over grote bedrijven die ons een dienst verlenen. Of draait Tweakers op lucht en liefde?
Geen probleem, wij burgers douchen 1 maal per week 3 minuten en gebruiken papieren rietjes om dit te compenseren. Wij zijn het probleem...
Wat een onzin (ik heb stalen rietjes, trouwens). De overheid verzoekt dat we in 2030 ofzo maximaal 100 liter per persoon, per dag gebruiken. Dat is echt heel makkelijk te doen, en hoef je eigenlijk niets voor te laten. Bij ons draait de vaatwasser ook gewoon iedere dag, en we douchen ook om de dag. (iedere dag schijnt sowieso niet zo fijn te zijn voor je huid en haar). Op maand basis zit ik ruimschoots onder wat ze in 2030 pas van ons gaan verzoeken. (en daar geen ze niet hard in zijn, want iemand die thuis dialyse doet mag dat gewoon doen)
Ja dat is niet zo gek. Burgers iedereen moet zuinig aan doen met stroom, en gas. Datacenters? sorry wij doen wat we willen :)
Ik ben absoluut voor het openbaren van die informatie (ook per datacenter en waar het datacenter voor dient) over verbruik en strenge(re) regels voor het bedrijfsleven mbt gebruik. En ook streng naleven van (contractueel) overeengekomen limieten!

Maar vooralsnog gebruiken alle huishoudens bij elkaar ongeveer 4x zo veel stroom als alle datacenters (iig volgens de cijfers uit het artikel)! En waarschijnlijk nog een grotere factor aan water (waar dat ene datacenter bijv 1 miljard liter per jaar verbruikt wat uitzonderlijk hoog is doen huishoudens rond de 800 miljard liter op jaarbasis).

Het is natuurlijk wel makkelijk scoren door lekker te klagen over bedrijven zodat we dan niet naar onszelf hoeven te kijken. Maar wij zijn OOK het probleem, NAAST het bedrijfsleven!

[Reactie gewijzigd door watercoolertje op 30 september 2026 11:27]

Wat je maar 'maar' noemt... 25% van wat onze volledige bevolking verbruikt gaat ook naar datacenters, dat vind ik schrikbarend hoog.
Wie zegt dat al die datacenters voor onze bevolking zijn? Dataverkeer houdt zich niet echt aan landsgrenzen en met de huidige technieken, kunnen de datacenters net zo goed werk verzetten voor de burgers/organisaties van landen om ons heen.

Belangrijkere redenen dat de datacenters hier staan, zullen waarschijnlijk in de kostenhoek te vinden zijn en het feit dat Nederland goede fysieke en digitale infrastructuur heeft. Niet zozeer omdat Nederland (zowel organisaties als consumenten) dit allemaal hier nodig hebben.
Geen idee, ik zeg dat ook niet. Maar het is nog steeds veel... Wat hebben we er aan dat die dingen hier staan?
Die kostenhoek die voor deze bedrijven gunstig zijn neem ik aan?
Wij, de burger, zijn het die de gunstige kosten mogen ophoesten zodat zij aan winstmaximalisatie kunnen doen.
  • Wij moeten het verschil in belastinginkomsten tussen hun tarief en het standaard tarief wel even aanvullen hè. Neem ik nog niet eens mee dat het meeste geld niet eens in Nederland blijft.
  • Bij ons als burger gaat de water en stroomprijs "marktcomfort" omhoog, deze bedrijven hebben echter hun eigen lage tarieven en dat samen met hun grootverbruik duwt dat de vraag omhoog, het aanbod naar beneden en wij mogen bloeden.
  • Wij moeten de kosten ophoesten om de infrastructuur die zij gebruiken, maar niet aan mee betalen, te verbeten en te onderhouden. Wilde niet een hele woonwijk platleggen voor die klote dingen?
Kortom, wat mij betreft is de diepe haat die nu ontstaat zeer terecht.
Laat ze eerst maar eens zuiniger omgaan met de huidige opslag in plaats van ongecontroleerd uit te breiden*, niet elk kattenfilmpje hoeft immers eeuwig op youtube te staan.


*) Ik kan het boek "de Lorax" of de film van 1972 van Dr. Seuss aanbevelen.
Niet die ruk film van 2012, daar hebben ze boodschap grotendeels uitgesloopt.
Ah, want inwoners zijn gelijk aan een datacenter dat niets brengt.

Alles terugbrengen op het individu is zo'n lekkere dooddoener.
Als datacenters niets zouden brengen zouden ze er niet zijn. Niemand besluit 'voor de grap' zo'n energieslurpende loods neer te zetten.
Het brengt de burgers bar weinig in ieder geval, behalve ongemak en hogere kosten
Waar denk je dat (semi) overheidsgegevens en bedrijfsadministraties opgeslagen worden? Je loonverwerking, hypotheek, zorgdossiers, studieresultaten maar ook alle chats en foto's die je met familie deelt worden opgeslagen in zulke gebouwen. Ik denk dat het ongemak een stuk groter wordt als je bankrekening ontoegankelijk is.
Gaat vooral om alle datacenters die nu voor AI doeleinden worden opgezet.
Dat wordt ook wel voor meer dan alleen kattenplaatjes gebruikt. Denk aan alle klantenservice chatbots, coding assistenten, geautomatiseerde patroonherkenning etc. Natuurlijk is er een hype, maar het is waanzin te denken dat AI ooit weg zou gaan, daarvoor is het nut te groot. Dat is alsof je aangeeft dat 'het internet' uit moet...
Niet in gigaslurpende datacenters voor AI, dat is vanzelfsprekend.

[Reactie gewijzigd door Ryunoru op 30 september 2026 12:59]

Die dingen staan er puur voor winstbejag. En de overgrote meerderheid van de capaciteit wordt niet door Nederlanders benut. Waarom schuif je het in onze schoenen?
Want de overheid en bedrijven die mails willen versturen, documenten uitwisselen en geld overmaken doen dat niet ook voor jou? Ik ben het er helemaal mee eens dat de expansie door AI een hype kan zijn, maar als het datacenter uit dit artikel 5 jaar terug gepland is kan het niet anders dan dat er een ander nut voorzien is.
Een datacenter voor het versturen van mails is van een extreem andere orde dan die waterslurpers van AI-boeren. Bovendien was AI al een ding 5 jaar geleden, en het gaat niet om een enkel datacenter, het gaat om het gros ervan.
Nee, ze doen dat om geld in hun zak te kunnen steken.
Niet omdat ze zo begaan zijn met de mensen of de planeet.
We konden het allang af met de hoeveelheid compute die er was, de rest is gewoon onzinnige overkill.
Zonder al die datacenters kon jij nu deze comment niet hier op Tweakers plaatsen (en nog veel meer waar je niet over na denkt).
Pure onzin, deze reacties vereisen geen gigaslurpende datacenters van hetzelfde kaliber als de AI-boeren.
Waar zie je mij dat zeggen?
Je impliceerde heel duidelijk dat dergelijke datacenters ook voor tweakers-reacties en dergelijke gebruikt worden, anders was het een totaal irrelevante opmerking.
Die GPU datacenters voegen vooralsnog niks toe qua productiviteit, is gewoon letterlijk kapitaal in brand steken. Ik vermoed dat als huizen geen elektriciteit of stromend water hadden we toch enigszins een daling in de levenskwaliteit (en daardoor productiviteit) van mensen zouden gaan zien.

[Reactie gewijzigd door Halfscherp op 30 september 2026 11:26]

Het gaat om de verhoudingen en die zijn op z'n zachtst gezegd bizar scheef.
Dit is precies de manier waarop al decennialang de burger voor de gek gehouden wordt. Voor het milieu moeten we van alles doen en laten: niet meer op gas koken, zo kort mogelijk douchen (mét een waterbesparende douchekop!), apparaten niet op stand-by laten staan, het gazon minder water geven, afval scheiden en zoveel mogelijk recyclen, de verwarming en/of airco niet te hard aanzetten... Ga zo maar door. Het vingertje wordt continu geheven naar de burger, want wij hebben overal schuld aan. Pure propaganda is dat; zolang we ervan overtuigd zijn dat we het zelf zo slecht doen, blijven de grote partijen (deels) buiten schot. Het is echt geen toeval dat op de burger gerichte "groene" concepten zoals Carbon Footprint (Ecologische Voetafdruk) bedacht zijn door grote vervuilers als BP.

Niet dat op je eigen gebruik letten een slechte zaak is, zeker niet, maar het is toch grote onzin dat een klein aantal bedrijven (die ook nog eens niet of nauwelijks werkgelegenheid creëren en waarvan de verdiensten voor het overgrote deel naar het buitenland verdwijnen) op deze manier vergeleken worden met alle 18,5 miljoen Nederlandse burgers bij elkaar opgeteld. Zelf wordt je ondertussen gedwongen een slimme meter te plaatsen zodat men in detail kan bijhouden hoeveel je wel niet verspilt in je gewone dagelijkse leven, maar zo'n datacenter kan blijkbaar doodleuk zijn gebruik geheim houden want oh oh jullie stoute vervuilende burgers zijn zo slecht, kijk naar elkaar, niet naar ons!
Het zorgt er iig voor dat ik niet hard loop op de verzoeken om zuinig om te gaan met drinkwater.

Niet dat ik het verspil (ik haat verspillen) maar ik merk dat de lasten bij burgers worden gelegd en dat de rest lekker doet waar het zin in heeft.

Daar word ik tegendraads van. Al jaren wordt gewezen op de verspillingen binnen datacentra en al jaren zie ik weinig actie om dat tegen te gaan of in te dammen.

Wel zie ik met regelmaat in het nieuws dat burgers worden opgeroepen water te besparen omdat het schaars wordt.

Tja, ik verspil zelf niets maar van dat soort dingen begint mijn middelvinger te jeuken en moet ik deze wel opsteken.
(ook per datacenter en waar het datacenter voor dient)
Dat maakt het veel inderdaad veel makkelijker om als potentieel doelwit te noteren. Lijkt me niet verstandig om het doel van een datacenter openbaar te hebben.

Neemt niet weg dat je desnoods de energieleveranciers (gas, licht, water, etc.) kan laten rapporteren, zou ik sowieso doen om de opgegeven gegevens te controleren.
Daarvan zeggen er tien dat zij die gegevens niet bijhouden.
Energieverbruik niet bijhouden, dat neemt toch niemand serieus?
Volgens mij is met alles de tendens dat alle oplossingen van globale problemen bij de burger ligt. Vervuiling van gassen? We moeten minder auto rijden (maar begin a.u.b. niet over betaalbaar OV). Stroomnet zit vol? Ja we moeten maar overdag onze was gaan draaien (zorg maar dat je dan thuis bent). En als je wilt kan ik zo 50 ander voorbeelden opnoemen.

Nee, we moeten kappen met die onverzadigde verlangen om alle data op te slaan en de race naar de ondergang van de mensheid omdat paar miljardairs een race hebben gestart naar meest geavanceerde AI.

Het gaat niemand gelukkiger maken. Het gaat een tekort veroorzaken op onze basisbehoeftes als water en elektriciteit en met de huidige politiek dat alsmaar meer geld wilt pompen in defensie, weet je ook dat het geld moet gaan rollen (lees een oorlog, die groter is dan straks de proxy oorlog die gevoerd wordt in Oekraïne).

Ik kan je garanderen dat onze kinderen in een oorlog worden gezogen dat straks draait om onze in basisbehoeftes te blijven voorzien. Binnen 5 jaar als het zo doorgaat met datacenters die overal op poppen.

Enige verwijt die ik heb aan de burger is dat ze massaal hun eigen foto’s willen bewerken in een jaren 70 stijl en dat grapje al miljarden liters water heeft gekost. Maar er is een reden dat ze het niet willen delen en je bent echt een ezel om te denken dat het komt omdat ze eerlijk zijn. Of zou het liggen omdat daadwerkelijk verbruik 10x hoger ligt? En dat ze daarmee maatschappelijk onrust gaan veroorzaken?

Tegen de boeren die onze voedsel verbouwen gaan handhaven tijdens de droogte dat ze niet teveel grondwater gebruiken maar aan de ander kant de datacenters lekker hun gang laten gaan omdat ze gecombineerd (alle datacenters in NL) tegen de 10% van onze drinkwater gebruiken om te koelen?
Leuk verhaal, maar als we de cijfers er even bij pakken:
- Boeren verbruiken 46 miljard liter drinkwater per jaar, daarnaast nog 167 miljard ander soort water (https://edepot.wur.nl/693791, tabel B2.2);
- Datacenters verbruiken 1 miljard liter drinkwater per jaar (https://opendata.cbs.nl/#...t/82883NED/table?dl=1A42C). Het te bouwen datacentrum in Amsterdam doet er nog een 1.1 miljard liter drinkwater bovenop.

Op basis hiervan zou ik bij droogte inderdaad eerder boeren aansporen om minder drinkwater te gebruiken, dan om burgers een plaatje minder door chatgpt te laten maken.

Nu blijft 1.1 miljard liter drinkwater natuurlijk enorm veel en is het belangrijk om te kijken of dat niet minder kan. Maar zolang andere sectoren nog ordes van grootte meer drinkwater verbruiken, blijft dat dweilen met de kraan open. ;)
De een geeft ons voedsel en de ander een foto van je buurman in Ghibli stijl. Dus nee; we moeten niet alleen kijken naar absolute cijfers maar ook welke doel ze dienen. Want zo ga je met schaarste om.
Volgend het CBS verbruiken alle datacenters in Nederland 0,088 % van ons drinkwater.
Dit artikel schrijft juist dat bedrijven hun data niet delen. Hoe komt CBS aan die data? We weten inmiddels ook dat Een Microsoft datacenter 1% van ons drinkwater gebruikt. Dus zou even goed de cijfermateriaal controleren (in welke jaar is dit opgenomen, met welke data en hoeveel datacenters zijn er in tussentijd nog bijgekomen).
Dit commentaar is toch wel de naïviteit ten top, op het criminele af!
Je argumentatie had zo van een reclamebureau voor datacenters kunnen komen. Belangrijk is hier om de enorme gevolgen van die datacenters te openbaren, hun invloed op de elektriciteitsvoorziening en de gevolgen voor het milieu en de drinkwatervoorziening.

Jij draait de boel om en minimaliseert het enorme stroomgebruik van datacenters op een manier waarop je kleine kinderen iets wijsmaakt. Zo van 'Ik heb elf vingers. Kijk maar: tien, negen, acht, zeven, zes plus nog vijf, maakt elf!'
Technisch gezien delen niet alle datacentra hun stroom en waterverbruik data. Dus je kunt niet stellen dat alle huishoudens 4x zoveel stroom verbruiken. De data worden niet gedeeld ivm geheimhouding. Daarnaast zijn bedrijven in NL volgens mij verplicht om deze data in kaart te brengen en te delen met overheidsinstanties. Maar niet de datacentrums want die zijn veelal van origine niet Nederlands.
dubbele post

[Reactie gewijzigd door Arrien op 30 september 2026 13:15]

al verbruiken wij 4x zoveel, wij kunnen dat niet besparen. Grote bedrijven wel. Die houden zich niet aan de regels, gebruiken drinkwater ipv ander water, etc. Als zij al een klein beetje moeite doen, hebben ze dat verschil er zo uit.
Ja ik denk omdat datacenters meer resources nodig hebben moeten wij zuiniger aan doen. Omdat dat niet te verkopen is, worden de gegevens geheim gehouden zodat 't volk niet in opstand komt. En we moeten van het gas af, en er worden niet op tijd nieuwe energie centrales gebouwd en zonne-energie wordt straks niet meer gesaldeerd waardoor veel panelen de stekker eruit gaat omdat terugleveren geld gaat kosten.

Ik zou zeggen data centers: trek de stekker eruit, gaat de energie prijs wel een stuk dalen lijkt me. 99% van de datacenters in Nederland is niet eens voor Nederlands gebruik en zijn van USA, waar we het zo goed mee kunnen vinden, NOT. Nee ik ga geen bron toevoegen, ik zuig 't lekker uit m'n duim, maar ik denk dat je wel op je klompen aan kan voelen dat er een kern van waarheid in zit.
Maar goed, dan weten we misschien straks wat ze echt gebruiken en dan ?
Gaan we dan zeggen je moet het gebruik halveren ? Dan raakt de boel "aan de kook" dus dat kan niet volgens de beheerders. Gaan we dan pas afdwingen dat er een gesloten systeem
moet komen of een ander alternatief ? Hadden ze dat niet bij de bouw meteen moeten doen.

Het is allemaal beetje mosterd na de maaltijd terwijl dat vanaf het begin af aan al had gemoeten. Ik zou er nu zeker op toe zien bij de bouw van nieuwe datacentra en oude toch laten aanpassen.
Meten is weten, ik denk dat het een soort benchmark is om te kijken voor nieuwe aanvragen. Kunnen wij dit wel leveren, en willen wij dit wel leveren? Dat is wat er afgevragen moet worden bij elke aanvraag. Nu is het nattevinger werk, en wordt er makkelijk ja gezegd. En zijn de ondeskundige die hier over oordelen over deze vergunningen. Met deze gegevens kan er gezien worden, wordt er zoveel verbruikt als dat wordt geschat, of misschien wel meer of minder.

En belangrijk de burgers, krijgen eindelijk inzicht. En kunnen ook hun stem laten klinken.
Hopelijk stoppen mensen dan met het verdedigen van datacenters door te zeggen dat de het verbruik van stroom en water meevalt, want als echt zo goed was, dan zouden ze niet hun best doen om het geheim te houden ondanks dat ze het wettelijk verplicht zijn.
Uiteindelijk draait het om geld. Wat "goed" of "slecht" is is niet relevant. Blijkbaar loont het financieel om het geheim te houden. Of dat wegens dure milieu regels is, of simpelweg energiebelasting, staat er niet bij.
Hopelijk stoppen mensen dan met het verdedigen van datacenters door te zeggen dat de het verbruik van stroom en water meevalt, want als echt zo goed was, dan zouden ze niet hun best doen om het geheim te houden ondanks dat ze het wettelijk verplicht zijn.
Ik denk niet dat het veel verschil maakt, ik denk dat maar heel weinig mensen echt een goed gevoel hebben voor wat er gebruikt wordt en hoe nuttig en efficient het is. Of een datacenter nu 100 kiloWatt of 100 gigaWatt gebruikt zegt de gemiddelde burger helemaal niks. Zelfs als je het uitdrukt in huishoudens of hoogovens ofzo blijft het heel abstract. Het absolute gebruik zegt ook niet veel als je niet weet wat je er voor terug krijgt. Vergelijken is helemaal moeilijk. Wat is meer waard, 1 kilo staal of 100 miljoen AI-tokens? Wat mag dat dan kosten?

Voor mij is het vooral belangrijk dat die grote slurpers zoals datacenters een eerlijk tarief betalen dat echt de kosten dekt, inclusief bv milieuschade en de kosten van overbelasting van het netwerk, en die kosten daarvan niet op de maastschappij worden afgeschoven zoals volgens mij nu wel gebeurt.

Ik geloof niet dat het veel zin heeft of wenselijk is om de groei van datacenters tegen te houden. Vanuit het kader van digitale soevereiniteit is het alleen maar goed om die infrastructuur hier te hebben, en als we controle willen over de milieuaspecten ook. Dat we er veel hebben is historisch te verklaren doordat Nederland goed verbonden is. Dat er nog steeds zo veel bij komen roept echter de vraag op of we niet te goedkoop zijn.

Om daar een oordeel over te kunnen vormen is dit soort data echer wel erg belangrijk.
De datasurveillancecenters van tante ursula moeten en zullen er komen. Waar moeten ze straks anders je door de strot geduwde digitale euro's gaan bijhouden, en wie wanneer niet lief is geweest op internet?

[Reactie gewijzigd door Thijs_Rallye op 1 oktober 2026 10:04]

De kop "onterecht geheimhouden" is mij iets te stellig omdat dat is juridisch juist nog een belangrijk deel van de discussie. Er lopen hier namelijk een paar dingen door elkaar: niet rapporteren, gegevens als bedrijfsvertrouwelijk aanmerken en gegevens wel aan de overheid verstrekken maar niet individueel openbaar maken. Dat zijn drie verschillende zaken. Dat de naleving beroerd lijkt, is wel duidelijk. Als slechts ongeveer een derde van de betrokken datacenters rapporteert, is er serieus iets mis met de uitvoering en handhaving. Maar juist daarom zou Tweakers wat preciezer mogen zijn want ook de grens wordt in het artikel volgens mij verkeerd weergegeven als 500 kWh, terwijl het gaat om 500 kW geïnstalleerd IT-vermogen. De echte interessante vraag is misschien wel waarom de EU enerzijds transparantie eist, maar anderzijds individuele gegevens in de centrale database vertrouwelijk behandelt. Dat lijkt mij journalistiek interessanter dan alvast concluderen dat datacenters hun verbruik "onterecht geheimhouden".
Je mag toch aannemen dat de bedrijven achter die datacenters heel goed weten wat de regelgeving is. Het feit dat men dan alsnog zaken niet rapporteert duidt dan toch echt op "onterecht geheimhouden", lijkt mij, en niet enkel op een gebrekkige uitvoering en handhaving.
Jij wil er een juridische kwestie van maken?
Dan is mijn onmiddellijke vraag waarom wel als het om datacenters gaat, maar niet als het gaat om 'gewone' bedrijven en particulieren die op een aansluiting zitten te wachten?

Het ligt er té dik bovenop dat overheden in Europese landen als de dood zijn om achterop te raken in de AI-race, en dat hiervoor wetten en regelgeving bewust worden veronachtzaamd. Want er wordt gewoon niet gecontroleerd vóórdat er vergunningen worden afgegeven, en niet of nauwelijks gehandhaafd wanneer problemen zich manifesteren.
Hun? Jouw privé waterverbruik is gewoon vertrouwelijk.

Volgens mij haal je aansluiten en rapporteren door elkaar.
En ook het feit dat burgers bij droogte te horen krijgen dat ze (we) korter moeten douchen, de tuin niet moeten sproeien en zuinig moeten zijn met drinkwater. Maar zodra een datacenter grote hoeveelheden schoon drinkwater nodig heeft voor koeling, lijkt dat ineens vooral een technisch detail. Daar wringt het wat mij betreft heel erg! |:( Als drinkwater echt zo schaars is dat de burger zijn gedrag moet aanpassen, dan mag je van grote zakelijke verbruikers minstens dezelfde kritische houding verwachten; want het milieu en oh oh oh, kijk ons goed milieuvriendelijk zijn. Dus gewoon openbaar maken hoeveel drinkwater wordt gebruikt, waarom daar schoon drinkwater voor nodig is en welke alternatieven beschikbaar zijn. Anders wordt "we moeten allemaal zuinig zijn" vooral: u wat korter douchen, wij draaien ondertussen gewoon door. 8)7
Heb je liever dat ze zeggen: U hoeft niet korter te douchen, want wij hebben het internet down gebracht om water te besparen.
Die datacenters houden het internet niet in leven.
Dus je zegt eigenlijk: ze mogen wel down, want ik denk dat ik er geen last van heb.
Nee, meer 'uw datacenter moet nu afschalen' want de burgers willen het water
Ach, ze gaan in elk geval meer betalen nu het heffingsplafond op drinkwaterbelasting helemaal wordt afgeschaft. Volgens AI gaat ze dat tussen de 200 en 600 duizend euro kosten. Misschien een motivatie om wat zuiniger aan te doen.
ik schat dat de prijzen worden verhoogt omdat "wij als AI-datacenter hogere kosten hebben".
Dat is dan toch ook terecht?

En laat ze grijs water voor die datacenters gebruiken, of het water recyclen. Het is niet alsof het zwaar vervuild word door het datacenter.
En afschalen heeft geen gevolgen?

Of vind je dat niet erg zolang jij de gevolgen maar niet ervaart? Een beetje NIMBY antwoord
Het is niet voor "het internet" dat al die datacenters gebouwd worden... Ja deels ook, maar er kunnen er een hele hoop weg zonder dat het internet down gaat. Sterker nog, zou nog zomaar kunnen dat er AI in die datacenters draait wat alleen maar meer belasting op 'het internet' geeft...
Schoon drinkwater gebruiken zou inderdaad niet de bedoeling moeten zijn.
Het is mij onduidelijk of het om drinkwater gaat of om koelwater wat bv uit de grond of uit sloten en rivieren wordt gehaald.
Het is inderdaad onzinnig om gezuiverd drinkwater als koeling te gaan gebruiken. Het is ook helemaal niet nodig omdat je op andere manier ook kunt koelen.
Op korte termijn kunnen drinkwaterbedrijven een heffing invoeren voor grootverbruikers die zo hoog is dat men snel stopt met het gebruiken van drinkwater.
Dit dus. Ik was vroeger ook naief en nog steeds draag ik mijn steentje bij. Mijn eigen huis is neutraal en draait voor 7 maanden op accu's.

Maar dat gedoe met water trap ik niet meer in, je moet je tuin vergroenen maar mag niet sproeien om hem heel te houden. Korter douchen want er is een tekort aan drinkwater en vervolgens blijven grootverbruikers buitenschot. En niet omdat het niet anders kan want er zijn gewoon draaikoelers en andere methoden voor. Nee omdat het goedkoper is.

Maar waterverbruik boven de 1000m3 duurder.
bij mijn werkgever stond in deze "droge hete" zomer 24/7 water op de condensors van de koelinstallatie, 20 m3 per uur, omdat de productie moest draaien.

Bij binnenkomt hang een groot scherm dat ze er alles aan doen om VMO te ondernemen en hun SDG doelstelling ruimscchoots halen.....

Overall poppenkast.
Kort door de bocht:

Datacenter? Ja, autonoom.

Maar dan komt het verdienmodel natuurlijk in het gedrang.

En ondertussen krijgt Jan Modaal het voor de kiezen, zum kotzen :-(

Om te kunnen reageren moet je ingelogd zijn