Datacenters verzwijgen massaal stroom- en waterverbruik
Datacenters in Nederland houden massaal hun stroom- en waterverbruik geheim, terwijl ze wettelijk verplicht zijn daarover te rapporteren. Volgens Trouw ontbreekt bij veel bedrijven ieder openbaar inzicht in hun milieubelasting, of zijn de cijfers zo onvolledig dat er weinig mee te beginnen is. Dat maakt het lastig om te zien wat de snelle groei van datacenters betekent voor het Nederlandse energie- en waterverbruik.
Datacenters vormen de ruggengraat van de digitale infrastructuur: foto’s, documenten, software en nu ook AI-toepassingen draaien op duizenden servers in grote bedrijfspanden. Die vragen enorme hoeveelheden elektriciteit en koelwater. Door de opmars van AI is de vraag naar rekenkracht sterk toegenomen, waardoor ook het aantal en de omvang van datacenters snel groeit.
Omdat publieke gegevens vaak ontbreken, startten onderzoeksjournalisten van Lighthouse Reports samen met Trouw en andere Europese media een grootschalig onderzoek. Zij probeerden een jaar lang via procedures voor openbaarheid van bestuur het energie- en watergebruik van datacenters in Europa te achterhalen. Ondanks die pogingen leverden de verzoeken tot nu toe nauwelijks bruikbare informatie op.
Uit de beperkte cijfers die wel beschikbaar zijn, blijkt dat de impact snel toeneemt. Het CBS berekende dat de stroomlevering aan datacenters in Nederland in 2024 was gestegen tot 5,1 miljard kilowattuur, goed voor 4,6 procent van het totale nationale stroomverbruik. Dat is bijna een verdubbeling ten opzichte van vijf jaar eerder, in een periode waarin er al wachtlijsten ontstaan voor bedrijven, instellingen en woonwijken door een gebrek aan netcapaciteit.
Losse cijfers tonen ook de schaal van individuele spelers. Volgens gegevens van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland verbruikt het grootste Nederlandse datacenter van Microsoft in zijn eentje ongeveer 1 procent van alle stroom in Nederland, al gaat het daarbij om hernieuwbare energie. Google, dat hier twee grote datacenters heeft, geeft geen openbare informatie over het eigen energiegebruik. Netbeheerder Tennet verwacht dat datacenters in 2030 tussen de 10 en 15 procent van het Nederlandse stroomverbruik voor hun rekening nemen.
Over watergebruik is nog minder bekend. In Nederland lijkt het aandeel van datacenters met naar schatting 0,1 procent van het totale watergebruik beperkt, maar in andere Europese landen vormt de combinatie van datacenters en langere periodes van droogte een groeiend knelpunt. Om de milieueffecten beter te kunnen beoordelen zijn datacenters verplicht hun energie- en waterverbruik aan de EU door te geven, maar in de praktijk gebeurt dat vaak niet. Het onderzoekscollectief start daarom een speciale procedure op basis van het Verdrag van Aarhus, dat burgers recht geeft op inzage in milieugegevens en door alle EU-landen is ondertekend.
AI Impressie (Grok AI / FOK.nl)