Nieuwe zzp-wet moet duidelijkheid geven en schijnzelfstandigheid voorkomen

Het nieuwe wetsvoorstel moet zorgen voor een doorbraak in de discussie over het werken met zzp'ers die al twintig jaar wordt gevoerd. Het kabinet wil met de Zelfstandigenwet de terughoudendheid onder opdrachtgevers tegengaan en zorgen dat zelfstandigen de verantwoordelijkheid nemen om risico's af te dekken.

Verder wil het kabinet voorkomen dat zzp'ers worden uitgesloten of dat zij worden gedwongen door opdrachtgevers om via intermediairs of brokers te werken om zo schijnzelfstandigheid te voorkomen. Schijnzelfstandigheid betekent dat je werkt als zzp'er, maar in de praktijk eigenlijk in loondienst bent. Dit wordt ook wel een verkapt dienstverband genoemd.

Het aantal zzp'ers is sinds 2013 flink toegenomen. Momenteel telt ons land 1,2 miljoen zelfstandigen, zo blijkt uit cijfers van statistiekbureau CBS. Maar duidelijke wetgeving over de status van zzp'ers ontbreekt en dat leidt tot veel onzekerheid, ook bij opdrachtgevers.

De Belastingdienst treedt vanaf dit jaar strenger op als blijkt dat bij een arbeidsrelatie geen sprake is van ondernemerschap, maar van loondienst of uitzendwerk. Dan kunnen er ook boetes worden opgelegd voor schijnzelfstandigheid. De handhaving blijft ook na de invoering van de Zelfstandigenwet bestaan.

"Zzp'ers zijn van grote waarde voor onze economie. Na jaren van onduidelijkheid en onnodige terughoudenheid bij opdrachtgevers moet de nieuwe wet zorgen voor meer rust en vooral duidelijkheid onder zelfstandigen en opdrachtgevers", zegt minister Thierry Aartsen (Werk en participatie).

"We laten met duidelijke criteria vooraf zien hoe werken met en als zelfstandige wel kan. Er werken meer dan een miljoen zzp'ers in ons land. Met deze wet geven we hen de erkenning die ze verdienen en bieden we duidelijkheid waar de markt om vraagt."

In het wetsvoorstel zijn twee toetsen. Zo kijkt de zelfstandigentoets naar het ondernemerschap van de persoon zelf. Zo moet een zzp'er de basis op orde hebben, zoals zelf factureren en een inschrijving bij de Kamer van Koophandel (KVK).

Verder moet een zzp'er kunnen aantonen dat hij in een periode van twee jaar minimaal drie opdrachtgevers heeft gehad. Op die manier moet worden voorkomen dat een zelfstandige te afhankelijk is van een grote klant.

Bovendien moet de zelfstandige een minimumbedrag besteden aan voorzieningen tegen bepaalde ondernemersrisico's. Dan gaat bijvoorbeeld om een verzekering voor arbeidsongeschiktheid, een pensioenregeling, een voorziening voor ziekte en een aansprakelijkheidsverzekering.

De tweede toets, de zogenaamde werkrelatietoets, ziet er op toe dat er binnen een specifieke arbeidsrelatie voldoende zelfstandig wordt gewerkt. Daarbij is het de bedoeling dat de partijen duidelijk uitspreken dat zij als zelfstandigen willen samenwerken en niet in een werknemer-werkgever relatie.

Verder is het aan de zelfstandige om te bepalen hoe de werkzaamheden worden uitgevoerd. De zzp'ers is ook vrij om te bepalen op welke tijden en op welke locatie de werkzaamheden worden uitgevoerd.

Ook werkt de zelfstandige voor eigen rekening en risico. Wie het economische risico draagt, moet ook kunnen sturen. Zzp'ers dragen de lusten en de lasten van het ondernemerschap. Dat is wat een werknemer onderscheidt van een zelfstandige.

Wie aan deze twee toetsen voldoet en in de praktijk zo werkt, komt in een 'veilige haven'. Diegene weet vooraf dat hij als zelfstandige kan werken. Voor wie niet voldoet, is het duidelijk wat diegene moet aanpassen om toch als zelfstandige te werken.

Een zzp'er kan via een modelovereenkomst die wordt afgegeven door een boekhouder of accountant bewijzen dat hij in een veilige haven zit en als zelfstandige aan de slag kan. Dat is niet verplicht, een zelfstandige kan ook zelf het bewijs leveren.

Het is momenteel niet duidelijk of er ook een toetsingscommissie komt. Daar moet nog een besluit over worden genomen.