ACM wil transparantie over computergestuurde prijzen, maar wetgeving is er niet
Uitnodiging Tweakers halfjaaronderzoek
Graag nodigen we je uit om deel te nemen aan het Tweakers halfjaaronderzoek. Via deze enquête willen we een beeld krijgen van hoe je Tweakers ervaart en de verschillende onderdelen waardeert. Invullen duurt ongeveer vijf tot tien minuten.
De Autoriteit Consument & Markt (ACM) pleit voor meer transparantie over de 'black box' van computergestuurde prijzen. Variabele prijzen zijn wettelijk wel toegestaan, maar bedrijven zeggen vaak niets over de factoren achter die schommelingen. Bedrijven zijn wettelijk niet verplicht om die factoren bekend te maken.
De ACM haalt in het persbericht de luchtvaartsector als voorbeeld aan: een op de drie vliegtickets heeft een prijs die veertig procent hoger ligt dan de oorspronkelijke verkoopprijs. Volgens de ACM worden er per vliegtuigstoel 35 verschillende prijzen aangeboden tijdens de verkoopperiode. Ook op sites als Booking.com krijgen gebruikers te maken met sterk uiteenlopende prijzen.
Door die schommelende prijzen nemen ook de 'zoekkosten' toe: consumenten moeten meer tijd besteden aan een ticket vinden voor de beste prijs.
Cookies verwijderen heeft geen zin
Uit het onderzoek blijkt dat eerdere zoekopdrachten en cookies geen invloed hebben op de prijs. Volgens de ACM wordt deze zogenoemde gepersonaliseerde prijsstelling in de luchtvaart vrij beperkt toegepast. De toezichthouder zegt dan ook dat cookies wissen om dynamische prijzen te voorkomen geen zin heeft.
Hoewel gepersonaliseerde prijzen door bedrijven nog niet breed worden ingezet, verwacht de toezichthouder wel een toename: "Wij verwachten bovendien dat door AI en de beschikbaarheid van data bedrijven vaker computergestuurde prijzen zullen gaan gebruiken, inclusief gepersonaliseerde prijsstelling."
Wisselende prijzen zijn wel toegestaan
Huidige wetgeving staat schommelende prijzen wel toe, maar verplicht bedrijven om aan te geven wanneer ze gepersonaliseerde prijsstelling gebruiken, bijvoorbeeld op basis van cookies. De wet schrijft echter niet voor dat bedrijven de factoren achter die gepersonaliseerde prijsstelling moeten delen. Volgens de ACM schaadt dit het consumentenvertrouwen.
Omdat bedrijven zulke factoren niet hoeven te delen, kan de ACM geen juridische stappen ondernemen. De kans dat er echt iets verandert, is momenteel daarom klein. De ACM nodigt bedrijven uit voor een rondetafelbijeenkomst om in gesprek te gaan over hoe ze prijsalgoritmes op een rechtvaardige manier kunnen inzetten.
Door Lumen Heijdendael
Stagiair nieuwsredactie
Feedback • 28-09-2026 17:1056 • submitter: Anonymoussaurus
Lees meer
Reacties (56)
Die durf ik wel te challengen, en ik zal vast niet de enige zijn.De wet schrijft echter niet voor dat bedrijven de factoren achter die gepersonaliseerde prijsstelling moeten delen.
Gepersonaliseerd aanbod is een vorm van direct marketing en derhalve valt dat binnen het domein van de AVG/GDPR. Deze stelt in artikel 13, lid 2, punt f dat er bij geautomatiseerde besluitvorming - waarbij gepersonaliseerde prijzen dat veelal zijn, een verplichting is om de betrokkene "nuttige informatie over de onderliggende logica" te verstrekken. Er geldt dus een verplichting om in grote lijnen duidelijk te maken hoe het systeem werkt en welke datapunten er mee gemoeid gaan.
Artikel 13 geldt verder ongeacht de toegepaste verwerkingsgrondslag, dus je kunt er niet onder uit draaien met "ja maar; is noodzakelijk voor uitvoering contract" of "valt onder gerechtvaardigd belang."
Dus de ACM denkt er wel heel simpel over.
Ja- zij kunnen er misschien niets aan doen. Maar de AP dus wel ...
[Reactie gewijzigd door R4gnax op 28 september 2026 20:32]
Die zaak maakte golven en verscheen destijds bij Kassa op TV.
Waar ook de verantwoordelijke minister aangeschoven was in het praatgroepje en schaapachtig toe moest geven dat niemand aldaar van deze Richtlijn of de lokale omzetting ervan, afwist. En dat ze vooral eens moesten gaan evalueren of deze principes breder voor handhaving inzetbaar waren.
Dat was een paar jaar geleden. Deze wetgeving stamt uit begin jaren '90.
Hoe treurig is dat dan?
Naar mijn mening moeten bepaalde vormen van dynamische prijzen gewoon verboden worden. Het is prima als bedrijven (zoals de super of bouwmarkt) de prijzen verhogen/verlagen op de drukke momenten en aangeven hoe en wanneer ze dat doen.
En het gaat veel erger worden als je ziet wat er in de VS nu al gebeurt, hoe techbedrijven algoritmes gebruiken voor winstoptimalisatie.
More Perfect Union is een Amerikaanse versie/mix van Kassa en Zembla.
En we kunnen daar zien waarom supermarkten op dit moment superwinsten maken en alvast naar de spoilers kijken over wat er nog meer op ons afkomt.
Nee, persoonlijke prijsstellingen worden echt niet gebruikt. Ik heb zelf in de industrie gezeten waar de software gemaakt werd en persoonlijke prijsstellingen kosten simpelweg teveel moeite om te gebruiken.
In 99% van de gevallen is het aantal nog beschikbare stoelen de belangrijkste factor. Een tweede factor is de dag en soms het tijdstip waarop je boekt: Kijk je in de tijd dat de meeste zakelijke klanten zouden boeken dan krijg je een hogere prijs voorgeschoteld.
De AVG heeft persoonlijke prijsstelingen ook nagenoeg onmogelijk gemaakt. Het is simpelweg niet meer toegestaan om allerlei tracking te gebruiken.
En gekoppeld aan AI verwerkingssnelheid van dergelijke data denk ik dat jou verhaal een n=1 voorbeeld van het verleden is.De wet schrijft echter niet voor dat bedrijven de factoren achter die gepersonaliseerde prijsstelling moeten delen.
Het artikel gaat ook met name over zorgen voor de toekomst.
Heel vaak meegemaakt dat als we met een groep oud studiegenoten een tripje ergens heen gingen boeken, en dat apart deden, degene die het laatst exact dezelfde vlucht boekte, ook het meest ging betalen. Voor diegene voelde het alsof de prijs die hij een dag of twee ervoor opzocht, opeens voor hem gestegen was.
Het kan dus goed zijn dat ze de zoekfrequentie over de gehele populatie als input nemen om de prijs voor iedereen omhoog te gooien. Dat is precies de transparantie waar de ACM om vraagt als ik het goed begrijp, want nu weten we het gewoon niet.
Het zou wat mij betreft ook gewoon goed zijn als we weten waarop de prijs gebaseerd is. De vraag is alleen of je onderscheid kunt maken tussen een mens dat handmatig op basis van de onderbuik de prijs aanpast, of een computer. Beide zijn niet transparant.
[Reactie gewijzigd door IvarClemens op 28 september 2026 17:27]
Ik was met een vriend een vlucht aan het boeken en hij sloot per ongeluk zijn browser. Hoppa, 50 euro er bij na weer openen...
Dus mijn persoonlijke werkwijze en tip is:
Het zoeken naar een vakantie altijd een andere browsers, anoniem, VPN en liefst andere computer gebruiken (IP).
Wanneer je eenmaal gaat boeken, anoniem starten met opzoeken en als je de ticket prijs op het scherm hebt inloggen met je account, bij bv Transavia. En niet je browser sluiten...
[Reactie gewijzigd door Geekomatic op 28 september 2026 18:08]
Idd browser sluiten en 50 euro erbij ook regelmatig meegemaakt.
Zo'n forse prijsstijging binnen 1 minuut, maanden voor vertrek, herhaalbaar aantoonbaar.
Met de anomieme werkwijze is het iig niet meer voorgekomen.
Even gezocht, dit is een praktijk onderzoek:
https://www.consumerreports.org/airline-travel/how-to-get-the-lowest-airfares
[Reactie gewijzigd door Geekomatic op 29 september 2026 16:37]
voorbeeld : laatst een BluRay op bol.com die voor 15,99 stond, nog geen 15 mins later krijg je die niet besteld, verversen van de pagina levert ineens 17,28 op. Natuurlijk 10000% bewust.
Daarnaast was het wel handig als je op 1 regel uit het artikel regeert je die quote, tenzij je expliciet beschrijft waar je het niet mee eens bent.
Natuurlijk gaan prijzen varieren aan een reeks factors, maar de prijzen zijn grotendeels gebonden aan hoeveel km je vliegt. Ga je via Parijs of Londen dan kan het snel 100 euro verschillen gewoon omdat het totale aantal km hoger is alhoewel je dezelfde luchthavens hebt. En dit kan letterlijk per minuut varieren adhv hoeveel zetels nog beschikbaar zijn op verbindingen.
Uikomst: Prijzen bleven hetzelfde.
Ten eerste is een aankoop vaak verre van rationeel. En dat weten de winkels maar al te goed. Vandaar dat er op booking.com altijd staat dat er nog maar 1 kamer beschikbaar is. Pure psychologische oorlogsvoering. Sommige mensen zijn daar beter tegen opgewassen dan andere, en dat is geen vrije keuze.
Ten tweede is het geen “pure pech” als je achteraf het idee hebt dat je teveel betaald hebt. Door dit soort dynamische prijzen is het haast niet meer mogelijk om te bepalen wat de normale, redelijke prijs is. Laat staan wat “te veel” is.
Ten derde: “als je iets het geld niet waard vindt, koop je het niet.” Maar wat nu als het iets is dat je nodig hebt?
Begrijp me goed: ik ben geen communist en ik bepleit geen vaste prijzen. Maar de huidige gang van zaken online, vooral in de reisbranche, zijn echt doorgeslagen. Het is terecht dat de ACM dit aankaart.
Ik ben benieuwd of je dat nog steeds zou zeggen als je koopgedrag uitgebreid bijgehouden wordt en geprofileerd wordt, ten einde jou een prijs voor te schotelen die je tot nipt aan het maximum zou duwen van wat je nog net genegen bent te accepteren. Keer, over keer, over keer. En natuurlijk coordinatie en kartelvorming tussen conculega's zodat ze als je een bepaald artikel zoekt en hebben moet, overal precies tegen dat pijnpunt aan zitten duwen.Ik ben gewoon heel simpel, vind ik het 't geld niet waard dan koop ik het niet.
Want dat is dus wat je zult krijgen.
Jouw standpunt is, heel simpel, een variant op de dooddoener: "ik heb niets te verbergen," en dat noemen we met volle rechtvaardiging een drogreden.
[Reactie gewijzigd door R4gnax op 28 september 2026 20:37]
Mijn inziens is het grootse verschil dat de consument gewend is geraakt aan dynamische prijzen. Vroegah was er geen tot nauwelijks prijsdifferentiatie voor hetzelfde product. Dit is begonnen bij de luchtvaart en bijna de standaard geworden op alle producten met een beperkte beschikbaarheid.
Maar dat is dit systeem niet: big tech werkt aan een systeem met een astronomische informatie-asymmetrie waarbij zij exact weten hoeveel geld je hebt, wat jouw nood aan het product is, en zelfs in welke emotionele staat je bent, terwijl jij niet eens weet of dat product wel echt "bijna op!" Is, en het einddoel is dat jij de maximale prijs betaalt die jij bereid bent te betalen, en je dus nooit meer een goeie deal hebt. Dat is iets HEEL anders dan vraag en aanbod.
Dat is niet 1 prijs gebaseerd op vraag en aanbod, dan is duizend verschillende maximale prijzen gebaseerd op spionage.
In mijn ogen moet dit verboden worden, in alle vormen, inclusief ook de vroege vormen hiervan in retail: de bonus box van Albert Heijn bijvoorbeeld moet gewoon verdwijnen: of je doet een promo, of niet. Maar niet met gepersonaliseerde "korting" gaan werken die gebaseerd is op privacyinbreuk makende klantenprofielen.
[Reactie gewijzigd door kiang op 28 september 2026 22:07]
In principe hoort artikel 3:44 lid 4 van het Burgerlijk Wetboek je daartegen te beschermen. De casus die we ooit hebben gehad is dat een loodgieter je geen €5000 mag vragen voor een simpel klusje, als hij weet dat je midden in de nacht nergens heen kan. Zo’n overeenkomst kan achteraf ongeldig worden verklaard.Maar dat is dit systeem niet: big tech werkt aan een systeem met een astronomische informatie-asymmetrie waarbij zij exact weten hoeveel geld je hebt, wat jouw nood aan het product is, en zelfs in welke emotionele staat je bent
Tegelijkertijd ben ik het met je eens, dat het wel die kant op gaat met de onevenredigheid. En dat het lastiger wordt voor de consument om zich hiertegen te verweren.
Dat gaan Unilever/Nestle/Johnson & Johnson in de EU ook toepassen, c.q. zodanig interessant maken dat zelfs ketens als AH, Dirk, Jumbo, Aldi en Lidl erin mee zullen gaan. In het begin worden de voordelen ook aan de koper aangeboden, zodat de gemiddelde NL'er er met beide benen in zal trappen, want "minder, Minder, MINDER!!!", dat zit zo in NL'ers ingebakken.
Hier in Zuid-Amerika zijn er heel sporadisch aanbiedingen. Meestal puur en alleen omdat de houdbaarheidsdatum binnen een paar dagen is bereikt. In NL supermarkten is het ook zo dat onverkochte producten vaak weer door de leverancier moet worden ingenomen. Dat verhoogt de koopprijs in de supermarkt en levert de supermarkt ook minder winst op, maar kosten voor vernietiging zijn voor rekening voor de leverancier.
In Zuid-Amerika zijn leveranciers geheel vrij van dat soort regelingen, de supermarkt draagt alle risicos, naast de kosten voor vernietiging. Hoger risico, maar ook hogere winst op verkochtte produkten.
Dat zorgt er wel voor dat het produktaanbod tussen supermarkten niet zo heel veel verschilt. En dat het aanbod overal een stuk beperkter is, want men wil "zekere" produkten. In het Nederlandse systeem is er weinig risico, dus zijn supermarkten niet zo bang iets nieuws of wat anders in het schap te plaatsen. Voor de fabrikant/leverancier is dat ook een goede test-omgeving om nieuwe produktlijnen uit te proberen.
Het ene systeem is niet dramatisch beter of slechter dan het andere. Digitale prijetiketten zijn echter een zeer zorgwekkende ontwikkeling en een die beter nu in de kiem word gesmoord voor dat het te laat is.
Hit op een aanbieding, bijna boeken.. toch niet. 2000 hits op alternatieven met ai, klant gaat weg. Beter een betalende dan geen verkoop want de concurrentie is moordend. Terugkomen. Toch niet. Terugkomen. Toch niet.
Uiteindelijk wil die verkoper de verkoop hebben, links of rechtsom.
Of gewoon transparant zijn. Dit is mijn inkoop. Dit zijn mijn operating expenses en dit zijn mijn innovatie kosten. En ik wil dus 5% winst anders bestaat mijn bedrijf niet meer over x jaar. Dus is de prijs nu dat,lager gaat niet.
De wet dient belangen te bemiddelen. Wat mij betreft komt het dus met de plicht volledige inzage in de calculatie te bieden zodat je als klant weet waar je voor betaalt en wat er gedaan kan worden voor een betere deal.
Wat jij noemt zijn slechts de componenten van de dienst. Het hele probleem hier is dat er nog allerhande op persoonlijke gegevens gebaseerde toeslagen bovenop komen. Jij als klant weet niet welke. Sterker nog, het zal me niks verbazen als er de nodige componenten bij zitten die haaks staan op anti-discriminatiewetgeving.
Mocht je geïnteresseerd zijn, leg ik hem hieronder uit.
Mijn tekst bestaat uit een eerste en 2e deel. Het eerste deel. Ha terugvechten, laten we een never ending botoorlog beginnen. Oog voor een oog principe.
Het 2e deel, geeft een totaal andere kant. De wens om transparantie, hetgeen wat juist ontbreekt.
Beiden een utopie. De ene is een never ending oorlog. de ander een utopische verwachting dat we zowaar eens transparant worden. Verwachten dat er een wet komt. En dan zal het wel goed zijn. Leuk die wet, maar wie gaat hem handhaven, en dan?
Kortom, aan beide kanten van het spectrum wensen we verandering, maar het zal niet het probleem oplossen.
Wat kost het dan wel op? Maatschappelijke normen en waarden. Alleen verkopen we die momenteel aan de laagste bieder. Degene die wel de ongeschreven spelregels volgen, zetten we financieel buitenspel als consumenten.
Je ziet het nu ook met bijv social media. "Je kan het toch ook niet gebruiken en een telefoon wegleggen?" is wat een buitenstaander heel makkelijk kan zeggen tegen een maatschappij waarbij de helft een telefoonverslaving heeft, veroorzaakt door de big data algoritmes...
Big data is zó opgezet dat je als consument er niet tegenop kán boxen. Helaas wint big data altijd, en is de consument daardoor altijd de dupe. Of dat nu is met een product kunstmatig zó verslavend maken of zometeen de extremisatie van de persoonlijke en dynamische prijzen... De consument die gaat hier aan onderdoor en wordt maximaal uitgeperst/uitgeknepen
Big data gedreven Dynamische Prijzen moet gewoon heel hard verboden gaan worden..
[Reactie gewijzigd door Theo op 29 september 2026 09:21]
Overheden en belangrijke instanties werken er juist aan mee dat je niet zonder kan. Daar zou het al anders moeten.
Bol of Amazon weten zo dat jij 1 pak wc papier per maand gebruikt. Als je die al een maand niet hebt gekocht zal je het wel nodig hebben en kunnen zij meer vragen dan als je het ruim op tijd koopt.
Of zoek jij op koorts? Dan prijzen voor middelen ertegen maar hoger maken. Je hebt het toch nodig.
Niet elk bedrijf zal alles weten maar stapje bij stapje worden ze wijzer helaas.
Wat dacht je van: “niet”? Ik zie eerlijk niet hoe dynamische prijzen ooit rechtvaardig kunnen zijn.ACM nodigt bedrijven uit voor een rondetafelbijeenkomst om in gesprek te gaan over hoe prijsalgoritmes op een rechtvaardige manier kunnen worden ingezet.
Over frequentie valt nog wel te discuseren.
Maar in ieder geval alle bezoekers dezelfde prijs en een vast moment waarop nieuwe prijzen worden vastgesteld. Mag de bezoeker zelf kiezen of hij akkoord gaat met de prijs of de gok neemt dat het x uur later goedkoper is.
Ik denk dat het voornamelijk gaat om de algoritmes die je persoonlijke info gebruiken en dergelijke.
Maar in dit gave VVD-landje denken mensen dat bedrijven het grondrecht hebben om burgers zo veel mogelijk uit te knijpen, dus elke vorm van regulering kunnen we vergeten. Hooguit komen er van die boterzachte vrijwillige afspraken met brancheorganisaties.
Maar ik blijf tegenwoordig zoveel mogelijk weg bij bedrijven met dit soort praktijken.
[Reactie gewijzigd door 107mb op 28 september 2026 21:00]
Criminelen zijn het.
Mooi voorbeeld paar jaar terug, weet niet of het nog zo werkt want ik doe er dus niet aan mee:
Ik ging een weekendje stedentrip vanaf Schiphol, 4 dagen parkeren op P3 lang parkeren wilde ik boeken, prijs “vanaf” €50,- deze prijs werd mij tijdens het hele boekingsproces ook voorgehouden tot het moment van betalen, prijs ineens €70,-
Hey dat is raar, zal wel een foutje zijn, even opnieuw proberen maar nee hoor, gebeurde weer precies hetzelfde.
Ik de klantenservice bellen, de uitleg was: ja dat is vraag en aanbod, de prijs die u krijgt is gebaseerd op de actuele drukte, er zijn minder plekken beschikbaar dus de prijs gaat onhoog maar dan bent u wel zeker van een plekje. U kunt ook gewoon niet reserveren en naar de poort rijden dan betaald u de €50,- prijs, maar dan heeft u wel het risico dat er geen plek is.
Ik heb hem op een gratis NS P+R gezet en het laatste stukje met de trein voor €6,50 ik doe niet mee met die onzin.
Helaas kost die trein nu geen €6,50 meer.
[Reactie gewijzigd door iwaarden op 29 september 2026 07:00]
Om te kunnen reageren moet je ingelogd zijn
:strip_exif()/u/54579/Static.gif?f=community)
/u/38782/crop6146c7a29805d_cropped.png?f=community)
:strip_icc():strip_exif()/u/90301/crop57d02ccab5f24.jpeg?f=community)
:strip_icc():strip_exif()/u/243344/crop5e013b248e994_cropped.jpeg?f=community)
:strip_icc():strip_exif()/u/132250/d1ca484677dbb1382705e67689809639.jpeg?f=community)
/u/87162/crop611f7985a3615_cropped.png?f=community)
:strip_icc():strip_exif()/u/249917/jaapschaap.jpg?f=community)
/u/155344/crop67f3becf42992_cropped.png?f=community)
:strip_icc():strip_exif()/u/219059/crop5efafd1bd64af_cropped.jpeg?f=community)
:strip_icc():strip_exif()/u/92809/crop577f58c1b8795.jpeg?f=community)
:strip_icc():strip_exif()/u/133253/NOVIR350.jpg?f=community)
/u/472627/crop5c83fe498b36e_cropped.png?f=community)
:strip_exif()/u/489640/crop67cc85cb59455_cropped.gif?f=community)
:strip_icc():strip_exif()/u/84609/crop5eb854071bb7f.jpeg?f=community)
:strip_icc():strip_exif()/u/793705/crop57de4b2cc3582_cropped.jpeg?f=community)