Grondstoffen duurder, supermarkten verwachten hogere voedselprijzen
Op de internationale grondstoffenbeurzen zijn tarwe, maïs, suiker en rijst de afgelopen tijd sterk in prijs gestegen. Oorzaken zijn hitte en droogte in belangrijke landbouwgebieden, aanvallen op havens en schepen in het Zwarte Zeegebied en hoge energieprijzen. In Nederlandse supermarkten zijn de voedselprijzen nog niet gestegen. De supermarktbranche verwacht wel dat de hogere kosten later alsnog in de winkelprijzen doorwerken.
Tarweprijs op hoogste niveau in drie jaar
Tarwe is duurder dan op enig moment in de afgelopen drie jaar. Sinds begin dit jaar is de prijs ongeveer 40 procent gestegen. Volgens de financiële databank LSEG werd suiker in augustus bijna 31 procent duurder en tarwe 20 procent.
Droogte en aanvallen op de Zwarte Zee
"Vooral deze zomer was het in veel belangrijke landbouwgebieden al erg heet en droog, in Europa maar ook in de Verenigde Staten", zegt grondstoffenexpert Carsten Fritsch van de Commerzbank tegen de Duitse publieke omroep ARD.
Na aanvallen op havens en schepen is de export van Rusland en Oekraïne via de Zwarte Zee sterk verstoord. Volgens experts is die zee voor de graanhandel een sleutelroute, vergelijkbaar met de Straat van Hormuz voor de oliehandel. "Rusland en Oekraïne zijn samen goed voor meer dan een kwart van de wereldwijde tarwe-export. Dat is een groot deel dat dan wegvalt", zegt Fritsch. Tussen begin juli en 20 augustus steeg de tarweprijs op de grondstoffenbeurs van Chicago met meer dan 17 procent. Dat kwam grotendeels door het tekort aan graan uit het Zwarte Zeegebied.
Tekort aan maïs, minder suiker uit Brazilië
Het Amerikaanse ministerie van Landbouw (USDA) verwacht dat de wereld in het oogstjaar 2026/27 bijna 30 miljoen ton meer maïs verbruikt dan er wordt geproduceerd. Dat zou het grootste tekort in meer dan dertig jaar zijn. Ook in Hongarije en Roemenië, waar belangrijke Europese maïsgebieden liggen, hebben hitte en droogte de oogst zwaar beschadigd. De Europese Commissie verwacht voor dit jaar in de EU een maïsoogst van ongeveer 50,1 miljoen ton, bijna de laagste in twintig jaar.
Brazilië gaat volgens de Braziliaanse landbouwmarktautoriteit Conab naar verwachting meer maïs zelf gebruiken, vooral door de stijgende vraag naar ethanol als biobrandstof. Daardoor blijft er minder over voor export. Dat is van belang voor de wereldmarkt, want Brazilië is naast de VS een van de grootste maïsexporteurs.
In Brazilië wordt ethanol van oudsher vooral van suikerriet gemaakt. Door de hoge benzine- en dieselprijzen loont dat nu extra, zegt marktexpert Robert Rethfeld van Wellenreiter-Invest. Dat gaat ten koste van de suikerproductie. Brazilië is de grootste suikerproducent en veruit de grootste suikerexporteur ter wereld.
Voedselprijzen in Nederland in augustus iets lager
In Nederland werden boodschappen in augustus iets goedkoper, zei CBS-hoofdeconoom Peter Hein van Mulligen. De totale inflatie liep op tot 3,3 procent, vooral door energie. Inclusief benzine en diesel was energie 11,7 procent duurder dan een jaar eerder. De olie- en gasprijzen stegen door de oorlog in het Midden-Oosten, die eind februari begon.
Supermarkten verwachten stijging voedselprijzen met vertraging
Door de crisis in het Midden-Oosten zijn de prijzen van grondstoffen, halffabricaten en eindproducten hard gestegen, schreef supermarktkoepel CBL in juni aan het kabinet. Ook boeren, tuinders, fabrikanten en importeurs merken de hogere kosten voor brandstof en energie. Omdat supermarkten aan het einde van de keten zitten, zien consumenten die stijgingen volgens het CBL vaak nog niet direct. Afhankelijk van het product duurt dat vier tot twaalf maanden. Het CBL houdt er rekening mee dat de voedselinflatie volgend jaar oploopt tot 10 procent.
Hoge energieprijzen maken de hele voedselketen duurder. Door de hoge gasprijs wordt stikstofkunstmest duurder om te maken. De recordhoge dieselprijs drijft de kosten op van landbouwmachines, transport en logistiek. "Vaak bereikt eerst de olieprijs een piek en daalt die daarna, terwijl de voedselprijzen nog weken tot maanden doorstijgen", zegt Rethfeld. Ook de Europese Centrale Bank wijst erop dat hogere grondstofprijzen vaak pas later bij consumenten terechtkomen, zoals eerder bij koffie en cacao.
El Niño kan voedselprijzen verder opdrijven
Rethfeld verwacht dat boodschappen in supermarkten nu van maand tot maand duurder worden. "Bij levensmiddelen begint het nu pas." Hij wijst daarbij op El Niño, een weerfenomeen dat dit jaar zo sterk is dat deskundigen spreken van een super-El Niño. Vooral tarwe, maïs, cacao en suiker zijn daar volgens hem gevoelig voor.
Volgens Rethfeld stijgen de prijzen niet in één keer, maar stap voor stap. "Voor consumenten zou dat extra vervelend zijn, omdat er voorlopig geen einde in zicht is." El Niño bereikt naar verwachting in de winter zijn hoogtepunt en verzwakt daarna geleidelijk. De prijsdruk kan daardoor vanaf het voorjaar iets afnemen.
Duurdere boodschappen door duurdere grondstoffen (@Gemini-AI-impressie)