Nederlanders zien 'tokkiegedrag' als bedreiging, maar wijzen vooral naar anderen
Veel Nederlanders ervaren steeds vaker hufterig gedrag om zich heen, van middelvingers in het verkeer en afval op straat tot voordringen en schelden langs de lijn. Een grote meerderheid ziet verhuftering als een bedreiging voor de samenleving, blijkt uit onderzoek van The Hague Centre for Strategic Studies (HCSS). Tegelijkertijd vinden mensen het lastig om hun eigen rol daarin onder ogen te zien.
Verhuftering moeilijk te meten
Volgens Gerben Bakker, programmadirecteur Nationale Veiligheid en Weerbaarheid bij HCSS, is het moeilijk om tokkiegedrag precies te meten. Het gaat vaak om een kleine ergernissen dat nergens wordt geregistreerd. Wel is onderzocht hoeveel hufterig gedrag mensen waarnemen en hoeveel zorgen zij zich daarover maken.
Daarin zit volgens Bakker een tegenstelling: mensen ervaren veel hufterigheid, maar zien zichzelf zelden als deel van het probleem. "De regels gelden wel, maar niet voor mij. Zo denkt iedereen wel eens", zegt Bakker in Villa VdB. "We hebben de neiging om niet onszelf als hoofdschuldige aan te wijzen", legt hij uit. "Zo vinden mensen dat regels belangrijk zijn, maar maken ze voor zichzelf soms een uitzondering."
Vormen van verhuftering: van peuken tot voordringen
Hufterigheid kent volgens Bakker verschillende vormen. Het kan gaan om relatief klein gedrag, zoals bellen in een stiltecoupé of met een fatbike door een drukke winkelstraat rijden. Ook afval laten liggen, voordringen, bedreigen of hulpverleners lastigvallen wordt genoemd.
Zorgen over een samenleving die uit elkaar komt
Bijna driekwart van de ondervraagden maakt zich zorgen over een samenleving die steeds verder uit elkaar komt, blijkt uit onderzoek. Hufterig gedrag kan volgens Bakker bijdragen aan een neerwaartse spiraal. Als mensen zien dat anderen zich niet aan regels houden, zijn ze mogelijk zelf ook minder geneigd zich eraan te houden.
Anton Damen herkent dat. Als 'plandelaar' ruimt hij tijdens zijn wandelingen zwerfafval op. Op een wandeling van vijf minuten naar het Media Park in Hilversum verzamelde hij een hele zak met afval. Daarin zaten, naast het afval dat je normaal vindt, 237 sigarettenpeuken.
Volgens Damen kan zelf het goede voorbeeld geven helpen om de norm te veranderen. Steeds meer mensen gaan met een grijpstok en een vuilniszak de straat op. Twintig jaar geleden was dat nog bijzonder, inmiddels is het een vertrouwd beeld. "Ik merk om mij heen dat pendelaars daadwerkelijk verschillen opmerken, in tegenstelling tot mensen die geen troep opruimen. Zij klagen alleen maar dat het erger wordt."
Aanpak verhuftering vraagt meer dan strengere regels
Bakker en Damen zien allebei meerwaarde in initiatieven van onderop. Tegelijkertijd moet ook worden gekeken naar de inrichting van de openbare ruimte en naar handhaving. Damen wijst op de sigarettenpeuken die hij onderweg vond: wie rookt, kan zijn peuk niet altijd kwijt als er geen asbak in de buurt is. "Driekwart van de mensen ziet hufterigheid als gevaar, het wordt tijd dat daar iets aan gedaan wordt."
Volgens Bakker is uiteindelijk een bredere maatschappelijke discussie nodig over de normen die Nederlanders met elkaar willen hanteren. Daarbij gaat het niet alleen om regels en handhaving, maar ook om het gedrag dat mensen elkaar dagelijks laten zien. "Wie een minder hufterige samenleving wil, kan niet alleen naar de ander wijzen. Ook het eigen gedrag en het goede voorbeeld spelen een rol."
Vogel pikt zwerfafval op van de straat (@Pixabay)