Bedrijven kunnen vaak een andere leverancier vinden, maar overstappen is lastig

Nederlandse bedrijven halen voor veel producten het grootste deel van hun spullen uit hetzelfde land. Dat kan kwetsbaar lijken, zeker nu de zorgen over economische afhankelijkheid van landen als China toenemen.

Maar veel import uit één land betekent niet automatisch dat een bedrijf daar ook echt van afhankelijk is, blijkt uit nieuw onderzoek van het Centraal Planbureau (CPB).

Als een belangrijke leverancier wegvalt, moeten bedrijven op zoek naar een andere plek om hun spullen te kopen. Lukt dat niet, dan kan de productie stilvallen.

Bij de meeste producten is zo'n alternatief er wel, blijkt uit het onderzoek. Dat kan een Nederlandse leverancier zijn, een bedrijf in een ander EU-land of een leverancier elders op de wereld. In slechts 3 procent van de onderzochte gevallen vond het CPB geen alternatief.

Een alternatief betekent niet dat een bedrijf bij een crisis direct kan overstappen. "Een andere leverancier kan bijvoorbeeld onvoldoende capaciteit hebben of er kunnen verschillen in prijs of kwaliteit zijn", zegt Loes Verstegen, programmaleider macro- en internationale economie bij het CPB.

Ook kunnen meerdere leveranciers tegelijk worden geraakt. Bij een wereldwijde verstoring kan een alternatief daardoor alsnog moeilijk beschikbaar zijn. "De aanwezigheid van alternatieven betekent daarom niet dat er geen risico is", zegt Verstegen. "Het betekent dat de afhankelijkheid volgens onze maatstaf kleiner is."

De situatie kan bovendien veranderen. Als Nederlandse of Europese producenten door buitenlandse concurrentie verdwijnen, kan de keuze aan leveranciers kleiner worden.

Dat risico speelt bijvoorbeeld bij de toenemende concurrentie uit China. Uit onderzoek van RaboResearch bleek onlangs dat veel bedrijven steeds meer concurrentie vanuit China krijgen. Het onderzoeksbureau waarschuwt dat het verdwijnen van Nederlandse productie de afhankelijkheid van goederen uit bijvoorbeeld China juist kan vergroten.