‘Er is echt niets te eten. De situatie wordt elk uur erger’: inwoners van het bezette Oekraïense stadje Olesjky eten door Russische blokkade noodgedwongen grassoep - en zelfs honden

Een week geleden ontkende Tetjana Hasanenko nog het verhaal dat sommige gezinnen in Olesjky, in het door Rusland bezette zuiden van Oekraïne, honden moesten eten om in leven te blijven. Helaas moet Hasanenko – die weliswaar hoofd is van het militaire bestuur van het stadje maar zelf in het vrije deel van Oekraïne verblijft – inmiddels concluderen dat die gruwelijke informatie toch blijkt te kloppen. „Er is echt niets te eten. De situatie wordt niet alleen elke dag erger, het wordt elk uur erger”, zei ze vrijdag tegen de Oekraïense nieuwssite Pravda.

In nederzettingen aan de zuidelijke oever van de Dnipro, in het bezette deel van de regio Cherson, leven enkele duizenden Oekraïense burgers onder mensonwaardige omstandigheden. Er heerst hongersnood; volgens steeds schokkender berichten zijn burgers gedwongen ‘maaltijden’ te maken met grassoep, voor mens en dier, om in leven te blijven.

De zesduizend overgebleven inwoners van het kapotgeschoten Olesjky en de omliggende nederzettingen zitten al maanden klem: in het noorden vormt de Dnipro een onoverkomelijke barrière naar het vrije Oekraïne, in het zuiden liggen de Russen, die er volgens getuigenissen alles aan doen om het leven voor de burgers zo zwaar mogelijk te maken.

Verwoeste spookstad

De kans op snelle verlichting lijkt klein zolang de Russische bezetter de gemeenschap in een wurggreep houdt. „Twee mannen droegen boodschappen van Radensk naar Olesjky”, schreven bewoners in een bericht aan de buitenwereld, vrijdag naar buiten gebracht door Pravda, die getuigenissen verzamelt van inwoners, vrijwilligers, hulpverleners en militairen. „Onderweg werden ze aangevallen door een drone, beiden stierven. Eten bleef naast hen [liggen]. Worst ligt onaangeroerd – honden eten het niet. Ze eten dode mensen.”

Een ander schreef: „Stad onder blokkade. Mensen sterven van de honger. Zelfs het ziekenhuis heeft geen eten. De orks [scheldwoord voor Russen] blokkeerden werkelijk alles. Het laatste wordt mensen ontnomen.”

Het stadje aan de monding van de Dnipro, dat vóór de Russische bezetting in 2022 nog zo’n 24.000 inwoners telde, ligt op slechts negen kilometer van de stad Cherson aan de overkant van de rivier – ze kunnen het vrije Oekraïne zien liggen. Olesjky zelf is grotendeels vernietigd, zo was te zien op beelden die al in april van dit jaar naar buiten kwamen – een spookstad waar geen enkel gebouw onaangetast is gebleven door het Russische geweld.

Geen voedsel meer sinds mei

Volgens hulpverleners leven de resterende bewoners al een jaar op de rand van een humanitaire ramp. Militair bestuurder Hasanenko zei tegen Pravda dat zij vier maanden geleden, op 26 mei, voor het laatst voedsel en medicijnen kregen geleverd. Elke poging die hulpverleners sindsdien hebben ondernomen om het stadje te bereiken werd door de Russen verhinderd.

De inwoners zelf kunnen geen kant op: in- en uitgangen van de stad zijn geblokkeerd. Vluchten naar het vrije Oekraïne, over de rivier, is vrijwel onmogelijk: veel te gevaarlijk door mijnenvelden tot aan de rivier, en constante droneaanvallen door de Russische bezettingsmacht. De Verenigde Naties meldden in juni dat in en rond Olesjky dit jaar al zeker 29 burgers om het leven waren gekomen, vooral door aanvallen met drones.

Lees ook

‘Natuurlijk ben ik bang als ik ze hoor. Alleen domoren zijn niet bang.’ Hoe drones niet meer weg te denken zijn uit de oorlog in Oekraïne

Zelfs in de stad Cherson, vier jaar geleden bevrijd door de Oekraïners, maken Russische drones een normaal leven al jaren onmogelijk. ‘Menselijke safari’s’ – dodelijke Russische klopjachten met drones tegen burgers en hulpverleners – zijn er aan de orde van de dag.

Geen stroom, gas of drinkwater

In het bezette Olesjky heerst aan alles een gebrek, blijkt uit getuigenissen van achtergebleven inwoners. Toen de Russen in 2023 de grote Kachovka-stuwdam opbliezen, stroomopwaarts in de Dnipro, werd een groot deel van Olesjky al verwoest door overstromingen; sindsdien zit de stad zonder stroom, gas of schoon drinkwater. Het ziekenhuis is slechts een paar dagen per week open, en veel medicijnen ontbreken. „Mensen zijn niet langer bezig met leven. Ze wachten op de dood”, zei Hasanenko.

Lees ook

Vermisten, weggespoelde landmijnen, verloren akkers: omvang van ramp na dambreuk wordt duidelijker

Al in mei deden de Oekraïense autoriteiten een beroep op de internationale gemeenschap, bondgenoten, de Verenigde Naties en het Rode Kruis, om zich in te zetten voor een veilige evacuatie van de inwoners, vooral kinderen, omdat zij alle basisbehoeften ontbeerden. Maar een oplossing kwam er niet – en vier maanden later is de situatie kritiek.

Mensen hebben twee manieren om een einde te maken aan hun kwelling, zei militair bestuurder Hasanenko vrijdag tegen Pravda: „Óf ze sterven door honger, óf ze worden gedood door een drone of door artillerievuur. Er is geen derde weg.” Desondanks, zei ze, zijn elf burgers er de afgelopen maanden in geslaagd vanuit Olesjky een pad te vinden door de mijnenvelden, naar het eveneens bezette stadje Radensk, 23 kilometer verderop.

Oekraïne smeekt om ingrijpen

Inmiddels smeekt de Oekraïense regering de internationale gemeenschap om „elk beschikbaar middel in te zetten om de mensen in Olesjky te bereiken, humanitaire hulp te leveren en een veilige evacuatie te garanderen voor wie wil vertrekken”, schreef minister van Buitenlandse Zaken Andri Sybiha zaterdagochtend. Eerder deze week uitte Sybiha bij de Verenigde Naties in New York al een noodkreet. „De VN, het Rode Kruis en andere internationale actoren moeten hun mandaten en kanalen gebruiken om onmiddellijke en ongehinderde humanitaire toegang te waarborgen.”

De commissaris voor de mensenrechten van de Raad van Europa, Michael O’Flaherty, riep Moskou vrijdag op tot een lokaal staakt-het-vuren, humanitaire toegang en evacuatie van burgers : „Onder internationaal humanitair recht heeft Rusland, als bezettende macht, de plicht om voedsel en medische benodigdheden te verstrekken en humanitaire hulp te faciliteren.”

Maar tekenen dat er snel verlichting komt, zijn er niet. Het Kremlin erkende deze week dat in Olesjky een „kritieke situatie” is ontstaan, maar zegt dat de Russische krijgsmacht bezig is de problemen op te lossen. Moskou legt de schuld bij Kyiv.